Nhà đầu tư quốc tế tìm đến Việt Nam, vì sao doanh nghiệp vẫn khó đón vốn?

Nhiều nhà đầu tư có tiềm lực đang chủ động tìm hiểu cơ hội tại Việt Nam

Phát biểu tại diễn đàn “Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế”, thuộc Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam (VIS 2026) ngày 15/10, ông Richard D. McClellan, Giám đốc điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM (VIFC-HCMC), cho biết ông đã tiếp xúc với khoảng 200 nhà đầu tư quốc tế từ đầu năm đến nay. Nhiều nhà đầu tư có tiềm lực đang chủ động tìm hiểu cơ hội tại Việt Nam.

“Sự nhiệt tình là hoàn toàn có sẵn”, ông McClellan nói, đồng thời cho rằng thách thức hiện nay không nằm ở việc thiếu sự quan tâm từ bên ngoài, mà ở khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trong nước.

Theo ông Lê Minh Trung, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp và Phát triển Bền vững (CSED), Sở Công Thương TP HCM, nguồn vốn và sự hỗ trợ quốc tế không thiếu, nhưng khả năng hấp thụ của doanh nghiệp vẫn là điểm nghẽn.

Ông Michael Zinck Jensen, Giám đốc Nhà máy Pandora Việt Nam, cho biết các đối tác trong chuỗi cung ứng không chỉ đánh giá nhà cung cấp dựa trên giá cả và chất lượng sản phẩm, mà còn xem xét mức độ tuân thủ và cam kết phát triển bền vững.

Trong khi đó, ông Roger Leitner, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại ASEAN - Thụy Sĩ, nhận định doanh nghiệp có tiêu chuẩn vận hành càng cao càng có cơ hội tiếp cận nguồn vốn lớn hơn với chi phí thấp hơn.

Để thu hẹp khoảng cách, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường minh bạch tài chính, hướng tới kiểm toán bởi các hãng Big4 và xây dựng hội đồng quản trị có cơ chế giám sát độc lập. Theo ông McClellan, dù đã có một số doanh nghiệp tiệm cận chuẩn mực quốc tế, phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn cần nâng cao năng lực quản trị và khả năng giao tiếp theo ngôn ngữ chung của thị trường tài chính, thương mại toàn cầu.

Một trong những giải pháp được đề xuất là triển khai đồng bộ Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) với các khuôn khổ báo cáo phát triển bền vững và ESG được công nhận rộng rãi.

Từ đáp ứng tiêu chuẩn đến tạo ra chuẩn mực

Theo các chuyên gia tại diễn đàn, nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ dừng ở việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, mà cần hướng tới khả năng tự xây dựng và dẫn dắt các chuẩn mực mới.

Với nền kinh tế phát triển dựa nhiều vào xuất khẩu và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu như Việt Nam, tiếp nhận chuẩn mực quốc tế là bước đầu để tiếp cận thị trường và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn trở thành điều kiện phổ biến, lợi thế cạnh tranh phải đến từ khả năng chuyển hóa chúng thành năng lực nội tại, cải thiện chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị.

Lộ trình này được khái quát qua ba nấc thang: Adapt (tiếp nhận và thích ứng), Align (đồng bộ và nội địa hóa), Author (kiến tạo và dẫn dắt chuẩn mực).

Ông Mohammad Mudasser, Phó tổng giám đốc PwC Việt Nam, cho rằng lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí thấp và gia công đang dần thu hẹp. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi doanh nghiệp làm chủ chất lượng, công nghệ, quản trị và từng bước tạo ra những giá trị có sức tham chiếu trên thị trường.

Đổi mới sáng tạo vì vậy giữ vai trò quan trọng. Doanh nghiệp có thể đạt chứng nhận hoặc đáp ứng một tiêu chuẩn nhất định, nhưng năng lực cạnh tranh bền vững chỉ hình thành khi chất lượng được duy trì nhất quán và liên tục cải tiến.

Tại Việt Nam, môi trường chính sách đang tạo thêm động lực cho quá trình này, từ Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo ở địa phương.

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho biết hoạt động đổi mới sáng tạo tại thành phố đang chuyển từ lý thuyết sang giải quyết các vấn đề thực tế tại viện, trường và doanh nghiệp, trong đó có chuỗi cung ứng, logistics và trí tuệ nhân tạo (AI).