Việt Nam tiến vào thị trường 1.400 tỷ USD: VinSpace, VTX, CT Verse bất ngờ được nhắc tên với vai trò quan trọng

Sau chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, Báo Điện tử Chính phủ đã trao đổi với GS.TS Vũ Đình Lãm, Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam về định hướng phát triển năng lực công nghệ vũ trụ và yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong giai đoạn mới.

Theo GS.TS Vũ Đình Lãm, Việt Nam và Pháp đã có nền tảng hợp tác lâu năm trong lĩnh vực quan sát Trái đất, tiêu biểu là chương trình vệ tinh VNREDSat-1. Đây là nền tảng để Việt Nam tiếp tục phát triển các thế hệ vệ tinh quang học, đồng thời duy trì và tăng cường năng lực quan sát Trái đất.

Trong giai đoạn tới, Việt Nam có thể ưu tiên hợp tác với Pháp ở 3 nhóm lĩnh vực gồm công nghệ quan sát Trái đất thế hệ mới, đặc biệt là vệ tinh quang học độ phân giải siêu cao và vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp (SAR); hạ tầng mặt đất, hạ tầng dữ liệu không gian, ứng dụng AI và dữ liệu lớn để khai thác ảnh viễn thám; cùng với đó là tiếp cận công nghệ lõi và các quy trình chuẩn hóa quốc tế thông qua lắp ráp, tích hợp và thử nghiệm vệ tinh tại Việt Nam.

GS.TS Vũ Đình Lãm cho rằng phương thức hợp tác nên hướng tới đồng thiết kế và đồng phát triển, trong đó đội ngũ Việt Nam tham gia ngay từ những khâu đầu như thiết kế, thử nghiệm, phát triển mô-đun, phần mềm, thiết bị hỗ trợ mặt đất, thuật toán xử lý hoặc quy trình thử nghiệm. Sau mỗi dự án, Việt Nam cần duy trì đội ngũ nhân lực, tài liệu kỹ thuật, quy trình và những công nghệ có thể tái sử dụng cho các nhiệm vụ tiếp theo.

Nếu lựa chọn những năng lực cần đầu tư trọng điểm trong 5-10 năm tới, Việt Nam trước hết cần làm chủ năng lực thiết kế nhiệm vụ, kỹ thuật hệ thống và lắp ráp, tích hợp, thử nghiệm vệ tinh. Tiếp đó là phát triển một số phân hệ có thể sử dụng qua nhiều thế hệ vệ tinh như máy tính điều khiển trung tâm, phần mềm bay, hệ thống thông tin và một số cảm biến. Năng lực về trạm mặt đất, vận hành vệ tinh và quản trị, khai thác dữ liệu không gian cũng cần được chú trọng.

Đáng chú ý, theo GS.TS Vũ Đình Lãm, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu hình thành thị trường vũ trụ, với sự tham gia ngày càng rộng của doanh nghiệp trong nước. Bên cạnh các doanh nghiệp hoạt động trong thông tin vệ tinh, tích hợp hệ thống và dữ liệu, đã có những doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vệ tinh, phát triển trạm mặt đất, UAV, thiết bị, phần mềm và sản phẩm dữ liệu.

VTX, VinSpace, CT Verse, Vegastar, OSB... là những ví dụ được GS.TS Vũ Đình Lãm nhắc đến về sự tham gia của doanh nghiệp ở các khâu khác nhau trong chuỗi giá trị công nghệ vũ trụ.

Theo ông, điều này có ý nghĩa bởi một hệ thống vệ tinh hoàn chỉnh gồm nhiều phân hệ, thiết bị, phần mềm, dịch vụ và công đoạn kiểm chứng. Khi viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cùng tham gia theo thế mạnh, năng lực trong nước có thể được tích lũy rộng hơn và từng bước hình thành các sản phẩm thương mại.

Trong 5 năm tới, Việt Nam phải duy trì và nâng cao năng lực quan sát Trái đất bằng cả quang học và radar, thông qua việc vận hành, khai thác hiệu quả VNREDSat-1, VNREDSat-2 và LOTUSat-1. Quan trọng hơn, dữ liệu vệ tinh cần được đưa vào sử dụng thường xuyên cho các bài toán cụ thể.

Đồng thời, các nhiệm vụ vệ tinh nhỏ cần có mức độ tham gia trong nước ngày càng cao, từ thiết kế, tích hợp, thử nghiệm, vận hành đến khai thác dữ liệu. Khả năng kế thừa thiết kế, phần mềm, quy trình, đội ngũ và kinh nghiệm từ nhiệm vụ trước để thực hiện nhiệm vụ tiếp theo với mức độ chủ động cao hơn sẽ là chỉ dấu quan trọng cho thấy năng lực công nghệ thực sự được tích lũy.

Theo GS.TS Vũ Đình Lãm, nếu hình thành được một số doanh nghiệp có sản phẩm được sử dụng trong các nhiệm vụ vệ tinh trong nước và có khả năng cung cấp cho nhiều khách hàng, đó sẽ là kết quả đáng khích lệ. Cuối cùng, nhiệm vụ sau phải có khả năng sử dụng lại những nguồn lực đã hình thành từ nhiệm vụ trước, đồng thời giảm dần sự hỗ trợ bên ngoài ở những khâu Việt Nam đã làm chủ. Đây mới là chỉ dấu rõ ràng về mức trưởng thành của năng lực công nghệ vũ trụ.