Xuất khẩu thủy sản vượt 10,4 tỷ USD, cá tra và thị trường châu Á kéo tăng trưởng
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 đạt hơn 10,45 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Trong đó, các nhóm cá và thị trường châu Á tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, còn ngành tôm vẫn chịu sức ép từ nhu cầu và thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ.
Cá tra và thị trường châu Á tạo lực kéo cho xuất khẩu
Theo số liệu Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu thủy sản tháng 10/2026 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu đạt 10,459 tỷ USD, tăng 12,1%. Tuy nhiên, tăng trưởng của ngành đang có sự phân hóa giữa các nhóm sản phẩm và thị trường.
Trong tháng 10, xuất khẩu cá các loại đạt khoảng 309 triệu USD, tăng 55%, tương đương gần 110 triệu USD tăng thêm so với cùng kỳ. Nhóm này đóng góp khoảng 70% mức tăng kim ngạch của toàn ngành trong tháng.
Các mặt hàng khác cũng ghi nhận kết quả tích cực. Xuất khẩu cá tra đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%; cá ngừ tăng 13,4%; mực và bạch tuộc tăng 14,8%.
Đáng chú ý, xuất khẩu cá tra trong 10 tháng tiến sát mốc 2 tỷ USD, tăng 11%. Triển vọng mặt hàng này được hỗ trợ bởi diễn biến nguồn cung và giá cả trên thị trường cá thịt trắng toàn cầu.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá cá tuyết Đại Tây Dương duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, trong khi cá minh thái chịu sức ép về giá nguyên liệu. Chênh lệch giá giữa cá khai thác và cá nuôi đang tạo cơ hội để cá tra tiếp cận các nhà phân phối trong phân khúc cá thịt trắng có giá vừa phải.
Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) tiếp tục là điểm đến quan trọng của thủy sản Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này trong 10 tháng đạt 2,62 tỷ USD, tăng 30,3%, đóng góp khoảng 54% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành.
Xuất khẩu sang ASEAN cũng tăng trưởng mạnh, đạt 722 triệu USD, tăng 22,9%. Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc) và ASEAN cộng lại mang về gần 745 triệu USD kim ngạch tăng thêm, chiếm khoảng hai phần ba mức tăng xuất khẩu thủy sản trong 10 tháng.
Kết quả này cho thấy thị trường châu Á đang trở thành điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng của ngành thủy sản Việt Nam.
Trong khi đó, xuất khẩu sang EU và Nhật Bản có tín hiệu cải thiện trong tháng 10, lần lượt tăng 22,1% và 6,7%. Tính chung 10 tháng, kim ngạch tại hai thị trường tăng tương ứng 1,1% và 2,8%. Tuy nhiên, phần kim ngạch tăng thêm chỉ khoảng 49 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với đóng góp của Trung Quốc và ASEAN.
Đà phục hồi giữa các thị trường vì vậy chưa đồng đều. Một số thị trường châu Á duy trì mức tăng khá, EU và Nhật Bản mới cải thiện khiêm tốn, trong khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã chuyển sang tăng trưởng âm.
Ngành tôm chờ tín hiệu từ thị trường Hoa Kỳ
Trái với diễn biến tích cực của các nhóm cá, xuất khẩu tôm trong tháng 10 đạt gần 474 triệu USD, giảm 4,9% so với cùng kỳ. Trong đó, tôm chân trắng giảm 8,3%, còn gần 307 triệu USD.
Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu tôm chân trắng đạt 2,62 tỷ USD, tăng 4%. Trong khi đó, tôm hùm xanh đạt gần 915 triệu USD, tăng 31%, đóng góp hơn 216 triệu USD, tương đương khoảng 62% phần kim ngạch tăng thêm của toàn nhóm tôm.
Như vậy, mức tăng 9% của xuất khẩu tôm chủ yếu được hỗ trợ bởi tôm hùm. Tôm chân trắng, mặt hàng chủ lực của ngành nuôi và chế biến tôm, vẫn tăng trưởng chậm, cho thấy sự phục hồi chưa đồng đều trong cơ cấu sản phẩm.
Theo VASEP, diễn biến này phù hợp với bức tranh tiêu thụ tôm quốc tế. Trong 8 tháng, lượng nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ giảm 0,7%, EU giảm 2,3%, trong khi Trung Quốc tăng 25,5%. Cùng thời điểm, lượng xuất khẩu tôm của Ecuador tăng tới 19,8%.
Với tương quan cung - cầu hiện nay, tôm Việt Nam khó dựa vào một đợt tăng giá chung trên thị trường để cải thiện kết quả xuất khẩu cuối năm.
Tại Hoa Kỳ, xuất khẩu thủy sản tháng 10 giảm 11,8%, còn gần 200 triệu USD. Lũy kế 10 tháng, kim ngạch đạt 1,63 tỷ USD, giảm 1,2%. Mức suy giảm tại thị trường này cùng với diễn biến của tôm chân trắng cho thấy ngành tôm vẫn đối mặt nhiều trở ngại trong quá trình phục hồi.
Một yếu tố được doanh nghiệp quan tâm là kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá tôm lần thứ 20 (POR20), dự kiến công bố vào đầu tháng 11.
Theo VASEP, kết quả sơ bộ xác định mức thuế chống bán phá giá đối với STAPIMEX là 6,30%, nhóm Fimex là 10,76% và 27 doanh nghiệp hưởng thuế suất riêng rẽ ở mức 7,56%. Kết quả cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến chi phí và khả năng chốt đơn hàng tôm xuất khẩu sang Hoa Kỳ trong thời gian tới.
Nếu mức thuế giảm đáng kể so với kết quả sơ bộ, triển vọng đàm phán đơn hàng có thể tích cực hơn. Tuy nhiên, do thời gian còn lại của năm không nhiều, tác động có thể thể hiện rõ hơn ở các đơn hàng đầu năm 2027.
Ngược lại, nếu mức thuế giữ gần kết quả sơ bộ hoặc cao hơn, thị trường Hoa Kỳ khó sớm trở thành động lực tăng trưởng mạnh cho xuất khẩu tôm Việt Nam.
