Chủ tịch Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ: Kinh tế ban đêm phải được coi là ‘ca kinh tế thứ hai’ của Việt Nam

Doanh nghiệp du lịch cần chính sách đi nhanh hơn

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế mới thường niên 2026 chiều 3/10, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel, cho rằng điều doanh nghiệp du lịch cần trước hết là tốc độ triển khai chính sách.

“Chúng tôi cần cái tốc độ triển khai thực thi nghị quyết, từ chính sách, cơ chế chính sách ra thị trường và ra cuộc sống nhanh. Nhanh đến đâu, hiệu quả đến đó”, ông nói.

Vị lãnh đạo Vietravel cho rằng cùng với tốc độ thực thi, nhận thức và cách triển khai chính sách phải được thông suốt từ cấp cao nhất đến cấp cơ sở. Chỉ cần một điểm nghẽn trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp, dù lớn hay nhỏ, đều có thể bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, ông Kỳ đề nghị chính sách cần được thiết kế kỹ hơn, rõ hơn và sâu hơn đối với từng ngành. Theo ông, những cơ chế chung cho nền kinh tế khi đi vào lĩnh vực du lịch cần được cụ thể hóa phù hợp với đặc thù của một ngành kinh tế tổng hợp.

“Cơ chế chính sách thiết kế là cho chung một quốc gia, cho chung một nền kinh tế. Nhưng đi vào du lịch thì nó cần thiết kế theo đúng ngành du lịch, công nghiệp du lịch thật sự”, ông nói.

“Kinh tế ban đêm” phải là ca kinh tế thứ hai

Đáng chú ý, ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng Việt Nam đã nói về kinh tế ban đêm trong nhiều năm nhưng đến nay vẫn chưa hình thành được một nền kinh tế ban đêm đúng nghĩa.

Ông đề nghị cần thay đổi cách tiếp cận: “Hãy coi kinh tế ban đêm là ca kinh tế thứ hai của đất nước Việt Nam, chứ đừng coi nó là kinh tế thêm buổi tối”.

Theo ông, ban ngày là một “ca kinh tế”, còn ban đêm cũng cần được tổ chức như một “ca kinh tế thứ hai”, với hệ thống cơ chế, chính sách và thiết chế riêng.

Hiện nay, theo ông Kỳ, Việt Nam có nhiều cơ chế chính sách phục vụ hoạt động kinh tế ban ngày nhưng chưa có một hệ thống tương xứng cho kinh tế ban đêm. Điều này khiến các địa phương và doanh nghiệp khó tạo ra những sản phẩm đủ sức giữ chân khách và thúc đẩy chi tiêu.

Ông nhấn mạnh du lịch vốn là ngành kinh tế tổng hợp, không thể chỉ dựa vào riêng ngành du lịch. Để phát triển kinh tế ban đêm cần sự tham gia đồng bộ của nhiều lĩnh vực như công thương, xây dựng, văn hóa, an ninh trật tự, ngoại giao...

“Muốn có kinh tế ban đêm, muốn gia tăng được giá trị trong một đầu khách mà ngành du lịch mang vào thì chúng ta cần có một cơ chế chính sách tổng hợp”, ông nói.

70% doanh thu du lịch nằm ở đâu?

Một trong những vấn đề được ông Kỳ nhấn mạnh là khả năng gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Theo ông, nếu chỉ tập trung vào việc tăng số lượng khách mà không tạo thêm sản phẩm để khách chi tiêu thì dư địa tăng trưởng của ngành du lịch sẽ bị bỏ phí.

Ông đưa ra cách nhìn đáng chú ý: ban ngày chỉ mang lại khoảng 30% doanh thu cho ngành du lịch, trong khi khoảng 70% nằm ở hoạt động buổi tối.

“Chúng ta đang lãng phí cái này”, ông nhận định.

Từ góc độ này, ông Kỳ cho rằng mục tiêu của du lịch không nên chỉ là “tăng lượt khách”, mà phải đồng thời tăng doanh thu trên một đầu khách.

Ông đề xuất các cơ quan nghiên cứu kinh tế có thể tính toán một chỉ tiêu tương tự cách ngành hàng không tính chi phí và doanh thu trên mỗi ghế hành khách: Việt Nam phải biết chi phí để đưa một khách vào Việt Nam là bao nhiêu và một khách tạo ra bao nhiêu doanh thu.

Khi có những chỉ tiêu cụ thể, doanh nghiệp mới có cơ sở xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn, còn các địa phương cũng biết nên tập trung nguồn lực vào sản phẩm nào để gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Thiếu “sân khấu” để biến văn hóa thành doanh thu

Theo Chủ tịch Vietravel, một trong những điểm yếu của kinh tế ban đêm hiện nay là thiếu các thiết chế văn hóa có khả năng hoạt động thường xuyên.

Ông dẫn ví dụ Vietravel đang muốn đầu tư các thiết chế biểu diễn văn hóa ban đêm tại TPHCM nhưng quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn.

Theo ông, nếu muốn biến giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, không thể chỉ tổ chức các chương trình mang tính thời điểm. Cần có lịch biểu diễn ổn định để du khách có thể biết trước chương trình, đặt vé, đến xem và sử dụng các dịch vụ đi kèm.

“Chúng ta phải định vị được những giá trị văn hóa, chuyển đổi thành kinh tế... buộc phải có lịch diễn thường xuyên”, ông nói.

Ông cho rằng cả Hà Nội và TPHCM đều đang thiếu những thiết chế văn hóa ban đêm đủ mạnh để hình thành dòng sản phẩm ổn định.

Không chỉ các sân khấu, ông Kỳ còn cho rằng mô hình chợ đêm hiện nay chưa tạo được sức mua tương xứng. Du khách có thể đến nhưng mức chi tiêu chưa cao do sản phẩm, không gian mua sắm và cách tổ chức chưa đủ hấp dẫn.

Theo ông, cần tính đến những trung tâm mua sắm quy mô lớn, các outlet ở khu vực phù hợp để tạo thêm điểm đến và kéo dòng khách ra ngoài các khu vực trung tâm.

Một ví dụ khác được ông Kỳ đưa ra là câu chuyện liên kết sản phẩm giữa Huế và Đà Nẵng. Thay vì chỉ liên kết hai địa phương ở khâu quảng bá, Vietravel cùng các đơn vị liên quan xây dựng sản phẩm tàu di sản Huế - Đà Nẵng, biến hành trình đường sắt qua đèo Hải Vân thành trải nghiệm du lịch với các hoạt động văn hóa, ẩm thực và âm nhạc. Ông Kỳ cho rằng đây là cách biến một hạn chế thành lợi thế.

“Đường sắt chậm” có thể trở thành lợi thế cạnh tranh, bởi tốc độ chậm giúp du khách có thêm thời gian trải nghiệm cảnh quan và văn hóa trên hành trình.

Theo ông, tư duy này cần được áp dụng rộng hơn: thay vì mỗi địa phương tự xây dựng những sản phẩm na ná nhau, cần liên kết để tạo thành chuỗi sản phẩm vùng và liên vùng.

“Quy hoạch lại” sản phẩm du lịch miền Tây

Từ câu chuyện liên kết vùng, ông Kỳ đề xuất cần xây dựng sản phẩm du lịch theo các tuyến kết nối thay vì mỗi tỉnh phát triển một cách riêng lẻ.

Với Đồng bằng sông Cửu Long, ông gợi ý có thể tổ chức các tuyến theo ba hướng: hướng chính tâm từ TPHCM xuống Cần Thơ, Rạch Giá; hướng biên mậu từ TPHCM qua Đồng Tháp, An Giang tới Hà Tiên; và hướng duyên hải từ TPHCM qua các tỉnh ven biển xuống Cà Mau.

Theo ông, các tuyến dọc này cần được kết nối bằng những “gân lá” theo chiều ngang, tạo thành một hệ sản phẩm liên kết Bắc - Nam trong toàn vùng.

Bởi nếu tỉnh nào cũng có nhà vườn, cây trái hay đờn ca tài tử và cùng khai thác theo một cách, sản phẩm sẽ khó tạo khác biệt.

Ông dẫn thêm câu chuyện Đà Lạt, nơi một tuyến đường sắt vốn đã có sẵn có thể được “đóng gói” thành sản phẩm mới bằng cách tổ chức đoàn tàu ánh sáng, âm nhạc, ẩm thực vào ban đêm.

“Chúng ta phải nhìn vào những giá trị nguyên bản và từ giá trị nguyên bản đó nhân rộng nó lên. Chúng ta sẽ có một sản phẩm mới và sản phẩm đó tạo ra dòng doanh thu”, ông nói.

Theo Chủ tịch Vietravel, bản chất của du lịch là kinh tế tổng hợp. Vì vậy, muốn ngành này phát triển nhanh và tăng được doanh thu trên mỗi du khách, không thể chỉ trông chờ vào ngành du lịch mà cần sự liên kết giữa các ngành, các địa phương và cả hệ thống bán lẻ.

“Không có kinh tế ban đêm, không có những thiết chế về tài chính, kinh tế, chính trị và văn hóa thì ngành du lịch không thể phát triển được”, ông Kỳ nhấn mạnh.