Việt Nam chính thức đóng cửa mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á

Ngày 11/9/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành ký Quyết định số 2244/QĐ-UBND về việc đóng cửa mỏ khoáng sản sắt Thạch Khê tại xã Thạch Khê. Theo quyết định, toàn bộ diện tích 527ha thuộc khu vực mỏ sẽ được đóng cửa và bàn giao nguyên trạng cho cơ quan có thẩm quyền quản lý theo quy định.

Động thái này đánh dấu bước chấm dứt về mặt pháp lý đối với dự án khai thác quặng sắt từng được cấp phép từ năm 2009, đồng thời mở ra giai đoạn xử lý những hệ lụy kéo dài trong quá trình triển khai dự án.

Mỏ sắt Thạch Khê được phát hiện từ năm 1960, nằm trên địa bàn 5 xã ven biển thuộc huyện Thạch Hà cũ, nay thuộc xã Thạch Khê. Mỏ được đánh giá có trữ lượng khoảng 544 triệu tấn, từng được xem là mỏ sắt có quy mô rất lớn tại khu vực Đông Nam Á. Vị trí mỏ cách TP Hà Tĩnh khoảng 8 km về phía Đông và cách Biển Đông khoảng 1,6 km.

Với nguồn tài nguyên lớn, Thạch Khê từng được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp khai khoáng, luyện kim, đồng thời hình thành chuỗi sản xuất thép quy mô lớn, tạo động lực phát triển kinh tế cho khu vực Bắc Trung Bộ.

Năm 2008, dự án được cấp phép cho Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê với tổng vốn đầu tư ban đầu gần 14.500 tỷ đồng. Giấy phép khai thác khoáng sản sau đó được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp ngày 24/2/2009, với khu vực khai thác rộng 527ha. Tổng diện tích đất sử dụng của toàn dự án được xác định khoảng 4.821ha.

Trong giai đoạn 2008-2011, doanh nghiệp đã bóc khoảng 12,7 triệu m³ đất tầng phủ, đưa độ sâu khai trường xuống khoảng -34m so với mực nước biển và thu hồi khoảng 3.000 tấn quặng.

Tuy nhiên, dự án sau đó rơi vào tình trạng đình trệ do những khó khăn trong huy động và góp vốn. Việc thiếu nguồn lực tài chính kéo theo nhiều hệ lụy như chậm giải phóng mặt bằng, chưa thể thanh toán đầy đủ cho nhà thầu tư vấn lập thiết kế kỹ thuật và gặp khó khăn trong xây dựng khu tái định cư.

Bên cạnh vấn đề tài chính, dự án cũng vấp phải nhiều tranh luận liên quan đến hiệu quả kinh tế, phương án khai thác lộ thiên ở độ sâu lớn, nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm, môi trường ven biển và đời sống người dân trong khu vực.

Đến tháng 11/2021, Chính phủ quyết định dừng dự án để thực hiện các bước thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê. Tuy nhiên, dự án không thể khởi động trở lại theo phương án cũ.

Sau nhiều năm dự án không thể triển khai, việc đóng cửa mỏ được xem là bước quan trọng để xử lý dứt điểm tình trạng kéo dài tại khu vực Thạch Khê. Trước khi Hà Tĩnh ban hành quyết định đóng cửa mỏ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực giấy phép khai thác khoáng sản. Theo quy định hiện hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thẩm quyền phê duyệt đề án và quyết định đóng cửa mỏ khoáng sản thuộc thẩm quyền.

Việc đóng cửa mỏ không chỉ chấm dứt hoạt động khai thác theo giấy phép đã cấp mà còn đặt ra yêu cầu xử lý các vấn đề liên quan đến môi trường, đất đai, tài sản và nghĩa vụ tài chính của dự án, đồng thời bảo đảm quyền lợi và ổn định sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng trong suốt thời gian dự án đình trệ.

Với quyết định mới, khu vực mỏ rộng 527ha sẽ được đóng cửa và bàn giao nguyên trạng cho cơ quan có thẩm quyền quản lý. Đây là bước chuyển quan trọng đối với một dự án từng được kỳ vọng rất lớn nhưng kéo dài nhiều năm không thể triển khai, đồng thời tạo cơ sở để Hà Tĩnh tiếp tục xử lý quỹ đất và các vấn đề liên quan theo quy định pháp luật.