Việt Nam có 'mang chuông đi đấm xứ người' được không?

Chiều 17/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - Trịnh Văn Quyết - làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Sau khi lắng nghe các ý kiến trao đổi, phát biểu kết luận buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - Trịnh Văn Quyết - nhấn mạnh các ý kiến sẽ được nghiên cứu, tiếp thu, báo cáo với Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa, để lĩnh vực văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, đóng góp vào sự tăng trưởng, phát triển của đất nước.

Phải xây dựng 5-10 thương hiệu quốc gia

Ông Trịnh Văn Quyết lưu ý cần chuyển tư duy từ phát triển văn hóa sang phát triển bằng văn hóa. Theo ông, trước đây chúng ta đầu tư cho phát triển văn hóa, nhưng bây giờ phải phát triển bằng văn hóa - tức là phát triển kinh tế bằng văn hóa. Phải thực sự coi văn hóa ngang tầm với lĩnh vực kinh tế - xã hội, coi văn hóa là động lực tăng trưởng, động lực phát triển đất nước và là sức mạnh mềm, nguồn lực nội sinh.

Ông Quyết cũng cho rằng phải khơi thông nguồn lực, tạo cơ chế để các nhà đầu tư tham gia đầu tư phát triển văn hóa, điều này vừa tạo ra động lực, vừa tạo ra mục tiêu cho tăng trưởng, phát triển đất nước.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định tăng trưởng 2 con số không thể chỉ dựa vào các động lực truyền thống, mà phải có động lực mới từ tri thức, sáng tạo và các giá trị gia tăng cao. Theo ông, văn hóa không đứng bên cạnh tăng trưởng, không đi sau tăng trưởng, mà là nhân tố trực tiếp tạo ra tăng trưởng, sản phẩm, dịch vụ, việc làm, thu nhập, thị trường, thương hiệu, sức hút đầu tư và sức mạnh mềm của quốc gia.

“Đây là vấn đề nhận thức, văn hóa không đứng cạnh kinh tế mà nằm trong sản phẩm kinh tế, thực sự là động lực tăng trưởng chứ không phải đi sau”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Nêu rõ Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đã giao chỉ tiêu rất cụ thể, từ 7% GDP năm 2030 đến 9% GDP năm 2045, xây dựng 5 đến 10 thương hiệu quốc gia, tối thiểu chi 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa, ông Trịnh Văn Quyết lưu ý vấn đề phải thể chế hóa, nghiên cứu thật kỹ để tổ chức thực hiện. Mỗi địa phương, bộ ngành phải xác định sản phẩm chủ lực để đầu tư.

Một vấn đề nữa, theo ông Trịnh Văn Quyết, hiện nay mức đóng góp của ngành văn hóa vào GDP mới ở mức 4,8%-5,2%, so với mục tiêu đóng góp khoảng 7%-9% còn khoảng cách rất lớn. Ông cho rằng nếu ngành tăng trưởng mức 7%-8% như hiện nay sẽ không đáp ứng được, mà phải phấn đấu tăng trưởng gấp đôi, khoảng 14%-18%/năm, mới đạt mục tiêu.

Có "mang chuông đi đấm xứ người" được không?

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng hệ thống đo lường quốc gia về đóng góp của văn hóa, cho rằng đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Khi xây dựng được hệ thống này, theo ông Trịnh Văn Quyết, sẽ có cơ sở để theo dõi, có cơ sở để nâng tầm quan trọng của lĩnh vực, có cơ sở để đầu tư ngân sách có trọng tâm, trọng điểm, không đầu tư dàn trải, đồng thời đánh giá được hiệu quả, nâng cao nhận thức của các cấp ủy, chính quyền và nhân dân.

Ông Trịnh Văn Quyết nêu ví dụ ngành công nghiệp điện ảnh của Việt Nam có điều kiện rất thuận lợi về chất liệu về lịch sử đất nước, bề dày văn hóa, truyền thống lịch sử, danh lam thắng cảnh… có thể sản xuất các bộ phim rất hay. Vấn đề là phải coi trọng và đầu tư tương xứng, phát triển nguồn nhân lực tương đồng, đồng thời có cơ chế huy động các nguồn lực, thậm chí kêu gọi cả các nhà đầu tư làm phim quốc tế vào Việt Nam.

Một vấn đề nữa, ông Trịnh Văn Quyết cho rằng cần cụ thể hóa chỉ tiêu đóng góp vào GDP (7% vào năm 2030) thành lộ trình, kế hoạch, sản phẩm theo từng ngành, từng năm và từng địa phương.

Theo ông, phải có kế hoạch, lộ trình, trách nhiệm cụ thể, quyết tâm phấn đấu thì mới thực hiện được, chứ không thể nói chung chung. Mỗi địa phương phải lượng hóa vấn đề, xác định rõ chỉ tiêu, nhiệm vụ phấn đấu cụ thể lĩnh vực gì, để đầu tư.

Ông Trịnh Văn Quyết cũng đề cập vấn đề phải tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông, chuyển trọng tâm từ ban hành sang tổ chức thực hiện. Theo ông, nghị quyết, luật pháp rất đầy đủ, quan trọng nhất là nâng cao nhận thức và tổ chức thực hiện.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng nêu thực tế có nhiều mô hình phát triển công nghiệp văn hóa rất tốt, như hai đêm diễn của các ngôi sao Hàn Quốc ở Hà Nội có mức thu vài trăm tỷ đồng, thu hút rất đông khách du lịch. Ông Trịnh Văn Quyết đặt câu hỏi rằng, Việt Nam có "mang chuông đi đấm xứ người" được không, có lực lượng, có nguồn lực, liệu có đưa sang nước ngoài biểu diễn theo cách đó được không, đây là điều cần phải suy nghĩ.

Ông Quyết cũng nhìn nhận hiện nay, một số tập đoàn lớn đã đầu tư xây dựng các khu du lịch tốt, khách du lịch đến và sử dụng nhiều dịch vụ, có nguồn thu, cần tiếp tục phát huy.

Một nội dung nữa, ông Trịnh Văn Quyết yêu cầu đẩy mạnh số hóa di sản, chuẩn hóa, kết nối và mở rộng dữ liệu văn hóa sáng tạo, phát triển sản phẩm mới, triển khai hạ tầng văn hóa số. Các bộ, ngành cần định giá, giao dịch, khai thác bản quyền tài sản trí tuệ từ văn hóa, thúc đẩy ứng dụng AI, thực tế ảo, nền tảng số trong phân phối nội dung, hình thành mô hình khai thác tài nguyên văn hóa trên nhiều loại hình, nhiều nền tảng, thị trường. Tập trung xây dựng nguồn nhân lực mới biết kết hợp văn hóa với công nghệ, kinh tế, quản trị.

Mỗi địa phương phải xác định tới ba sản phẩm văn hóa chủ lực

Ông Quyết cho rằng các địa phương cần biến lợi thế văn hóa của mình thành chỉ tiêu tăng trưởng. Mỗi địa phương xác định từ một đến 3 sản phẩm, lĩnh vực văn hóa chủ lực gắn với lợi thế riêng về di sản, lễ hội, làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật, đưa các chỉ tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa vào kế hoạch kinh tế - xã hội hằng năm, xây dựng, chuẩn hóa dữ liệu văn hóa trên địa bàn để đo lường đóng góp vào GRDP.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng nhấn mạnh việc kết hợp giữa bảo tồn, phát triển các lĩnh vực văn hóa gắn với truyền thông. Theo ông, các cơ quan truyền thông lớn đã là cơ quan văn hóa, sáng tạo sản phẩm văn hóa, có tính lan tỏa trong nước và thế giới. Cần phải truyền thông làm cho khách du lịch tò mò, mong muốn đến Việt Nam để trải nghiệm một đất nước an ninh chính trị ổn định, phát triển, con người thân thiện, có nhiều danh lam thắng cảnh đẹp…

Ông Trịnh Văn Quyết cũng cho rằng phải phối hợp đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới, giữ vững bản sắc văn hóa trong hội nhập. Thông qua văn hóa sẽ giúp tăng cường giao lưu, kết nối, tạo niềm tin chính trị giữa Việt Nam với các nước.

“Trong kỷ nguyên mới, văn hóa không chỉ giúp dân tộc đứng vững mà phải góp phần đưa đất nước đi nhanh”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.