Từ chiến thắng năm 2024 đến cú sốc giữa nhiệm kỳ 2026: Vì sao nhiều cử tri Mỹ quay lưng với ông Trump?

Đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, tạo nên những chiến thắng bất ngờ ngay tại các bang vốn là thành trì của đảng Cộng hòa. Kết quả này cho thấy cử tri Mỹ đã đưa ra lời phản đối mạnh mẽ đối với Tổng thống Donald Trump và các chính sách của ông, Reuters đưa tin.

Làn sóng chiến thắng của đảng Dân chủ

Các cuộc thăm dò dư luận trước bầu cử đều dự báo đảng Dân chủ sẽ có một đêm thuận lợi. Tuy nhiên, quy mô chiến thắng của đảng này vượt xa dự đoán của phần lớn giới phân tích, khi làn sóng ủng hộ không chỉ xuất hiện tại những bang chiến địa truyền thống mà còn lan sâu vào các khu vực vốn nghiêng hẳn về đảng Cộng hòa.

Tại Texas, ông James Talarico giành chiến thắng áp đảo trước ứng viên Cộng hòa Ken Paxton, trở thành ứng viên Dân chủ đầu tiên đắc cử Thượng Nghị sĩ tại bang này sau 38 năm.

Đảng Dân chủ cũng làm nên lịch sử khi giành lại một ghế Thượng viện tại South Carolina. Trong suốt thế kỷ 21, đảng này chưa từng thắng trong một cuộc bầu cử Thượng viện tại bang này. Chiến thắng của bà Annie Andrews trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham trở thành một trong những bất ngờ lớn nhất đêm bầu cử.

Tại Ohio, bang mà ông Trump đã giành chiến thắng trong cả ba kỳ bầu cử Tổng thống, ứng viên Dân chủ Sherrod Brown đã đánh bại đối thủ. Trong khi đó, tại Kansas, ông Adam Hamilton của đảng Dân chủ dễ dàng vượt qua Thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Roger Marshall.

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1932, thời kỳ Đại suy thoái, đảng Dân chủ giành được một ghế Thượng viện tại Kansas.

Các chiến lược gia của cả hai đảng nhận định chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ xuất phát từ tỷ lệ đi bỏ phiếu cao của những cử tri trung thành, cùng sự ủng hộ của nhóm cử tri độc lập tại cả các bang chiến địa và thành trì của đảng Cộng hòa.

Đảng Dân chủ cũng áp dụng chiến lược đưa ứng viên ra tranh cử tại tất cả các cuộc đua, kể cả những nơi mà chỉ vài tháng trước, cơ hội chiến thắng vẫn được đánh giá là rất thấp.

Chiến lược này đã phát huy hiệu quả, đặc biệt khi nhiều ứng viên Cộng hòa không thể vượt qua những bất lợi từ mức độ tín nhiệm thấp của ông Trump và sự bất mãn của cử tri trước tình trạng giá cả leo thang.

Tuy nhiên, việc giành lại quyền kiểm soát Quốc hội cũng có thể trở thành con dao hai lưỡi đối với đảng Dân chủ.

Cử tri nhiều khả năng sẽ kỳ vọng đảng này giải quyết những khó khăn kinh tế, thay vì chỉ tập trung phản đối ông Trump. Tuy nhiên, khả năng thông qua các đạo luật của họ vẫn bị hạn chế do Tổng thống tiếp tục nắm quyền phủ quyết.

Ông Trump cũng có thể lập luận rằng đảng Dân chủ giờ đây phải chịu ít nhất một phần trách nhiệm ngang bằng với đảng Cộng hòa về tình hình kinh tế. Phát biểu với truyền thông, ông Trump cho biết sẽ chấp nhận kết quả bầu cử và sẵn sàng hợp tác với đảng Dân chủ.

Cử tri Mỹ phẫn nộ

Ông Trump từng kêu gọi cử tri hãy coi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ như thể chính ông có tên trên lá phiếu. Và cử tri đã làm đúng như vậy, khiến đảng Cộng hòa phải trả giá.

Kết quả kiểm phiếu ban đầu và các cuộc thăm dò cử tri sau khi bỏ phiếu cho thấy tâm lý bất mãn lan rộng trong xã hội Mỹ. Cử tri đã gửi đi thông điệp phản đối mạnh mẽ đối với ông Trump và chương trình nghị sự của ông, đồng thời bày tỏ sự thất vọng sâu sắc trước tình trạng giá cả đắt đỏ và hướng đi của đất nước.

Nhiều người cho biết điều kiện sống của họ hiện tồi tệ hơn so với hai năm trước.

Theo khảo sát cử tri sau bỏ phiếu do SSRS thực hiện cho một liên minh các hãng truyền thông Mỹ, bao gồm những đài truyền hình lớn và hãng thông tấn Associated Press, gần 9 trong số 10 cử tri coi chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc mang tính quyết định đối với lựa chọn của mình.

Ông Trump đắc cử Tổng thống năm 2024 với cam kết kiềm chế lạm phát cao. Tuy nhiên, các chính sách áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu và cuộc chiến với Iran đã khiến tình hình kinh tế trở nên khó khăn hơn đối với nhiều người Mỹ.

Trong chiến dịch vận động tranh cử, thay vì đưa ra những giải pháp cụ thể để giảm chi phí, ông Trump kêu gọi người dân Mỹ chấp nhận mức giá cao hơn, ngay cả khi tỷ lệ ủng hộ ông giảm xuống những mức thấp kỷ lục.

Theo các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu, gần hai phần ba cử tri quy trách nhiệm cho ông Trump về tình trạng giá cả đắt đỏ. Trong khi đó, khoảng ba phần tư cho biết họ tức giận hoặc không hài lòng với hướng đi hiện tại của đất nước.

Cử tri cũng bày tỏ mối lo ngại rộng khắp về tình trạng tham nhũng trong chính quyền.

Cử tri quay lưng với những ứng viên được ông Trump hậu thuẫn

Đây không chỉ là một đêm thất bại của đảng Cộng hòa mà còn là thất bại của cá nhân ông Trump.

Tổng thống Mỹ phải chứng kiến hàng loạt ứng viên do chính ông lựa chọn và hậu thuẫn thất bại, bất chấp sự phản đối trước đó từ các thành viên đảng Cộng hòa tại địa phương. Nhiều người trong số này đã gặp khó khăn ngay tại những cuộc đua mà đảng Cộng hòa từng được kỳ vọng giành chiến thắng.

Các ứng viên Thượng viện do ông Trump đích thân lựa chọn tại South Carolina và North Carolina, lần lượt là Graham và Michael Whatley, đều thất bại. Trong khi đó, ông Ken Paxton tại Texas cũng thua với cách biệt lớn.

Những lựa chọn nhân sự của ông Trump đã đẩy đảng Cộng hòa vào thế phòng thủ ngay tại các bang mà trước đó đảng này được đánh giá có lợi thế.

Các thất bại này nhiều khả năng sẽ làm dấy lên những nghi ngờ mới về khả năng phán đoán chính trị của ông Trump, đặc biệt là xu hướng đặt lòng trung thành cá nhân lên trên khả năng thu hút sự ủng hộ rộng rãi của cử tri.

Các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu cũng cho thấy liên minh cử tri từng giúp ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024 đang rạn nứt nghiêm trọng.

Đảng Cộng hòa ghi nhận mức sụt giảm ủng hộ mạnh trong các nhóm nam giới da đen, cử tri gốc Mỹ Latinh và cử tri trẻ tuổi.

Nỗi lo kinh tế lấn át chiến thuật gieo rắc sợ hãi

Trong những tuần cuối cùng của chiến dịch tranh cử, ông Trump và các thành viên đảng Cộng hòa tìm cách khắc họa đối thủ Dân chủ là những phần tử cực đoan nguy hiểm và những người cộng sản có thể hủy hoại nước Mỹ nếu giành chiến thắng.

Tuy nhiên, những đòn công kích này đã không phát huy tác dụng.

Cử tri quan tâm nhiều hơn đến giá thực phẩm, giá xăng và muốn được nghe ông Trump trình bày cụ thể hơn về cách ông sẽ giảm chi phí sinh hoạt.

Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Trump nhiều lần cảnh báo rằng nếu đảng Dân chủ chiến thắng, nước Mỹ sẽ trở thành một quốc gia cộng sản.

Ông cũng tuyên bố rằng bộ máy lãnh đạo đảng Dân chủ tại nhiều bang đã bị thay thế bởi những "kẻ điên cuồng và các phần tử cực đoan".

Chiến thuật khai thác nỗi sợ hãi từng nhiều lần phát huy hiệu quả trong các cuộc bầu cử tại Mỹ. Tuy nhiên, lần này, ông Trump đã không thể thuyết phục cử tri rằng đảng Dân chủ thực sự là mối đe dọa đối với sự tồn vong của nước Mỹ.

"Tuần trăng mật" với cử tri gốc Mỹ Latinh chấm dứt

Giai đoạn hưởng lợi từ sự ủng hộ của cử tri gốc Mỹ Latinh đối với ông Trump có thể đã kết thúc.

Đây là tin xấu đối với đảng Cộng hòa, vốn đặt nhiều kỳ vọng vào nhóm cử tri dao động quan trọng này để giành chiến thắng tại hàng loạt bang, từ California đến Florida.

Tại Texas, nơi cứ 10 người dân thì có 4 người gốc Mỹ Latinh, đảng Dân chủ được các hãng truyền thông dự báo giành lại cả ghế thống đốc lẫn ghế Thượng viện.

Ở khu vực đông người gốc Mỹ Latinh tại Đông Nam Florida, ứng viên Dân chủ Pia Dandiya giành chiến thắng tại khu vực bầu cử Hạ viện số 22, bất chấp việc ranh giới khu vực này vừa được điều chỉnh theo hướng có lợi cho đảng Cộng hòa.

Cử tri gốc Mỹ Latinh từng góp phần quan trọng đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2024, khi ông giành được gần một nửa số phiếu của nhóm này, tăng mạnh so với tỷ lệ khoảng một phần ba vào năm 2020.

Tuy nhiên, chỉ hai năm sau, nhiều người trong số họ đã quay lưng với đảng Cộng hòa.

Sự bất mãn về kinh tế là một trong những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa trong cộng đồng cử tri gốc Mỹ Latinh giảm xuống chỉ còn khoảng một phần ba trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba, so với 46% năm 2024, theo các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu.

Chiến thắng của bà Gina Hinojosa, người sẽ trở thành nữ Thống đốc gốc Mỹ Latinh đầu tiên của Texas, cùng ông Xavier Becerra, người sẽ trở thành thống đốc gốc Mỹ Latinh đầu tiên của California được bầu trực tiếp, càng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của cộng đồng cử tri này trong nền chính trị Mỹ.