Đất sử dụng 27 năm, đến khi làm sổ đỏ vẫn có thể bị phạt vì lấn, chiếm?

Đặt câu hỏi với báo Chính Phủ, bà Nguyễn Minh Phương (Quảng Ngãi) phản ánh trường hợp bố mẹ bà lấn, chiếm đất do Trại chăm sóc người bị bệnh phong thuộc Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội tỉnh (cũ) quản lý từ năm 1999 để xây nhà ở và canh tác nông nghiệp.

Đến năm 2013, UBND tỉnh (cũ) ban hành quyết định thu hồi đất và chuyển mục đích sử dụng sang đất ở để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng, trong đó có phần đất của bố mẹ bà Phương. Theo phản ánh, gia đình đã sử dụng đất ổn định từ năm 1999 đến nay, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất.

Khi làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bố mẹ bà được cán bộ địa chính yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính về hành vi lấn, chiếm đất và nộp khoản lợi bất hợp pháp phát sinh trong 27 năm sử dụng đất.

Trước tình huống này, bà Phương đề muốn cơ quan chức năng làm rõ việc áp dụng hình thức xử phạt và yêu cầu nộp khoản lợi bất hợp pháp trong toàn bộ thời gian sử dụng đất như trên có đúng quy định hay không.

Căn cứ nào xác định hành vi lấn, chiếm đất?

Trả lời vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết chưa có đủ cơ sở để kết luận cụ thể đối với trường hợp của gia đình bà Phương. Việc xác định hành vi vi phạm phải dựa trên hồ sơ và quá trình sử dụng đất được lưu giữ tại địa phương nơi có đất.

Theo Bộ, khái niệm lấn đất, chiếm đất được quy định tại khoản 9 và khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024; việc xử phạt hành vi vi phạm liên quan được quy định tại khoản 1 Điều 13 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ.

Trong khi đó, việc xác định số lợi bất hợp pháp có liên quan được quy định tại điểm b khoản 2 Điều 6 và Điều 35 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị bà Phương nghiên cứu các quy định nêu trên, đồng thời liên hệ chính quyền địa phương nơi có đất để được kiểm tra hồ sơ và hướng dẫn giải quyết cụ thể.

Như vậy, với trường hợp sử dụng đất kéo dài nhiều năm, việc xác định có hành vi lấn, chiếm đất hay không và nghĩa vụ tài chính liên quan không thể chỉ dựa vào thời gian sử dụng hoặc thông tin đất phù hợp quy hoạch. Cần xem xét đầy đủ nguồn gốc đất, hồ sơ quản lý, quá trình sử dụng và các căn cứ pháp lý áp dụng cho trường hợp cụ thể.