Thanh tra Chính phủ chỉ ra loạt sai phạm tại một doanh nghiệp hạ tầng hàng không

Thanh tra Chính phủ vừa chỉ ra hàng loạt tồn tại trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), trong đó đáng chú ý là việc doanh nghiệp và các đơn vị liên quan chi gần 320 tỷ đồng tiền mặt cho lương, thưởng và các khoản chi thường xuyên.

Theo Thông báo kết luận thanh tra số 3082/TB-TTCP ban hành ngày 27/8/2026, phạm vi thanh tra gồm VATM, hai ban quản lý dự án, 6 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (ATTECH) và 14 trong tổng số 193 dự án đầu tư của doanh nghiệp. VATM hiện hoạt động theo mô hình công ty mẹ - con, do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Giai đoạn 2021-2025, VATM được giao triển khai 193 dự án với tổng mức đầu tư sau điều chỉnh hơn 11.845 tỷ đồng, kế hoạch giải ngân khoảng 5.944 tỷ đồng, sử dụng nguồn từ quỹ đầu tư phát triển, khấu hao tài sản cố định và vốn vay thương mại.

Kết quả thanh tra cho thấy từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM cùng các đơn vị hạch toán phụ thuộc và ATTECH đã sử dụng tiền mặt để chi lương, thưởng và các khoản chi thường xuyên với tổng giá trị gần 320 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc này không phù hợp khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng, theo đó các khoản lương, thưởng và chi thường xuyên phải được thực hiện bằng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Trách nhiệm được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Tài chính VATM cùng lãnh đạo và bộ phận tài chính tại các đơn vị liên quan.

Bên cạnh đó, VATM còn hạch toán khoảng 2 tỷ đồng vào chi phí sản xuất kinh doanh đối với một số khoản có bản chất là mua mới hoặc nâng cấp tài sản. Các khoản này gồm cập nhật phần mềm BMS, mua máy chủ hệ thống AWOS IMS tại Thọ Xuân và nâng cấp một số hệ thống kỹ thuật.

Theo cơ quan thanh tra, các khoản đầu tư trên đáng lẽ phải được ghi tăng nguyên giá tài sản cố định để quản lý và trích khấu hao. Việc đưa trực tiếp vào chi phí đã làm giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế của VATM.

Một số tồn tại khác cũng được phát hiện trong quản lý đất đai và tài sản công. Công ty Quản lý bay miền Bắc và miền Nam đã sử dụng sân cầu lông, sân tennis cùng một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê, thu về khoảng 3,1 tỷ đồng. Thanh tra đánh giá việc sử dụng đất và tài sản công cho thuê như trên không đúng mục đích sử dụng.

Đối với hoạt động đầu tư xây dựng, cơ quan thanh tra cho rằng một số dự án chưa phân tích đầy đủ hiệu quả tài chính, rủi ro và hiệu quả kinh tế - xã hội. Có dự án phải điều chỉnh nhiều lần, như cơ sở làm việc của Công ty Quản lý bay miền Trung được điều chỉnh, bổ sung tới 8 lần.

Việc lập tổng mức đầu tư và dự toán thiết bị cũng bộc lộ hạn chế khi một số hạng mục được xác định dựa trên báo giá nhưng chưa đầy đủ căn cứ về khối lượng, đơn giá.

Đáng chú ý, nhiều thiết bị sau đấu thầu có giá trúng thầu thấp hơn 33-44% so với mức giá ban đầu; riêng nhóm thiết bị chuyên ngành quản lý bay có dự toán khoảng 807 tỷ đồng nhưng giá trúng thầu thấp hơn khoảng 29%.

VATM và các đơn vị tư vấn lập dự toán chi phí thiết bị không căn cứ đầy đủ khối lượng, số lượng, chủng loại thiết bị theo thiết kế, danh mục thiết bị trong dự án được duyệt và giá mua tương ứng. Việc này thực hiện không đúng Nghị định 10/2021 của Chính phủ.

Sau thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các tồn tại, đồng thời yêu cầu VATM, các đơn vị trực thuộc và ATTECH thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4 tỷ đồng.