Chỉ 1 tháng nữa, nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam dự kiến đạt cột mốc quan trọng sau thời gian gặp khó

Ngày 7/9, tại phường Phan Rang, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng phục vụ hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Theo báo cáo, Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh có 783 trường hợp bị ảnh hưởng, với tổng diện tích khoảng 515ha. Đến ngày 5/9, địa phương đã dự thảo xác nhận nguồn gốc đất cho 333 trường hợp, đạt 42,5%; đồng thời lập và niêm yết phương án bồi thường, hỗ trợ đối với 333 trường hợp, trên diện tích khoảng 338,1ha.

Tuy nhiên, số trường hợp đã được chi trả mới đạt 86, tương ứng diện tích 146,6ha, bằng khoảng 28,5% tổng diện tích bị ảnh hưởng. Khu vực xây dựng nhà máy vẫn còn 472 trường hợp, diện tích 123,2ha, cần tiếp tục rà soát, xác minh nguồn gốc đất. Ngoài ra, 109 trường hợp đã được phê duyệt phương án nhưng chưa nhận tiền hoặc chưa được thực hiện chi trả.

Trong khi đó, công tác giải phóng mặt bằng tại Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 ở xã Vĩnh Hải có tiến độ cao hơn. Dự án có 841 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó 814 trường hợp đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, đạt 98,6%, tương ứng 97,5% diện tích.

Đến nay, địa phương đã chi trả cho 754 trường hợp. Còn 45 trường hợp tại khu vực nhà máy và 15 trường hợp tại khu tái định cư chưa nhận tiền. Công tác di dời mồ mả cũng đã thực hiện đối với 1.169 ngôi mộ. Ngoài ra, 27 trường hợp với diện tích 10,3 ha có hiện trạng chồng lấn đất rừng đang chờ kết quả xác minh.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng đánh giá tiến độ giải phóng mặt bằng của hai dự án vẫn chậm so với yêu cầu, trong khi đây là công trình quan trọng quốc gia. Ông yêu cầu các địa phương nghiêm túc rút kinh nghiệm, đồng thời chấn chỉnh tình trạng số liệu giữa các báo cáo chưa thống nhất.

Đối với Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, lãnh đạo tỉnh yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị, phân công cụ thể cán bộ phụ trách từng nhóm hồ sơ và xử lý theo phương thức “cuốn chiếu”. Những hồ sơ đủ điều kiện phải nhanh chóng hoàn thiện thủ tục, chi trả tiền bồi thường, thu hồi và bàn giao mặt bằng. Với hồ sơ phức tạp, địa phương phải phân loại, làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và thời hạn giải quyết.

Một trong những nội dung được yêu cầu kiểm soát chặt là việc xác minh nguồn gốc đất và đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề. Địa phương phải phân biệt rõ các trường hợp người dân sử dụng đất ổn định với những trường hợp từ nơi khác đến mua, gom đất với diện tích lớn.

Việc xác nhận người trực tiếp sản xuất nông nghiệp phải dựa trên thực tế, đúng đối tượng. Cán bộ ký xác nhận phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ, không để xảy ra tình trạng hợp thức hóa các trường hợp có dấu hiệu lợi dụng, trục lợi chính sách.

Bên cạnh giải phóng mặt bằng, tỉnh cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, ưu tiên hoàn thiện và bàn giao mặt bằng để người dân có thể xây dựng nhà ở. Các hạng mục hạ tầng phục vụ dự án như khu cải táng, mỏ vật liệu, công trình kè, âu thuyền cũng phải được khẩn trương hoàn thiện.

Tỉnh Khánh Hòa đặt mục tiêu hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận trước ngày 15/10/2026.

Hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 được xác định là những dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, với công suất dự kiến mỗi nhà máy từ 2.000-3.200 MW và mục tiêu đưa vào vận hành trong giai đoạn 2031-2035.

Trước đó, chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội thông qua năm 2009, với tổng công suất khoảng 4.000 MW, trên diện tích 1.642ha. Tuy nhiên, đến năm 2016, Quốc hội quyết định tạm dừng dự án do yêu cầu cân đối nguồn lực, điều kiện kinh tế vĩ mô và những vấn đề liên quan đến an toàn hạt nhân sau sự cố Fukushima tại Nhật Bản.

Sau gần 8 năm tạm dừng, ngày 25/11/2024, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời tiếp tục nghiên cứu phát triển chương trình điện hạt nhân trong dài hạn nhằm góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.