Việt Nam chính thức khởi động khu thương mại tự do đầu tiên được vận hành theo cơ chế, chính sách đặc thù: Quy mô gần 6.300ha, tọa lạc tại thành phố nhỏ nhất cả nước

Chiều 30/7, tại TP Hải Phòng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu dự hội nghị công bố các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về các khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do (KTMTD) Hải Phòng với chủ đề "Kiến tạo không gian tăng trưởng mới".

Tại hội nghị, Hải Phòng công bố Quyết định số 288/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thành lập Khu kinh tế (KKT) chuyên biệt Hải Phòng có quy mô 5.300ha, nằm trên địa bàn 6 xã gồm Thượng Hồng, Nguyễn Lương Bằng, Bắc Thanh Miện, Thanh Miện, Hải Hưng và Bình Giang.

KKT chuyên biệt được quy hoạch với nhiều phân khu chức năng như khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu thương mại - dịch vụ tổng hợp, khu phi thuế quan, khu dịch vụ logistics, trung tâm logistics và trung tâm đổi mới sáng tạo. Trọng tâm phát triển là các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đồng thời tăng cường kết nối kinh tế, thương mại và dịch vụ với các địa phương trong nước cũng như quốc tế.

Theo định hướng, KKT chuyên biệt sẽ tập trung thu hút các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), robot, dữ liệu lớn (Big Data), công nghiệp hóa chất và nghiên cứu - phát triển (R&D), hướng tới đóng góp khoảng 3-4% GRDP của Hải Phòng vào năm 2030 và trên 5% trong giai đoạn sau năm 2030.

Cùng với đó, Hải Phòng cũng công bố Quyết định số 1511/QĐ-TTg về thành lập KKT ven biển phía Nam và Quyết định số 431/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch chung KKT này đến năm 2050.

KKT ven biển phía Nam có quy mô khoảng 20.000 ha, bao gồm toàn bộ các xã Hùng Thắng, Chấn Hưng và một phần các xã Nghi Dương, Kiến Hưng, Kiến Hải, An Hưng, Tiên Minh, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Vĩnh Am và Nam Đồ Sơn.

Đây được định hướng là KKT tổng hợp, đa ngành, phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và bền vững, lấy công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp số, đô thị hiện đại, cảng biển và logistics làm trụ cột. Trong đó, cảng Nam Đồ Sơn được quy hoạch theo mô hình cảng xanh, cảng thông minh, kết hợp hệ thống logistics và đường sắt hiện đại, hướng tới đưa Hải Phòng trở thành trung tâm giao thương, logistics và kinh tế biển quan trọng của khu vực Đông Á.

Tại hội nghị, thành phố cũng thực hiện nghi thức khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng với quy mô hơn 6.292ha, được bố trí tại nhiều vị trí không liền kề, gắn với KKT Đình Vũ - Cát Hải và KKT ven biển phía Nam.

Đây là khu thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam được triển khai theo cơ chế, chính sách đặc thù. Khu thương mại tự do này được ưu tiên phát triển các ngành bán dẫn, công nghệ thông tin, tự động hóa, công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, hạ tầng số và logistics, kỳ vọng trở thành điểm đến của dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh Khu Thương mại tự do Hải Phòng không chỉ là một khu vực ưu đãi về đầu tư, thương mại hay hải quan mà phải trở thành đòn bẩy thể chế, tạo nền tảng kết nối các khu kinh tế và các không gian phát triển của thành phố thành một hệ sinh thái thống nhất.

Theo Phó Thủ tướng, nếu được tổ chức hiệu quả, ba khu kinh tế cùng Khu Thương mại tự do sẽ hình thành một bản đồ phát triển mới cho Hải Phòng, kết nối từ phía Tây ra biển, từ sản xuất đến thương mại quốc tế, từ thu hút vốn đầu tư đến tiếp nhận công nghệ và nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý quy mô lớn hay số lượng nhiều khu kinh tế không đồng nghĩa sẽ tạo ra động lực tăng trưởng nếu thiếu định hướng phát triển rõ ràng.

"Quy mô lớn và số lượng nhiều các khu kinh tế không tự động tạo ra hiệu quả và động lực tăng trưởng. Nếu không phân định rõ chức năng, thứ tự ưu tiên và điều kiện thực hiện, sẽ dễ dẫn đến đầu tư dàn trải, cạnh tranh nội bộ ngay trong chính các khu kinh tế của địa phương", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tại lễ công bố, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết thành phố hiện là một trong những địa phương thu hút FDI hàng đầu cả nước với hơn 1.868 dự án đến từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ, tổng vốn đăng ký trên 54 tỷ USD, chiếm gần 10% tổng vốn FDI lũy kế của Việt Nam.

Hải Phòng cũng là địa phương duy nhất duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong 11 năm liên tiếp. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của thành phố tăng 11,33%, mức cao nhất trong 5 năm qua, đứng thứ ba cả nước và dẫn đầu nhóm các thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Bí thư Thành ủy Hải Phòng, việc thành lập KKT chuyên biệt, phê duyệt quy hoạch KKT ven biển phía Nam và khởi động Khu Thương mại tự do sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng để hình thành không gian phát triển mới với mô hình quản trị hiện đại, cơ chế cạnh tranh quốc tế, qua đó thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn.

Các cơ chế dành cho Khu Thương mại tự do Hải Phòng được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 226 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố, đồng thời cụ thể hóa các chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và phát triển kinh tế biển.