Tháng 11 này, hàng triệu người sẽ được chiêm ngưỡng hiện tượng thiên văn kỳ thú

Tháng 11 là thời điểm đặc biệt đối với những người yêu thích thiên văn khi bầu trời đêm có thể xuất hiện tới 3 trận mưa sao băng, tạo nên những vệt sáng ấn tượng. Đáng chú ý, tháng này còn đánh dấu sự xuất hiện của siêu trăng đầu tiên trong chuỗi 3 siêu trăng liên tiếp.

Dưới đây là những hiện tượng thiên văn đáng chú ý mà người yêu thích ngắm sao không nên bỏ lỡ trong tháng 11/2026.

Mưa sao băng Taurid đạt cực đại vào ngày 4-5/11 và 11-12/11

Tháng 11 mở đầu với 2 trận mưa sao băng diễn ra gần nhau, gồm Taurid phương Nam và Taurid phương Bắc. Cả 2 đều có mật độ không lớn, chỉ khoảng 5 sao băng mỗi giờ. 2 trận mưa sao băng trùng với thời điểm Mặt Trăng ít sáng nên có thể thuận lợi hơn cho người quan sát. Nếu bầu trời đủ tối, mọi người có thể chiêm ngưỡng những vệt sáng nổi bật, đặc biệt là các quả cầu lửa rực rỡ vốn là đặc trưng của hai trận mưa sao băng này.

Taurid phương Nam đạt cực đại trong đêm 4, rạng sáng 5/11, trong khi Taurid phương Bắc đạt đỉnh vào đêm 11, rạng sáng 12/11. Thời điểm quan sát tốt nhất là sau nửa đêm, khi chòm sao Kim Ngưu - khu vực xuất phát biểu kiến của cả hai trận mưa sao băng - lên cao nhất trên bầu trời.

Cả 2 hiện tượng đều có thể quan sát từ Bắc bán cầu và Nam bán cầu.

Trăng non - ngày 9/11

Trong tháng này, các thiên thể nằm sâu trong không gian như tinh vân Orion và thiên hà Tiên Nữ (Andromeda) sẽ dễ quan sát hơn khi bầu trời tối và không bị ánh trăng chiếu sáng. Vì vậy, đêm trăng non ngày 9/11 là thời điểm thích hợp để ngắm các thiên hà và tinh vân, đặc biệt đối với những người có kính thiên văn. Một số đài thiên văn cũng mở cửa muộn để phục vụ hoạt động quan sát bầu trời cho công chúng.

Ngoài ra, giữa tháng 11, người quan sát có thể nhìn thấy sao Hỏa, sao Mộc, sao Thủy và sao Kim trước bình minh. Mọi người còn có thể nhìn thấy sao Thiên Vương bằng ống nhòm hoặc kính thiên văn.

Trong khoảng ngày 14-16/11, người yêu thiên văn có thể quan sát một màn trình diễn của các hành tinh trước bình minh. Khi đó, sao Hỏa và sao Mộc sẽ xuất hiện ở bầu trời phía Nam, có thời điểm chỉ cách nhau khoảng 1 độ, tương đương bề rộng của một ngón tay út khi đưa ra trước mắt.

Ở phía trên đường chân trời Đông Nam, sao Thủy và sao Kim cũng sẽ lần lượt xuất hiện trước khi Mặt Trời mọc.

Sao Thiên Vương cũng có thể quan sát trong tháng này, dù người xem nhiều khả năng cần sử dụng ống nhòm có độ phóng đại tốt hoặc kính thiên văn. Hành tinh này di chuyển biểu kiến từ đông sang tây trong suốt đêm.

Mưa sao băng Leonid đạt cực đại - ngày 17-18/11

Mưa sao băng Leonid diễn ra trong suốt tháng 11 và đạt cực đại vào đêm 17, rạng sáng 18/11. Hiện tượng này nổi tiếng với những vệt sao băng sáng, di chuyển rất nhanh trên bầu trời. Khi đi vào bầu khí quyển Trái Đất, chúng thường phát sáng với nhiều màu sắc.

Leonid không phải trận mưa sao băng có mật độ lớn. Trong điều kiện bầu trời tối, người quan sát có thể nhìn thấy khoảng 12 sao băng hoặc ít hơn mỗi giờ.

Thời điểm quan sát tốt nhất là sau nửa đêm. Người xem nên chọn những địa điểm thoáng đãng như cánh đồng rộng hoặc đài quan sát. Dù các sao băng có vẻ xuất phát từ chòm Sư Tử, chúng thực tế có thể xuất hiện và di chuyển theo bất kỳ hướng nào trên bầu trời.

Sao Thủy đạt độ giãn cực đại phía Tây - ngày 20/11

Sao Thủy sẽ trở nên dễ quan sát hơn vào cuối tháng khi đạt độ giãn cực đại phía Tây vào ngày 20/11. Thông thường, sao Thủy nằm khá gần Mặt Trời nên khó quan sát. Khi đạt độ giãn cực đại, hành tinh này ở vị trí có khoảng cách góc lớn nhất so với Mặt Trời, tạo điều kiện thuận lợi hơn để quan sát.

Những buổi sáng trước, trong và sau ngày 20/11 sẽ là thời điểm lý tưởng để tìm kiếm sao Thủy. Mọi người nên nhìn về phía trên đường chân trời Đông Nam trước khi Mặt Trời mọc. Hành tinh này nằm gần sao Kim sáng rực, ở vị trí phía trên nó.

Lưu ý, cần hạ các thiết bị quan sát quang học trước khi Mặt Trời thực sự mọc để bảo đảm an toàn cho mắt.

Siêu trăng - ngày 24/11

Siêu trăng mọc phía sau một cây thông bristlecone. Trăng tròn tháng 11 còn gọi là Trăng Hải Ly, sẽ là siêu trăng đầu tiên kể từ tháng 1/2026. Mặt Trăng lớn và sáng hơn bình thường khi tiến gần Trái Đất.

Siêu trăng đầu tiên kể từ tháng 1/2026 sẽ xuất hiện trên bầu trời đêm ngày 24/11. Đây là kỳ Trăng Hải Ly (Beaver Moon) trùng với hiện tượng siêu trăng, xảy ra khi quỹ đạo của Mặt Trăng đưa thiên thể này đến gần Trái Đất hơn bình thường.

Khi đó, Mặt Trăng có thể trông sáng hơn tới 30% và lớn hơn 14% so với thời điểm ở vị trí xa Trái Đất nhất, được gọi là viễn điểm.

Thời điểm lý tưởng để ngắm siêu trăng là lúc Mặt Trăng mọc hoặc lặn, tương ứng với thời điểm Mặt Trời lặn hoặc mọc. Nguyên nhân là hiệu ứng quang học được gọi là ảo giác Mặt Trăng, khiến thiên thể này có vẻ lớn hơn bình thường khi nằm gần đường chân trời.

Trong khoảng thời gian hoàng hôn, Mặt Trăng còn có thể mang sắc cam huyền ảo, tạo nên khung cảnh ấn tượng.

Sao Thiên Vương ở vị trí đối diện - ngày 25-26/11

Sao Thiên Vương là hành tinh thứ 7 tính từ Mặt Trời. Do nằm cách Trái Đất khoảng 1,7 tỷ dặm (tương đương 2,7 tỷ km), hành tinh này khá khó quan sát bằng mắt thường.

Tuy nhiên, mọi người có thể quan sát được sao này vào ngày 25/11, khi sao Thiên Vương đạt vị trí đối diện. Đây là thời điểm hành tinh nằm ở phía đối diện Mặt Trời trên bầu trời khi nhìn từ Trái Đất, nhờ đó có thể quan sát rõ hơn và trong thời gian dài hơn.

Để chiêm ngưỡng hành tinh băng khổng lồ này, mọi người nên sử dụng kính thiên văn hoặc một cặp ống nhòm có chất lượng tốt. Có thể tìm kiếm sao Thiên Vương ở khu vực gần cụm sao Pleiades.