10 năm nữa, hai dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam sẽ có tổng công suất tới 6.400MW

Việt Nam đang từng bước chuẩn bị cho 2 dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên, gồm Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, nay thuộc địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Theo các chuyên gia Viện Năng lượng, hai dự án được đưa vào cơ cấu nguồn của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh trong giai đoạn 2030-2035, với tổng công suất dự kiến khoảng 4.000-6.400MW. Đến năm 2050, Việt Nam tiếp tục xem xét bổ sung khoảng 8.000MW điện hạt nhân.

Tái khởi động 2 dự án nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn

Sau 8 năm tạm dừng, chủ trương đầu tư điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội quyết nghị tiếp tục thực hiện vào cuối năm 2024. Đến tháng 2/2025, Chính phủ giao EVN làm chủ đầu tư Ninh Thuận 1 và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) đảm trách Ninh Thuận 2. Mỗi dự án gồm 2 tổ máy.

Hiện công nghệ và công suất cụ thể của các tổ máy vẫn chưa được quyết định. Các nghiên cứu đang sử dụng dải công suất khoảng 1.000-1.600 MW/tổ máy để tính toán phương án vận hành và đấu nối. Việc lựa chọn cuối cùng sẽ được cập nhật sau khi công nghệ chính thức được xác định.

Theo các chuyên gia, đây không đơn thuần là bài toán lựa chọn một công nghệ lò phản ứng. Phương án cho hai dự án phải được xem xét trên toàn bộ vòng đời, từ chuẩn bị đầu tư, xây dựng, vận hành đến tháo dỡ, đồng thời tính đến an toàn, môi trường, nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ, an ninh nhiên liệu, khả năng chống chịu khí hậu và mức độ phù hợp với hệ thống điện Việt Nam.

Khánh Hòa chuẩn bị hạ tầng cho vùng dự án

Với việc hai nhà máy được triển khai tại khu vực Ninh Thuận, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa, địa phương đang phải chuẩn bị đồng thời mặt bằng, tái định cư và hệ thống hạ tầng phục vụ dự án.

Theo lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, công tác bồi thường, tái định cư của Ninh Thuận 2 cơ bản hoàn thành vào đầu tháng 8/2026, trong khi Ninh Thuận 1 còn khoảng 783 trường hợp cần xác nhận nguồn gốc đất. Tỉnh đang tập trung xử lý các hồ sơ phức tạp và đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư.

Khánh Hòa đồng thời đề xuất Trung ương xây dựng cơ chế tài chính, ngân sách phù hợp để địa phương có nguồn lực tái đầu tư cho khu vực đặt nhà máy. Tỉnh kiến nghị đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng dùng chung, gồm giao thông, cảng biển, cấp nước, truyền tải điện, hạ tầng số và y tế, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương, địa phương và chủ đầu tư.

Địa phương cũng đề xuất hình thành chương trình quốc gia về chuỗi cung ứng, công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nhân lực điện hạt nhân, hướng tới từng bước xây dựng Khánh Hòa thành địa bàn đào tạo, nghiên cứu và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Không chỉ xây nhà máy, Việt Nam phải xây cả hệ sinh thái

Quy mô của chương trình điện hạt nhân đòi hỏi Việt Nam chuẩn bị một hệ sinh thái rộng hơn nhiều so với riêng công trình nhà máy. Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng ưu tiên trước mắt là hoàn thiện khung pháp lý, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ vòng đời nhà máy, đồng thời xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan và bảo đảm năng lực cho cơ quan quản lý chuyên ngành trong công tác thẩm định, cấp phép, giám sát.

Nhân lực cũng là bài toán được đặt ra từ sớm. Theo Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035, đến năm 2030 Việt Nam cần 4.000 nhân sự phục vụ Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, trong đó hơn 2.000 người có trình độ đại học và sau đại học.

Song song với đào tạo nhân lực, chương trình được định hướng mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng, từ xây dựng, cơ khí đến các dịch vụ kỹ thuật. Điều này được kỳ vọng tạo thêm tác động lan tỏa về việc làm, xây dựng, vận tải và logistics tại địa phương nơi đặt dự án.

Về công nghệ, Việt Nam cũng đang tính tới khả năng tiếp cận lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Theo Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam Trần Chí Thành, Việt Nam có thể song song hợp tác quốc tế để tiếp nhận những thiết kế SMR có độ trưởng thành cao và đầu tư dài hạn vào nghiên cứu, năng lực thẩm định, thiết kế trong nước, cơ quan pháp quy, nhân lực và công nghiệp.

Với vai trò bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định hệ thống điện và hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, hai dự án Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 đang được đặt trong một chương trình dài hạn, đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương, EVN và PVN, cùng yêu cầu đặc biệt cao về công nghệ, an toàn và năng lực quản trị.