Sau đợt phát hành cổ phiếu chấn động toàn cầu, người đàn ông từng cho Elon Musk vay tiền sẽ đút túi 100 tỷ USD

Thung lũng Silicon không thiếu những câu chuyện đổi đời sau một đêm nhờ các quyết định đầu tư mạo hiểm. Nhưng trường hợp của người đàn ông đứng sau Elon Musk lại mang một sắc thái hoàn toàn khác, nơi sự trung thành tuyệt đối và các mối quan hệ gia đình đan xen chặt chẽ với những dòng tiền khổng lồ. Sự kiện công ty công nghệ vũ trụ hàng đầu thế giới chuẩn bị tiến hành các thủ tục niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng đang làm rúng động giới tài chính toàn cầu.

Trong số những cộng sự lâu năm của tỷ phú giàu nhất hành tinh, Antonio Gracias là cái tên ít xuất hiện trên truyền thông nhưng lại sở hữu tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất. Mối lương duyên giữa hai người bắt đầu từ thời kỳ bùng nổ của làn sóng dot-com vào những năm đầu thế kỷ 21 thông qua các câu lạc bộ công nghệ kín tiếng. Khi Tesla rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng và đứng bên bờ vực phá sản, chính Gracias đã không ngần ngại rút hầu bao cho vay khoản tiền trị giá 1 triệu USD để cứu nguy cho người bạn thân.

Hành động cứu trợ kịp thời lúc hoạn nạn đó đã mở đường cho một chuỗi hợp tác kéo dài hơn hai thập kỷ qua hầu hết các dự án tham vọng nhất của nhân loại. Người đàn ông đến từ Detroit này lần lượt giữ các vị trí chiến lược trong hội đồng quản trị của Tesla, SpaceX, SolarCity, Neuralink và cả The Boring Company. Mối quan hệ giữa hai gia đình thân thiết đến mức ông từng đảm nhận vị trí phù rể trong đám cưới của em trai Elon Musk, và họ thường xuyên chia sẻ những kỳ nghỉ xa hoa trên các hòn đảo biệt lập tại Bahamas.

Sự kiên định và lòng tin đặt vào người bạn thân suốt hơn 20 năm qua đang chuẩn bị mang lại một phần thưởng tài chính vô tiền khoáng hậu. Theo tài liệu quản lý vừa được công bố rộng rãi, quỹ đầu tư Valor Equity Partners của ông hiện đang kiểm soát hơn 500 triệu cổ phiếu loại A của công ty công nghệ vũ trụ này. Thông số này tương đương với tỷ lệ sở hữu khoảng 7.3%, biến ông trở thành cổ đông cá nhân lớn thứ hai của doanh nghiệp, chỉ đứng sau chính nhà sáng lập.

Các định chế tài chính lớn tại Phố Wall đang đưa ra những dự báo vô cùng lạc quan về giá trị của đợt phát hành cổ phiếu lần này. Nếu doanh nghiệp chính thức lên sàn với mức định giá 1.750 tỷ USD như nguồn tin từ các hãng thông tấn lớn tiết lộ, phần tài sản của ông sẽ ngay lập tức chạm mốc 90 tỷ USD. Trong kịch bản lạc quan hơn khi thị trường đẩy mức định giá lên ngưỡng 2.000 tỷ USD, con số này sẽ vượt qua 140 tỷ USD và đưa người đàn ông kín tiếng này thẳng tiến vào danh sách 50 người giàu nhất hành tinh.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính chuẩn bị phơi bày trước công chúng không chỉ toàn màu hồng của những kỷ lục giàu sang. Hồ sơ niêm yết vừa hé lộ một cấu trúc giao dịch vô cùng phức tạp và bất thường liên quan đến công ty trí tuệ nhân tạo xAI trước khi đơn vị này được sáp nhập vào hệ sinh thái chung. Cụ thể, một công ty con thuộc xAI đã ký kết các hợp đồng thuê thiết bị xử lý đồ họa GPU có tổng trị giá lên tới gần 20 tỷ USD từ chính quỹ đầu tư của Antonio Gracias.

Điều đáng nói là toàn bộ nghĩa vụ thanh toán khổng lồ này lại được bảo lãnh hoàn toàn bởi công ty công nghệ vũ trụ, nghĩa là nếu công ty con của xAI gặp trục trặc về dòng tiền thì công ty mẹ sẽ phải đứng ra gánh nợ. Giới phân tích tài chính nhận định đây là dấu hiệu cho thấy đơn vị phát triển trí tuệ nhân tạo chưa đủ uy tín tín dụng để tự đứng ra huy động vốn nên phải dựa vào tấm lưng của người anh cả. Bản thân hồ sơ cũng thể hiện các khoản vay này đang phải gánh mức lãi suất cắt cổ lên tới 12.5%, một con số thường chỉ dành cho các doanh nghiệp đang gặp khủng hoảng nghiêm trọng về thanh khoản.

Dòng tiền từ các hợp đồng thuê thiết bị này đã mang lại nguồn lợi nhuận kếch xù cho quỹ đầu tư của Antonio Gracias trong suốt thời gian qua. Chỉ riêng trong năm 2025, các thực thể tài chính của ông đã thu về khoảng 885 triệu USD, và chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, con số này đã tăng thêm 857 triệu USD. Sự bất thường của dòng tiền lớn chạy vòng quanh các công ty liên quan đã lập tức lọt vào tầm ngắm của các cơ quan giám sát độc lập.

Công ty kiểm toán hàng đầu thế giới PwC đã thẳng thừng từ chối công nhận đây là các giao dịch thuê tài sản thông thường mà bản chất của nó là một khoản vay được ngụy trang. Theo phân tích của các kiểm toán viên, xAI thực chất đã bán số chip đồ họa đắt đỏ cho quỹ đầu tư của thành viên hội đồng quản trị rồi thuê lại, nhưng vẫn giữ toàn bộ quyền kiểm soát thực tế đối với số thiết bị đó. Sự can thiệp quyết liệt của PwC đã buộc doanh nghiệp phải đưa khoản nợ hoán đổi trị giá 9 tỷ USD này vào bảng cân đối kế toán dưới danh mục nợ với bên liên quan thay vì được che giấu như dự tính ban đầu.

Khi doanh nghiệp chính thức trở thành công ty đại chúng, toàn bộ gánh nặng tài chính phức tạp này sẽ được chuyển giao thẳng sang vai của các cổ đông nhỏ lẻ trên thị trường. Chuyên gia hàng đầu về quản trị doanh nghiệp Nell Minow nhận định về bản chất của vụ việc: "SpaceX đang theo đuổi mô hình muốn tiếp cận nguồn vốn của công ty đại chúng nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát như công ty tư nhân". Cho đến thời điểm hiện tại, cả hai định chế tài chính lớn liên quan đến vụ việc đều chọn giải pháp giữ im lặng trước các câu hỏi chất vấn từ giới truyền thông.