Việt Nam chính thức thành lập khu bảo tồn dành cho loài linh trưởng quý hiếm bậc nhất thế giới, quy mô 3.200ha

Sáng 3/11, tại Khu du lịch Tam Chúc (phường Tam Chúc), Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ công bố quyết định thành lập Khu rừng đặc dụng Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng.

Theo quyết định, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng có tổng diện tích 3.182ha, trải rộng trên địa bàn ba phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy.

Khu bảo tồn bao gồm hệ thống núi đá vôi có giá trị sinh thái đặc biệt, là môi trường sống tự nhiên của loài Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), một trong những loài linh trưởng quý hiếm đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Theo quy hoạch, khu bảo tồn được chia thành ba phân khu chức năng. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng 1.807,4ha, tập trung bảo vệ nguyên trạng các sinh cảnh tự nhiên quan trọng, hạn chế tối đa tác động của con người.

Phân khu phục hồi sinh thái có diện tích 1.358,8ha, ưu tiên tái sinh rừng và mở rộng môi trường sống cho quần thể Voọc mông trắng. Phần diện tích 15,8ha còn lại được bố trí làm phân khu dịch vụ - hành chính, phục vụ hoạt động quản lý, điều hành và nghiên cứu khoa học.

Những năm gần đây, công tác bảo tồn Voọc mông trắng tại khu vực Kim Bảng đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt về khả năng sinh sản và duy trì quần thể. Kết quả này có được nhờ sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm và các tổ chức bảo tồn quốc tế. Tuy nhiên, môi trường sống của loài linh trưởng quý hiếm này vẫn đối mặt với nhiều sức ép từ hoạt động khai thác đá, phát triển hạ tầng và sinh kế của người dân tại khu vực vùng đệm.

Trong bối cảnh đó, việc thành lập khu bảo tồn và giao Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình trực tiếp quản lý được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng quản lý phân tán, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để tăng cường bảo vệ hệ sinh thái và các loài động, thực vật quý hiếm, đặc biệt là Voọc mông trắng.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình ghi nhận những nỗ lực của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Kiểm lâm và Lâm nghiệp tỉnh trong quá trình triển khai thành lập khu bảo tồn. Đồng thời, ông nhấn mạnh giá trị sinh thái đặc biệt của quần thể Voọc mông trắng tại Kim Bảng và ý nghĩa của việc bảo vệ loài linh trưởng này trước nguy cơ tuyệt chủng.

Theo lãnh đạo tỉnh, việc thành lập khu bảo tồn là bước cụ thể hóa Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Ninh Bình, trong đó chú trọng hài hòa giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai phương án quản lý rừng đã được phê duyệt, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong giám sát quần thể Voọc mông trắng và theo dõi diễn biến tài nguyên rừng.

Chính quyền ba phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy có trách nhiệm phối hợp với lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh tuần tra, bảo vệ rừng, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Song song với đó, địa phương cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng và gắn công tác bảo tồn với phát triển sinh kế bền vững cho người dân.

Đối với các hoạt động xây dựng và khai thác khoáng sản tại khu vực giáp ranh, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành liên quan tăng cường kiểm soát, không để xảy ra tình trạng chia cắt sinh cảnh tự nhiên, đồng thời huy động, lồng ghép các nguồn lực phục vụ công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Đáng chú ý, Khu bảo tồn Kim Bảng còn được xác định là hợp phần cốt lõi trong không gian di sản Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, thuộc hồ sơ đang được UNESCO xem xét, đánh giá. Vì vậy, các sở, ngành và địa phương được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam để chuẩn bị hồ sơ một cách bài bản, khoa học.

Được biết, Voọc mông trắng, tên khoa học Trachypithecus delacouri, là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, được phát hiện lần đầu vào năm 1930. Loài này hiện được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), đồng thời nằm trong danh sách 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới.

Theo số liệu được công bố, vào những năm 1990, Voọc mông trắng còn khoảng 16 quần thể biệt lập với tổng số ước tính 300 cá thể. Đến nay, nhiều quần thể đã biến mất, chỉ còn 5 quần thể sinh sống ngoài tự nhiên với tổng số khoảng 500 cá thể. Đáng chú ý, Ninh Bình hiện là nơi cư trú của hơn 90% số cá thể Voọc mông trắng còn lại trong tự nhiên.