Thành phố đáng sống của Việt Nam sẽ phát triển 12 phân khu đô thị với chức năng riêng biệt

UBND TP. Đà Nẵng vừa ban hành Quyết định số 156/2026/QĐ-UBND ngày 30/10/2026 về Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Đà Nẵng và khu vực lân cận, nhằm thiết lập các nguyên tắc quản lý thống nhất đối với hoạt động quy hoạch, xây dựng và phát triển không gian kiến trúc trên địa bàn.

Quy chế được áp dụng tại khu vực đô thị Đà Nẵng và vùng lân cận, bao gồm 12 phường Hải Châu, Hòa Cường, Thanh Khê, An Khê, An Hải, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Hòa Khánh, Hải Vân, Liên Chiểu, Cẩm Lệ, Hòa Xuân cùng các xã thuộc phạm vi quy định và đặc khu Hoàng Sa.

Theo UBND TP. Đà Nẵng, việc ban hành quy chế nhằm cụ thể hóa các quy hoạch, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch, kiến trúc, tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý cảnh quan đô thị, cấp phép xây dựng và phát triển hạ tầng.

Đáng chú ý, thành phố xác định định hướng phát triển kiến trúc dựa trên ba yếu tố cảnh quan đặc trưng là Núi - Sông - Biển, kết hợp bảo tồn giá trị truyền thống với hình thành các không gian đô thị hiện đại.

Các công trình xây dựng mới được khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến, sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển kiến trúc xanh và giảm phát thải, đồng thời tăng khả năng thích ứng với thiên tai, biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Định hướng phát triển 12 phân khu đô thị với chức năng riêng biệt

Theo quy chế, không gian đô thị Đà Nẵng được phân chia thành hai nhóm chính, gồm các khu vực ưu tiên bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và các khu vực được phép phát triển. Trong đó, vùng bảo vệ cảnh quan tập trung tại khu sinh thái phía Tây và phía Đông. Các khu vực phát triển được tổ chức theo ba dạng không gian gồm vùng ven mặt nước, vùng lõi xanh và vùng sườn đồi.

Trên cơ sở này, thành phố xác định 12 phân khu chức năng, bao gồm: Sinh thái phía Tây, Sinh thái phía Đông, Ven sông Hàn và bờ Đông, Ven vịnh Đà Nẵng, Cảng biển Liên Chiểu, Công nghệ cao, Trung tâm lõi xanh, Đổi mới sáng tạo, Sân bay, Đô thị sườn đồi, Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và Dự trữ phát triển.

Mỗi phân khu được định hướng phát triển phù hợp với điều kiện tự nhiên, vai trò kinh tế và đặc điểm kiến trúc, qua đó tạo sự đa dạng về không gian nhưng vẫn bảo đảm tính thống nhất trong tổng thể đô thị.

Cụ thể, phân khu Sinh thái phía Tây được định hướng ưu tiên bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và hệ thống hồ chứa nước ngọt. Hoạt động du lịch sinh thái được phép phát triển theo hướng hạn chế tác động đến môi trường, với mật độ xây dựng gộp dự án từ 10-20%.

Đối với phân khu Sinh thái phía Đông, trọng tâm là bán đảo Sơn Trà và quần đảo Hoàng Sa. Trong đó, bán đảo Sơn Trà được xác định là khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù nghiêm ngặt, lấy bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học làm ưu tiên hàng đầu. Chiều cao công trình tại phân khu được khống chế tối đa 50m theo nội dung quy chế.

Phân khu Ven sông Hàn và bờ Đông được định hướng trở thành trung tâm hành chính, tài chính, thương mại, văn hóa và du lịch của thành phố.

Tại bờ Tây sông Hàn, quy hoạch chú trọng cải tạo các khu đô thị hiện hữu, gìn giữ cấu trúc phố cũ và những giá trị kiến trúc lịch sử. Trong khi đó, bờ Đông được định hướng phát triển theo hình ảnh đô thị hiện đại, với các cụm công trình cao tầng, trung tâm tài chính và thương mại, nổi bật tại khu vực An Đồn và trục đường Võ Văn Kiệt.

Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường kết nối hệ thống công viên, quảng trường, không gian công cộng và hành lang cảnh quan dọc hai bờ sông, tạo sự liên kết giữa các khu chức năng đô thị.

Đối với phân khu Ven vịnh Đà Nẵng, định hướng phát triển tập trung vào mô hình đô thị nén dọc tuyến đường Nguyễn Tất Thành, kết hợp các hoạt động thương mại, dịch vụ và không gian công cộng ven biển.

Quy chế khuyến khích hợp thửa đất để hình thành các công trình có quy mô phù hợp, tạo diện mạo kiến trúc hiện đại. Đồng thời, việc giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích cây xanh và sử dụng đất hiệu quả được xác định là những yêu cầu quan trọng.

Riêng phân khu Cảng biển Liên Chiểu được phát triển gắn với hoạt động cảng biển, logistics và các dịch vụ hỗ trợ. Công trình xây dựng tại khu vực này phải bảo đảm phù hợp với địa hình, cảnh quan, không che chắn tầm nhìn hướng về núi Bạch Mã, đèo Hải Vân và vịnh Đà Nẵng.

Tại các phân khu Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, thành phố khuyến khích phát triển công trình hiện đại, kiến trúc xanh với mật độ xây dựng trung bình, kết hợp các hành lang sinh thái dọc sông Cu Đê, sông Cổ Cò và sông Cẩm Lệ.

Đây là những khu vực được định hướng hình thành không gian làm việc, nghiên cứu và phát triển công nghệ gắn với môi trường đô thị bền vững.

Trong khi đó, phân khu Trung tâm lõi xanh và Đô thị sườn đồi tập trung bảo tồn hệ thống rừng núi Phước Tường - An Ngãi, hướng tới hình thành không gian công viên xanh trong lòng thành phố.

Các khu đô thị mới tại khu vực sườn đồi được định hướng phát triển theo mô hình đô thị thông minh, sinh thái, khai thác lợi thế địa hình và tầm nhìn về các dãy núi phía Tây.

Đối với phân khu Sân bay, quy chế đặt ra yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt chiều cao công trình và tĩnh không nhằm bảo đảm an toàn hoạt động hàng không.

Hai phân khu còn lại là Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và Dự trữ phát triển được định hướng bảo tồn cảnh quan, kiến trúc làng quê truyền thống, kết hợp phát triển sản xuất nông nghiệp hiện đại và dành quỹ đất phục vụ nhu cầu mở rộng đô thị trong tương lai.

Kiểm soát kiến trúc tại các khu vực trọng điểm

Bên cạnh việc phân chia các khu chức năng, quy chế mới còn xác định những khu vực có yêu cầu quản lý kiến trúc đặc thù, các vị trí cần lập thiết kế đô thị riêng và những tuyến phố ưu tiên chỉnh trang.

Theo đó, các khu vực có giá trị đặc biệt về cảnh quan, kiến trúc hoặc giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc đô thị phải được nghiên cứu thiết kế riêng để bảo đảm quản lý hiệu quả.

Đối với những công trình, cụm công trình có vị trí nổi bật, quy mô lớn hoặc tác động trực tiếp đến diện mạo kiến trúc thành phố, việc lựa chọn phương án thiết kế phải thực hiện thông qua thi tuyển theo quy định.

Các phương án được lựa chọn cần đáp ứng đồng thời yêu cầu về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Về tổ chức thực hiện, Sở Xây dựng được giao hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra việc thực hiện quy chế, quản lý cấp phép xây dựng và đề xuất điều chỉnh khi cần thiết. Chính quyền các phường, xã có trách nhiệm phổ biến quy định đến người dân, doanh nghiệp, đồng thời phối hợp kiểm tra, quản lý các công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn.

Việc ban hành quy chế quản lý kiến trúc mới được kỳ vọng tạo cơ sở để Đà Nẵng kiểm soát chặt chẽ hơn quá trình phát triển đô thị, bảo vệ những không gian cảnh quan đặc trưng và định hình diện mạo kiến trúc thành phố trong giai đoạn tới.