Chỉ hơn 1 tháng nữa, chính thức hoàn thành dự án thành cổ hơn 230 năm tuổi từng được ví như quần thế kiến trúc quân sự

Chiều 13/9, ông Nguyễn Thanh Hiến, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa, cho biết các nhà thầu đang huy động tối đa nhân lực, máy móc và phương tiện để đẩy nhanh tiến độ dự án Tu bổ, tôn tạo di tích Thành cổ Diên Khánh.

Dự án có tổng mức đầu tư sau điều chỉnh hơn 225,5 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách tỉnh và Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh. Các hạng mục chính gồm tu bổ, phục hồi tuyến thành đất và hộ thành hào; xây dựng, chỉnh trang các cầu; làm tuyến đường theo ranh giới bảo vệ di tích; xây dựng các tiểu công viên; hệ thống trạm bơm, cấp nước phòng cháy, chữa cháy; hệ thống lan can, đường lát gạch và một số hạng mục phụ trợ khác.

Khởi công từ tháng 12/2024, đến đầu tháng 9/2026, sản lượng thi công toàn dự án ước đạt khoảng 75%.

Trong đó, nhiều hạng mục đã cơ bản hoàn thành. Các hạng mục tu bổ, tôn tạo hộ thành hào, xây mới trạm bơm, sửa chữa đường bê tông, xây cầu Cổng Hậu và chỉnh trang các cầu Cổng Nam, Cổng Đông, Cổng Tây đạt khoảng 95%. Hệ thống thoát nước mưa cũng đạt khoảng 95%, trong khi tuyến thành đất được tu bổ, phục hồi khoảng 80%.

Các hạng mục tuyến đường lát gạch thẻ và các công viên công cộng số 3, 4, 5 hiện đạt khoảng 70%.

Bên cạnh tiến độ thi công, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.

Dự án cần thu hồi gần 7,5ha đất, đến nay đã bàn giao khoảng 7,22ha, tương đương hơn 96%. Toàn bộ 122 trường hợp bị ảnh hưởng đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; trong đó 120 trường hợp đã được chi trả.

Tuy nhiên, mặt bằng bàn giao chưa liền mạch, một số hộ dân chưa đồng thuận, ảnh hưởng đến việc tổ chức thi công, đặc biệt tại khu vực Công viên số 1.

Ban Quản lý Dự án Phát triển tỉnh đang phối hợp với UBND xã Diên Khánh và các đơn vị liên quan tiếp tục xử lý những vướng mắc về mặt bằng. Đồng thời, các nhà thầu được yêu cầu tập trung nhân lực, máy móc, tổ chức thi công đồng loạt tại những khu vực đã được bàn giao mặt bằng.

Đối với khu vực Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đang thực hiện tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, ngay sau khi công việc hoàn thành, chủ đầu tư sẽ yêu cầu nhà thầu triển khai thi công phần còn lại.

Với mục tiêu hoàn thành các hạng mục trước ngày 31/10, việc sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng được xem là yếu tố quan trọng để dự án bảo đảm tiến độ, đồng thời hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến công trình trong mùa mưa lũ.

Thành cổ Diên Khánh được xây dựng năm 1793 dưới thời chúa Nguyễn Ánh, sau này là vua Gia Long. Công trình từng giữ vai trò là trung tâm hành chính và quân sự quan trọng của vùng Nam Trung Bộ.

Điểm đặc biệt của Thành Diên Khánh nằm ở kiến trúc phòng thủ theo kiểu Vauban, mô hình thành lũy phổ biến tại châu Âu từ thế kỷ XVII. Thành có hình lục giác bất đối xứng, chu vi gần 2.700m, tường thành cao khoảng 3,5m, chân thành dày hơn 2m. Bao quanh là hệ thống hào, pháo đài và ụ súng được bố trí nhằm tăng khả năng phòng thủ.

Trải qua hơn hai thế kỷ, nhiều dấu tích của công trình vẫn được lưu giữ, trở thành minh chứng cho kỹ thuật xây dựng quân sự thời kỳ đầu triều Nguyễn và là một trong những di sản lịch sử, văn hóa đặc sắc của Khánh Hòa.

Không chỉ mang giá trị về lịch sử và kiến trúc, Thành Diên Khánh còn từng giữ vai trò trung tâm hành chính của huyện Diên Khánh sau năm 1975. Trong khu vực thành từng có nhiều công trình hành chính, giáo dục như UBND huyện, Huyện ủy, trường tiểu học, THCS...

Năm 1988, Thành Diên Khánh được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Giá trị của di tích không chỉ nằm ở tuổi đời hơn 200 năm mà còn gắn với vai trò quân sự, hành chính và chính trị của vùng Khánh Hòa qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Việc tu bổ, tôn tạo đang được triển khai vì thế không chỉ nhằm cải thiện cảnh quan và bảo đảm an toàn cho công trình, mà còn hướng tới bảo tồn những giá trị kiến trúc, lịch sử của một trong những thành cổ tiêu biểu còn được lưu giữ tại khu vực Nam Trung Bộ.