Việt Nam sắp bắt đầu thi công hầm đứng 300m tại nhà máy thuỷ điện tích năng đầu tiên và lớn nhất Đông Nam Á

Đoàn công tác của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa kiểm tra trực tiếp tình hình thi công tại công trường Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái (tỉnh Khánh Hòa), đồng thời làm việc với Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và Liên danh nhà thầu về kết quả thực hiện trong quý 3/2026 và nhiệm vụ trọng tâm quý 4/2026.

Theo báo cáo của EVNPMB3, trong quý 3/2026, Liên danh nhà thầu đã hoàn thành một số mục tiêu theo kế hoạch. Cụ thể, đường thi công vận hành (TCVH) VH2 cơ bản hoàn thành lớp cấp phối đá dăm loại II; đường TCVH VH3A hoàn thành đoạn 1 với 1.160/4.708 m. Các hạng mục hầm thi công đã hoàn thành 100% khối lượng đào, gia cố theo kế hoạch năm 2026 và hoàn thành đào, gia cố ngách thi công số 4.

Đáng chú ý, khối lượng đào, gia cố nhà máy ngầm đạt 115% kế hoạch quý, trong khi hầm xả đoạn 2 đạt 386% kế hoạch quý.

Tuy nhiên, tiến độ chung trong quý vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể bởi điều kiện địa chất tại hầm TCVH VH3A. Sau hơn 6 tháng thi công trong khu vực địa chất yếu, nhà thầu mới đào và gia cố được khoảng 140 m, chưa thể tổ chức tiến gương đại trà. Đây đang là điểm nghẽn trực tiếp ảnh hưởng đến việc mở cửa và triển khai thi công hầm VH6A cùng ngách thi công số 6.

Bên cạnh yếu tố địa chất, thời tiết mưa nhiều cũng gây không ít khó khăn cho công tác tổ chức thi công. Một số tuyến đường phục vụ thi công vận hành bị trôi lớp đá dăm mặt đường, xuất hiện ổ gà, bùn đất và nguy cơ sạt lở tại một số vị trí, ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển vật tư, thiết bị. Các nhà thầu phải thường xuyên gia cố, khắc phục hư hỏng để duy trì điều kiện lưu thông và bảo đảm phục vụ thi công.

Công tác quản lý môi trường, xã hội, sức khỏe và an toàn (ESHS) tiếp tục được EVNPMB3, Ban điều hành Liên danh cùng các đơn vị tư vấn, nhà thầu triển khai theo các yêu cầu của Kế hoạch quản lý môi trường và xã hội công trường (C-ESMP) và Hiệp định vay (CFA). Việc nhận diện, đánh giá rủi ro, huấn luyện an toàn, kiểm tra hiện trường, quan trắc môi trường và giám sát tuân thủ các yêu cầu ESHS được thực hiện thường xuyên.

Trong quý 3/2026, Ban điều hành Liên danh đã tổ chức diễn tập ứng phó tình huống sạt lở gây cô lập đường tiếp cận công trường và diễn tập ứng phó sự cố, tìm kiếm cứu nạn trong hầm. Hệ thống camera giám sát công trường giai đoạn 1 cũng đã được đưa vào sử dụng tại một số khu vực và đang tiếp tục được bổ sung theo kế hoạch.

Tại buổi làm việc, Phó Tổng giám đốc EVN Phạm Hồng Phương biểu dương các nhà thầu, trong đó có Tổng công ty Sông Đà và Công ty Cổ phần Xây dựng 47 (C47), đã duy trì nhịp thi công trong quý 3/2026 và đạt kết quả tích cực tại một số hạng mục hầm. Đặc biệt, có hạng mục đạt tiến độ vượt 380% kế hoạch đề ra.

Bước sang quý 4/2026, lãnh đạo EVN yêu cầu các nhà thầu tăng cường giải pháp kiên cố hóa các tuyến đường phục vụ thi công vận hành, đồng thời bảo đảm mục tiêu tiến độ gắn với an toàn. Đối với những hạng mục bị ảnh hưởng bởi điều kiện khách quan như địa chất và thời tiết, Liên danh nhà thầu cần chủ động xây dựng phương án phù hợp, tăng tốc thi công để bù đắp khối lượng bị chậm.EVN cũng yêu cầu các đơn vị tiếp tục kiểm soát chặt chẽ công tác ESHS. Những tồn tại, hạn chế còn lại cần được các ban chuyên môn của EVN phối hợp với các bộ phận liên quan khẩn trương xử lý. Đối với các yêu cầu về môi trường - xã hội của Bên cho vay liên quan đến điều kiện giải ngân lần đầu, EVNPMB3 được yêu cầu tập trung giải quyết, bảo đảm đáp ứng đúng tiến độ.

Cùng với đó, EVNPMB3, Liên danh nhà thầu và tư vấn thiết kế phải đẩy nhanh việc hoàn thành các hồ sơ thiết kế bổ sung. EVNPMB3 cũng cần khẩn trương kiện toàn bộ máy điều hành tại công trường, bổ sung nhân sự có kinh nghiệm để tăng cường công tác quản lý dự án, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thi công và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Về mục tiêu cụ thể, dự án đặt yêu cầu hoàn thành đào và gia cố nhà máy ngầm đến cao trình 109,5 m trước ngày 31/12/2026. Các nhà thầu phải tập trung tối đa nguồn lực để thi công đào, gia cố đoạn địa chất đứt gãy bậc IV của hầm VH3A; đồng thời đẩy nhanh tiến độ thi công hầm TCVH và cấp gió, ngách thi công số 2, với cường độ đào và gia cố tối thiểu 130 md/tháng.

Dự án cũng cần chuẩn bị đầy đủ điều kiện để triển khai thi công hầm đứng thuộc các hạng mục tháp điều áp hạ lưu và tháp van hạ lưu. Khi có mặt bằng, việc đào và gia cố NTC6, hầm VH6A phải được triển khai, với yêu cầu tối thiểu đạt 120 md/tháng.

Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái có tổng công suất 1.200 MW, tổng mức đầu tư khoảng 21.100 tỷ đồng. Đây là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, đồng thời được giới thiệu là công trình có quy mô lớn nhất Đông Nam Á trong lĩnh vực này.

Khác với thủy điện truyền thống, nhà máy hoạt động theo cơ chế lưu trữ năng lượng. Khi nhu cầu sử dụng điện thấp, nguồn điện dư từ hệ thống được sử dụng để bơm nước từ hồ Sông Cái lên hồ chứa phía trên. Khi nhu cầu điện tăng cao, nước được xả ngược xuống để phát điện, qua đó góp phần cân bằng và ổn định hệ thống điện quốc gia.

Với công suất 1.200 MW, công trình được ví như một “pin nước khổng lồ”, có khả năng lưu trữ nguồn điện dư từ điện gió, điện mặt trời và cả điện hạt nhân trong tương lai để phát điện vào thời điểm nhu cầu tăng cao.

Để vận hành cơ chế này, dự án phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Toàn bộ nhà máy được xây dựng sâu trong lòng núi, ở độ sâu trung bình khoảng 450 m, có nơi lên tới 500 m, đòi hỏi công nghệ thi công hầm hiện đại nhằm bảo đảm an toàn và độ chính xác.

Trong đó, nhà máy ngầm là một trong những hạng mục phức tạp và quan trọng nhất, nơi đặt các tổ máy phát điện. Công trình có kích thước dài 208 m, rộng 29 m và cao 52 m. Để hình thành nhà máy, các đơn vị thi công phải đào khoảng 3.000 m đường hầm ngang cùng gần 300 m hầm đứng có đường kính từ 2,4 m đến 9 m.

Ngoài tuyến hầm dẫn nước dài khoảng 3,7 km, tổng chiều dài hệ thống đường hầm của dự án lên tới khoảng 17 km. Nhà máy được bố trí ở cao trình thấp nhằm tạo chênh lệch cột nước với các hồ chứa, qua đó tối ưu hiệu suất phát điện.

Theo kế hoạch, tổ máy số 1 sẽ phát điện vào tháng 12/2029 và toàn bộ dự án hoàn thành, đưa vào vận hành vào cuối năm 2030.

Khi hoàn thành, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ đảm nhiệm vai trò lưu trữ và điều tiết công suất, góp phần ổn định hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng. Công trình được kỳ vọng bổ sung năng lực lưu trữ, giúp hệ thống điện có thêm khả năng điều phối nguồn điện linh hoạt giữa các thời điểm dư thừa và nhu cầu sử dụng cao.