Vườn quốc gia đầu tiên Việt Nam ‘chạm tay’ danh hiệu tầm quốc tế nhận chỉ đạo của Thủ tướng

Văn phòng Chính phủ ngày 15/6 đã thông báo kết luận của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, UBND TP. Đồng Nai, UBND tỉnh Lâm Đồng khẩn trương trình Chính phủ xem xét ban hành nghị quyết chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý) về UBND TP. Đồng Nai quản lý, hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Cùng với đó, Bộ Nội vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND Đồng Nai và Lâm Đồng được giao khẩn trương xây dựng đề án điều chỉnh địa giới hành chính sau khi hoàn tất việc bàn giao toàn bộ diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên về cho Đồng Nai quản lý. Đề án phải được trình cấp có thẩm quyền xem xét trước ngày 15/7.

Việc điều chỉnh địa giới hành chính liên quan đến một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng bậc nhất Việt Nam. Vườn quốc gia Cát Tiên hiện có diện tích hơn 82.000ha, trải dài trên địa bàn Đồng Nai và Lâm Đồng. Đây là nơi sinh sống của 1.729 loài động vật thuộc 238 họ và hơn 1.600 loài thực vật thuộc 710 họ.

Hệ sinh thái phong phú của Cát Tiên là mái nhà chung của nhiều loài động vật quý hiếm, nguy cấp như voi châu Á, bò tót, chà vá chân đen, tê tê Java và cá sấu Xiêm. Nhờ giá trị đa dạng sinh học đặc biệt, khu vực này được đánh giá là một trong những vùng rừng nhiệt đới còn giữ được tính nguyên sinh cao nhất tại Việt Nam.

Ít ai biết rằng trước năm 1975, vùng đất Cát Tiên ngày nay từng là một phần của chiến trường Đ rộng lớn trong thời kỳ chiến tranh. Dù phải hứng chịu nhiều bom đạn, diện tích rừng nơi đây vẫn không bị tàn phá nghiêm trọng, qua đó bảo tồn được nhiều giá trị tự nhiên quý giá.

Sau năm 1975, khu rừng được Bộ Quốc phòng tiếp quản và giao cho Sư đoàn 600 quản lý. Đến năm 1976, Chính phủ đưa khu vực này vào diện bảo tồn. Hai năm sau, năm 1978, Chính phủ quyết định thành lập rừng cấm Cát Tiên với diện tích khoảng 31.000 ha trên địa bàn huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai.

Năm 1986, Đồng Nai tiếp tục thành lập Ban Quản lý rừng cấm Nam Cát Tiên, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác bảo tồn. Đến năm 1992, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ký quyết định thành lập Vườn quốc gia Cát Tiên. Sau đó, khu bảo tồn được chuyển giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý, đồng thời mở rộng diện tích lên 73.800 ha.

Không chỉ có giá trị trong nước, Cát Tiên còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận bằng nhiều danh hiệu quan trọng. Năm 2001, UNESCO công nhận nơi đây là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đến năm 2005, khu đất ngập nước Bàu Sấu thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên được Ban Thư ký Công ước Ramsar đưa vào danh sách các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Đây là khu Ramsar thứ 1.499 của thế giới và là khu thứ hai của Việt Nam được ghi danh.

Mới đây, năm 2024, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) chính thức công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên đạt Danh lục Xanh IUCN – bộ tiêu chuẩn toàn cầu dành cho các khu bảo tồn có hiệu quả quản lý và kết quả bảo tồn xuất sắc.

Để được ghi danh, các khu bảo tồn phải đáp ứng 17 tiêu chí với 50 chỉ số đánh giá thuộc bốn nhóm nội dung gồm: quản trị tốt, quy hoạch và thiết kế hiệu quả, quản lý hiệu quả và đạt được kết quả bảo tồn thành công.

Với danh hiệu này, Cát Tiên trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam và là khu bảo tồn thứ hai của cả nước, sau Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, được IUCN công nhận trong Danh lục Xanh. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, khẳng định những nỗ lực của Việt Nam trong công tác bảo tồn thiên nhiên và gìn giữ đa dạng sinh học theo các tiêu chuẩn quốc tế.