Từ 1/7, cơ quan thuế sẽ được kiểm tra doanh nghiệp trong những trường hợp này

Đáng chú ý, luật quy định rõ 9 trường hợp cơ quan thuế được kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế, đồng thời siết chặt xử lý các hành vi trốn thuế.

Theo quy định mới, cơ quan thuế chỉ được tiến hành kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế trong các trường hợp cụ thể như: hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế; kiểm tra sau hoàn thuế theo nguyên tắc quản lý rủi ro; có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế; được lựa chọn theo kế hoạch hoặc chuyên đề kiểm tra; theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; người nộp thuế được đánh giá có mức độ rủi ro cao; phục vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo; kiểm tra hồ sơ miễn, giảm hoặc không thu thuế của đối tượng có rủi ro cao và một số trường hợp đặc biệt khác theo quy định của luật.

Nhóm người nộp thuế có rủi ro cao bao gồm các doanh nghiệp thực hiện chia tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi loại hình hoạt động, giải thể, phá sản, chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc chuyển địa điểm kinh doanh. Đây là những đối tượng được cơ quan quản lý đánh giá có nguy cơ phát sinh sai phạm hoặc thất thu ngân sách cao hơn.

Bên cạnh đó, Luật Quản lý thuế 2025 cũng xác định 10 hành vi bị coi là trốn thuế. Trong đó có các hành vi phổ biến như không đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp quá thời hạn dẫn đến thiếu số thuế phải nộp; không ghi nhận đầy đủ doanh thu trong sổ sách kế toán; không xuất hóa đơn hoặc ghi giá trị hóa đơn thấp hơn thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Luật cũng quy định việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch để làm giảm số thuế phải nộp là hành vi trốn thuế. Các vi phạm liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu như khai sai thực tế hàng hóa, cố ý kê khai không đúng hoặc cấu kết với đối tác để né tránh nghĩa vụ thuế cũng thuộc nhóm hành vi bị xử lý nghiêm.

Ngoài ra, các trường hợp lợi dụng chính sách miễn thuế, không chịu thuế hoặc ưu đãi thuế sai mục đích cũng bị siết chặt quản lý. Người nộp thuế sử dụng hàng hóa thuộc diện miễn thuế không đúng mục đích nhưng không khai báo với cơ quan chức năng, hoặc hộ kinh doanh, doanh nghiệp đã đăng ký tạm ngừng hoạt động nhưng vẫn phát sinh hoạt động kinh doanh thực tế mà không thông báo cho cơ quan thuế đều có thể bị xem là hành vi trốn thuế.

Một điểm đáng chú ý là người nộp thuế được bổ sung thêm quyền trong quá trình kiểm tra. Theo quy định mới, người nộp thuế có quyền từ chối làm việc nếu cơ quan chức năng không xuất trình quyết định kiểm tra hợp lệ hoặc yêu cầu cung cấp các tài liệu không liên quan đến nội dung kiểm tra.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc luật hóa cụ thể các trường hợp kiểm tra thuế và các hành vi bị xem là trốn thuế sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Người dân và doanh nghiệp cần chủ động rà soát hoạt động của mình để tuân thủ các quy định mới khi luật chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 tới.