Tỉnh rộng bậc nhất Việt Nam đề xuất thành lập khu thương mại tự do theo mô hình kinh tế đặc biệt

Ngày 30/10, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk tổ chức hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện Kết luận số 67-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Cũng tại hội nghị, tỉnh chính thức công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy cho biết, thời gian qua, địa phương đã tập trung huy động các nguồn lực nhằm đưa Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Quá trình triển khai đạt được nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ.

Theo báo cáo, đến nay, Đắk Lắk có 6/10 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu đề ra. Trong đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 77%, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 0,01%, tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 99,16%, diện tích cây xanh công cộng đạt hơn 17m2/người. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt hơn 125.000 tỷ đồng.

Đối với 5 cơ chế, chính sách đặc thù được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 72/2022/QH15, tỉnh đã triển khai trên nhiều lĩnh vực nhưng hiệu quả chưa đồng đều.

Trong khi đó, chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp chưa ghi nhận dự án đầu tư mới thuộc diện thụ hưởng; chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài cũng chưa mang lại kết quả rõ nét.

Trên cơ sở đánh giá những kết quả đạt được và các hạn chế trong quá trình triển khai, Đắk Lắk kiến nghị Trung ương xem xét bổ sung 7 cơ chế, chính sách đặc thù mới, được phân thành 3 nhóm ưu tiên nhằm tạo thêm động lực phát triển cho địa phương.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là thành lập Khu thương mại tự do Đắk Lắk, gắn với cảng Bãi Gốc và Khu kinh tế Nam Phú Yên, qua đó hình thành mạng lưới kết nối giữa hành lang kinh tế Đông - Tây với Buôn Ma Thuột và vùng Tây Nguyên.

Theo định hướng, khu thương mại tự do sẽ được phát triển theo mô hình kinh tế đặc biệt, áp dụng các cơ chế linh hoạt về thủ tục đầu tư một cửa, khu phi thuế quan, hải quan, logistics và chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Bên cạnh đó, tỉnh kiến nghị thành lập Quỹ phát triển hạ tầng và chuyển đổi xanh nhằm huy động các nguồn vốn hợp pháp, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và tín dụng xanh phục vụ đầu tư phát triển. Đắk Lắk cũng đề xuất tiếp tục áp dụng cơ chế bổ sung 45% định mức chi thường xuyên theo tiêu chí dân số, đồng thời mở rộng phạm vi và đối tượng thụ hưởng tại các trung tâm động lực và khu vực biên giới.

Đối với nhóm chính sách phát triển các lĩnh vực mới, địa phương đề nghị ưu tiên đầu tư trung tâm dữ liệu, hạ tầng số dùng chung, trung tâm khoa học - công nghệ và trung tâm logistics tại Buôn Ma Thuột.

Đặc biệt, tỉnh đề xuất thí điểm mô hình kinh tế tầm thấp và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ mới trong thời hạn 5 năm. Các lĩnh vực được định hướng triển khai gồm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để vận chuyển hàng hóa nhẹ, logistics y tế, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bản sao số, truy xuất nguồn gốc và du lịch thông minh.

Trong lĩnh vực văn hóa, Đắk Lắk kiến nghị xây dựng Quỹ bảo tồn và phát huy giá trị Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên theo cơ chế phối hợp liên tỉnh, nhằm tăng cường nguồn lực gìn giữ và phát huy giá trị di sản.

Đồng thời, tỉnh đề xuất xác định Đắk Lắk là một cực tăng trưởng quan trọng, giữ vai trò hạt nhân kết nối khu vực cao nguyên, duyên hải và biên giới. Trên cơ sở đó, địa phương kiến nghị xây dựng đề án phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, gắn với cơ chế điều phối hành lang kinh tế Đông - Tây.

Các cơ chế, chính sách nêu trên hiện mới dừng ở bước đề xuất. Tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng đề án và đánh giá tác động trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Công bố quy hoạch đô thị Buôn Ma Thuột rộng hơn 37.700ha, dân số có thể vượt 1 triệu người

Cũng tại hội nghị, UBND tỉnh Đắk Lắk công bố Quyết định số 3499/QĐ-UBND ngày 29/10/2026 về việc phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.

Theo quy hoạch được duyệt, đô thị Buôn Ma Thuột có tổng diện tích khoảng 37.738ha, bao gồm 5 phường Buôn Ma Thuột, Tân An, Tân Lập, Thành Nhất, Ea Kao và xã Hòa Phú.

Quy mô dân số đô thị dự kiến đạt khoảng 550.000-658.000 người vào năm 2035 và tăng lên 750.000-1.025.000 người vào năm 2050.

Về định hướng phát triển, Buôn Ma Thuột được xác định trở thành trung tâm tiểu vùng thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đồng thời giữ vai trò đầu mối liên kết quan trọng giữa Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và các khu vực lân cận.

Không gian đô thị được tổ chức theo mô hình đa cực, đa trung tâm, gồm 6 phân khu chức năng, 9 trung tâm, 2 trục động lực và 2 hành lang phát triển. Trong đó, khu vực phía Đông và Đông Nam được ưu tiên mở rộng theo các hành lang động lực, gắn với hệ thống đường vành đai và các trục giao thông chính.

Về kinh tế, quy hoạch xác lập 3 trụ cột phát triển chủ đạo. Trụ cột thứ nhất là công nghiệp chế biến gắn với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhằm nâng cao giá trị sản xuất và hình thành chuỗi liên kết bền vững.

Trụ cột thứ hai là phát triển Buôn Ma Thuột trở thành “Thủ phủ Cà phê Toàn cầu”, kết hợp thúc đẩy thương mại, dịch vụ và du lịch chất lượng cao. Trụ cột còn lại tập trung xây dựng đô thị thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu, giáo dục - đào tạo và kinh tế tri thức của vùng Tây Nguyên.

Đối với hạ tầng giao thông, Đắk Lắk định hướng tăng cường kết nối liên vùng thông qua các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột và Liên Khương - Buôn Ma Thuột. Đồng thời, nghiên cứu phát triển tuyến đường sắt Tây Nguyên và Cảng hàng không Buôn Ma Thuột theo các quy hoạch đã được phê duyệt.

Để hiện thực hóa các mục tiêu quy hoạch, UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu các sở, ngành và địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ, trách nhiệm và nguồn lực thực hiện.

Cùng với đó, tỉnh nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng và đầu tư; kiểm soát chặt chẽ quá trình phát triển đô thị, không để xảy ra tình trạng triển khai dự án, đầu tư xây dựng trái hoặc không phù hợp với quy hoạch được duyệt.

“

Sau khi sáp nhập với Phú Yên, Đắk Lắk là tỉnh có diện tích lớn thứ 3 Việt Nam (sau Lâm Đồng và Gia Lai) với diện tích 18.096,40km2, dân số 3.346.853 người.