15 công ty chứng khoán cho vay lớn nhất quý III/2026: 7 đơn vị lỗ gộp mảng môi giới

Theo tổng hợp báo cáo tài chính của 81 công ty chứng khoán, tổng lợi nhuận trước thuế quý III/2026 đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, giảm 42% so với cùng kỳ và thấp hơn gần 28% so với quý trước. Trong đó, 58 công ty có lãi, còn 23 đơn vị báo lỗ.

Kết quả này diễn ra trong một quý kém thuận lợi của thị trường. VN-Index giảm 4,9%, kết quý tại 1.768,62 điểm. Giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn còn 18.625 tỷ đồng mỗi phiên, giảm 57,6% so với cùng kỳ và 22,7% so với quý II.

Thanh khoản thu hẹp nhanh tác động trực tiếp đến nguồn thu từ phí giao dịch. Tại nhóm 15 công ty chứng khoán có dư nợ cho vay lớn nhất ngành, doanh thu môi giới đều giảm mạnh so với cùng kỳ, mức giảm trung bình trên 50%.

Tổng cộng, nhóm này mang về khoảng 2.074 tỷ đồng doanh thu môi giới trong quý III nhưng phải chi 1.846 tỷ đồng cho hoạt động này. Cộng theo kết quả từng doanh nghiệp, lãi gộp môi giới đạt khoảng 226 tỷ đồng.

Như vậy, phần lợi nhuận giữ lại chỉ tương đương khoảng 11% doanh thu, cho thấy áp lực chi phí lớn khi thanh khoản thị trường suy giảm.

Top 1 doanh thu chưa chắc là Top đầu về lãi gộp

Khoảng cách giữa quy mô và hiệu quả thể hiện rõ nhất ở VPS. Công ty dẫn đầu về doanh thu môi giới với 485 tỷ đồng, cao hơn đáng kể SSI ở vị trí tiếp theo. Tuy nhiên, chi phí môi giới lên tới 450 tỷ đồng, khiến lãi gộp còn 34 tỷ, tương ứng biên khoảng 7%.

SSI ghi nhận 350 tỷ đồng doanh thu và 284 tỷ đồng chi phí. Lãi gộp đạt 65 tỷ đồng, tương ứng biên 18,7%. Hai công ty đứng đầu về doanh thu vì thế tạo ra gần 835 tỷ đồng, tương đương khoảng 40% tổng doanh thu môi giới của 15 đơn vị khảo sát, nhưng lãi gộp cộng lại chưa tới 100 tỷ đồng.

TCBS cho thấy bức tranh khác. Doanh thu môi giới của công ty đạt 199 tỷ, chưa bằng một nửa VPS, song chi phí chỉ 87 tỷ, qua đó tạo ra 113 tỷ đồng lãi gộp, cao nhất nhóm. Con số này thậm chí lớn hơn tổng lãi gộp của VPS và SSI cộng lại. Biên lợi nhuận gộp mảng môi giới của TCBS đạt 56,5%.

Sự phân hóa còn xuất hiện ở nhóm doanh thu thấp. VIX, vốn có thế mạnh nổi bật hơn ở hoạt động tự doanh cổ phiếu, chỉ thu 37 tỷ đồng từ môi giới nhưng chi phí khoảng 6 tỷ đồng. Công ty nhờ đó giữ lại 31 tỷ đồng lãi gộp, tương ứng biên 83,9%, cao nhất trong 15 đơn vị.

Ở chiều ngược lại, doanh thu môi giới của một số công ty không đủ bù đắp chi phí trực tiếp. MBS, VPBankS, SHS, ACBS, LPS và HDS đều ghi nhận lãi gộp âm. Riêng HDS có 12 tỷ đồng doanh thu nhưng chi phí lên tới 26 tỷ đồng, đưa biên lợi nhuận xuống âm 122,9%.

Vietcap và HSC cũng cho thấy sức ép lên hiệu quả môi giới. Hai công ty lần lượt đạt 187 tỷ và 152 tỷ đồng doanh thu, nhưng lãi gộp chỉ còn 14 tỷ và 7 tỷ đồng.

Những con số trên cho thấy cuộc đua môi giới trong quý III không chỉ nằm ở thị phần hay khả năng tạo doanh thu. Khi thanh khoản toàn thị trường giảm hơn một nửa so với cùng kỳ, khả năng kiểm soát chi phí trở thành yếu tố tạo khác biệt.

VPS và SSI vẫn chiếm ưu thế về quy mô, trong khi TCBS và VIX nổi bật về phần doanh thu có thể chuyển hóa thành lợi nhuận. Với một số công ty còn lại, môi giới thậm chí trở thành mảng kinh doanh không tạo lãi gộp trong quý.