Chính thức từ tháng này, Việt Nam có thêm 2 thành phố trực thuộc Trung ương mới

Chiều 24/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và Nghị quyết về việc thành lập thành phố Bắc Ninh. Cả hai nghị quyết đều nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của các đại biểu tham gia biểu quyết.

Theo đó, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh. Thành phố mới tiếp giáp Hải Phòng, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Trung Quốc và Biển Đông. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Trong khi đó, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Thành phố mới giáp Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Lạng Sơn và Thái Nguyên. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Như vậy, từ tháng 9, bản đồ các thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam sẽ có thêm hai cái tên mới. Trước thời điểm này, cả nước có 7 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hà Nội, TP. HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế và Đồng Nai; Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 30/4/2026.

Quảng Ninh: Từ cực tăng trưởng kinh tế biển đến đô thị biển quy mô lớn

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mô hình đơn vị hành chính. Đây là bước tiếp theo trong định hướng đưa toàn bộ không gian phát triển của tỉnh trở thành một đô thị biển hiện đại, xanh và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Quảng Ninh đang có nền tảng kinh tế đáng kể để thực hiện định hướng này. Năm 2025, GRDP của địa phương tăng 11,89%, cao nhất cả nước; quy mô nền kinh tế đạt khoảng 368.445 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người khoảng 10.402 USD. Đáng chú ý, dịch vụ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu tăng trưởng, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo trở thành một động lực mới bên cạnh nền công nghiệp truyền thống.

Du lịch cũng là một lợi thế đặc biệt của thành phố Quảng Ninh trong tương lai. Năm 2025, địa phương đón khoảng 21,28 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt hơn 57.000 tỷ đồng. Quy mô này tạo nền tảng để Quảng Ninh tiếp tục phát triển các ngành dịch vụ, thương mại, logistics, lưu trú và kinh tế biển gắn với hệ thống đô thị ven biển.

Theo định hướng được nêu trong nghị quyết, thành phố Quảng Ninh sẽ phát triển thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời trở thành trung tâm kinh tế biển, du lịch và dịch vụ của quốc gia, kết hợp với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Điểm đáng chú ý là không gian mới của thành phố Quảng Ninh không chỉ xoay quanh một đô thị trung tâm. Việc lấy toàn bộ địa giới tỉnh làm nền tảng hình thành thành phố tạo ra một không gian phát triển rất rộng, kết nối đồng thời các khu vực đô thị, công nghiệp, kinh tế cửa khẩu, cảng biển, du lịch và các trung tâm kinh tế ven biển.

Bắc Ninh: Cực công nghiệp - công nghệ cao mới

Nếu Quảng Ninh có lợi thế nổi bật về kinh tế biển, du lịch và dịch vụ thì Bắc Ninh bước vào mô hình thành phố trực thuộc Trung ương với nền tảng khác: Công nghiệp công nghệ cao, điện tử, xuất khẩu và hệ sinh thái sản xuất có sự tham gia sâu của các tập đoàn toàn cầu.

Năm 2025, GRDP Bắc Ninh tăng 10,27%, quy mô nền kinh tế đạt hơn 522.000 tỷ đồng. Công nghiệp tiếp tục là khu vực then chốt, trong đó sản xuất điện tử, máy tính và sản phẩm quang học đóng vai trò chủ đạo. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của địa phương đạt khoảng 182 tỷ USD, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Nền tảng công nghiệp này tiếp tục được củng cố trong năm 2026. Sáu tháng đầu năm, GRDP Bắc Ninh ước tăng 10,56%; tổng vốn thu hút đầu tư lũy kế đạt trên 9,86 tỷ USD, trong đó địa phương đứng thứ 4 cả nước về thu hút FDI.

Đáng chú ý, Bắc Ninh hiện có sự hiện diện của hàng loạt tập đoàn quốc tế lớn trong lĩnh vực điện tử và công nghệ cao như Samsung, Foxconn, Luxshare, Amkor, Canon... Tổng vốn FDI đăng ký tại các khu công nghiệp của tỉnh đã lên tới hàng chục tỷ USD, hình thành một hệ sinh thái sản xuất có mức độ liên kết ngày càng sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chính nền tảng này tạo cơ sở để thành phố Bắc Ninh được định hướng phát triển thành thành phố công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, xanh, thông minh, hiện đại và giàu bản sắc Kinh Bắc, đồng thời trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của vùng và cả nước.

Hai cực tăng trưởng mới

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang tổ chức lại không gian phát triển, hướng tới hình thành những đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn và khả năng phát huy tốt hơn các lợi thế đặc thù.

Điểm đáng chú ý là hai thành phố mới không được định hướng phát triển theo một khuôn mẫu giống nhau. Quảng Ninh được đặt trọng tâm vào kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và đô thị biển, trong khi Bắc Ninh lấy công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu làm động lực. Hai hướng đi này phản ánh khá rõ lợi thế kinh tế vốn có của từng địa phương.

Về lâu dài, việc chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương được kỳ vọng tạo thêm dư địa để hai địa phương tổ chức lại không gian đô thị, huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng và nâng chất lượng quản trị. Nghị quyết cũng xác định mục tiêu cuối cùng là người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp thông qua thêm việc làm, nâng cao thu nhập, năng suất lao động và chất lượng sống, đồng thời tăng đóng góp cho ngân sách Nhà nước.

Nếu Quảng Ninh tận dụng được lợi thế cửa ngõ biển, du lịch và kinh tế biên mậu, còn Bắc Ninh tiếp tục nâng cấp hệ sinh thái công nghiệp - công nghệ cao thì sự xuất hiện của hai thành phố mới sẽ không chỉ làm tăng số lượng đô thị trực thuộc Trung ương mà quan trọng hơn, đây có thể là bước chuyển về chất lượng không gian tăng trưởng, khi những cực kinh tế mới được trao thêm điều kiện để phát huy vai trò kết nối vùng và tham gia sâu hơn vào mạng lưới kinh tế quốc gia, khu vực và toàn cầu.