Buồn của nền kinh tế thứ 2 thế giới: 12,7 triệu cử nhân đổ vào thị trường, tỷ lệ thất nghiệp lên mức cao kỷ lục, AI gia tăng sức ép

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 17/9, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm từ 16 đến 24 tuổi, không tính sinh viên đang đi học, tăng lên 18,9% trong tháng 8, từ mức 17,9% của tháng 7.

Mức 18,9% cũng tương đương với tháng 8 năm ngoái và là mức cao nhất kể từ khi Trung Quốc thay đổi phương pháp tính tỷ lệ thất nghiệp thanh niên vào năm 2023, theo đó loại những người đang đi học khỏi thống kê.

Trước khi điều chỉnh cách tính, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên từng lên tới 21,3% vào tháng 6/2023.

Áp lực trên thị trường lao động càng lớn khi khoảng 12,7 triệu sinh viên đại học được ước tính tốt nghiệp trong mùa hè năm nay, mức cao kỷ lục. Lực lượng này bước vào thị trường việc làm trong bối cảnh đà tăng trưởng kinh tế chậm lại, nhu cầu trong nước còn yếu và doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng.

Dù thất nghiệp thanh niên thường tăng theo mùa vào thời điểm sinh viên mới tốt nghiệp bắt đầu tìm việc, giới trẻ Trung Quốc ngày càng lo ngại rằng việc doanh nghiệp ứng dụng AI có thể làm thu hẹp những vị trí dành cho người mới bước vào thị trường lao động.

Zhang Lin, một sinh viên mới tốt nghiệp ngành kỹ thuật phần mềm tại một trường đại học ở Thiên Tân, cho biết cô đã dành hơn 1 tháng tìm việc tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ lớn ở miền nam Trung Quốc, nhưng vẫn chưa nhận được lời mời nào.

Zhang cho rằng AI là một phần nguyên nhân khiến việc tìm việc trở nên khó khăn hơn, khi công nghệ này có thể làm giảm nhu cầu tuyển dụng lập trình viên ở cấp độ đầu vào và khiến cạnh tranh gay gắt hơn.

“Với một số công việc, AI không chỉ viết code nhanh hơn bạn mà còn có thể viết tốt hơn”, cô nói.

Theo Zhang, cô đã gửi hơn 100 hồ sơ và tin nhắn tới các nhà tuyển dụng, nhưng phần lớn không nhận được phản hồi. Ngay cả khi lọt vào vòng tiếp theo, mức độ cạnh tranh cao cũng khiến cơ hội nhanh chóng khép lại.

Trong một trường hợp, Zhang bắt đầu thử việc tại một công ty thương mại điện tử nhưng đến ngày thứ 2 đã được thông báo rằng một ứng viên khác, người tham gia kiểm tra trước đó trong tuần, đã được tuyển cho vị trí này.

"Thị trường việc làm thực sự không tốt. Có quá nhiều người cạnh tranh cho chỉ 1 vị trí", cô nói.

Những lo ngại này không chỉ xuất hiện tại Trung Quốc.

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế công bố tháng trước, khoảng 7,5% số việc làm của lao động từ 15 đến 29 tuổi tại Đông Á thuộc nhóm nghề có mức độ tiếp xúc cao với AI.

Cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc ước tính nếu chỉ 10% trong số các vị trí này biến mất, khoảng 1,5 triệu người trẻ trong khu vực có thể rơi vào tình trạng thất nghiệp, phải chuyển sang công việc khác hoặc rời khỏi lực lượng lao động.

Trung Quốc thời gian qua đã đẩy mạnh giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ thuật nhằm thu hẹp khoảng cách giữa kỹ năng của người lao động và nhu cầu tuyển dụng. Tuy nhiên, một số người tìm việc vẫn hoài nghi rằng việc bổ sung thêm bằng cấp hoặc chứng chỉ có thể cải thiện đáng kể cơ hội việc làm trong bối cảnh hiện tại.

“Tôi chỉ có thể tiếp tục nộp hồ sơ. Ưu tiên trước mắt là tìm được việc, có thu nhập và lấy lại nhịp sống”, Zhang nói.

Áp lực việc làm cũng xuất hiện ở các nhóm tuổi cao hơn. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm từ 25 đến 29 tuổi, không bao gồm sinh viên, đạt 7,5% trong tháng 8, tăng từ 7,2% trong tháng 7.

Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp chung tại khu vực đô thị Trung Quốc nhích lên 5,3% trong tháng 8, từ mức 5,2% một tháng trước đó.