Chương tăng trưởng mới của châu Á-Thái Bình Dương: Mở cửa, đổi mới và hợp tác

Tại Diễn đàn Truyền thông châu Á - Thái Bình Dương (Asia-Pacific Media Forum - APMF) diễn ra ngày 3/9 tại Trung tâm Văn hóa Tập đoàn Nhật báo Quảng Châu, Trung Quốc, hơn 150 nhà ngoại giao, học giả, doanh nghiệp, chuyên gia công nghệ, nhà báo... cùng thảo luận về triển vọng hợp tác khu vực trong giai đoạn mới. Các tham luận và thảo luận tại APMF 2026 tập trung vào hai hướng lớn: mở rộng không gian hợp tác công nghiệp trên nền tảng kết nối khu vực và biến trí tuệ nhân tạo (AI) từ một thành tựu công nghệ thành động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Từ kết nối đến hợp tác tích hợp

Phát biểu khai mạc, bà Tan Jing, Ủy viên Thường vụ Thành ủy Quảng Châu, Trưởng Ban Tuyên truyền Thành ủy Quảng Châu, nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường giao lưu và hợp tác nhiều mặt, đặc biệt là giao lưu nhân dân và hợp tác công nghệ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trong phiên chuyên đề “Xây dựng Vùng Vịnh lớn đẳng cấp thế giới, thúc đẩy hợp tác châu Á - Thái Bình Dương”, giáo sư kinh tế Li Xiaoying, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Quảng Đông - Hong Kong - Macao thuộc Đại học Tôn Trung Sơn, giáo sư thỉnh giảng Đại học Havard (Mỹ), tập trung phân tích vai trò của Khu vực Vịnh lớn Quảng Đông - Hong Kong - Macao trong kết nối các nguồn lực kinh tế, công nghệ và nhân lực.

Với vị trí là một trong những trung tâm kinh tế năng động nhất của Trung Quốc, Quảng Châu có thể đóng vai trò cầu nối giữa thị trường Trung Quốc với khu vực và thế giới, bà Li nhận định.

Ông Charles Stephen Farr, Giám đốc điều hành Ban Thư ký Liên minh các trường đại học thành phố kết nghĩa quốc tế Quảng Châu, chung nhận định với bà Li, phát biểu về chủ đề “Quảng Châu - kết nối Trung Quốc và thế giới”, cho thấy hợp tác không chỉ diễn ra ở cấp độ thương mại và đầu tư mà còn mở rộng sang giáo dục, giao lưu nhân dân và kết nối các đô thị.

Trong bối cảnh kinh tế khu vực ngày càng phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, kết nối về hạ tầng, logistics, thương mại và công nghệ đang dần chuyển thành hợp tác sâu hơn giữa các ngành, doanh nghiệp và thị trường.

Đây cũng là nội dung chính của phiên thảo luận “Từ kết nối đến hợp tác tích hợp: Mở rộng không gian mới cho hợp tác công nghiệp châu Á - Thái Bình Dương”.

Tham gia phiên thảo luận có ông Phạm Hoàng Tùng (Vụ Thông tin-Báo chí, Bộ Ngoại giao Việt Nam), ông Wei Haigang (GAC International), ông Zheng Jianxiong (Guangzhou Baiyunshan Pharmaceutical Holdings); và ông Xue Li (Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc).

Theo các đại biểu, hợp tác công nghiệp của khu vực đang được nhìn nhận theo hướng đa chiều hơn. Không chỉ là trao đổi hàng hóa, hợp tác ngày nay bao gồm đầu tư, công nghệ, đổi mới chuỗi cung ứng, y tế, sản xuất và kết nối thị trường.

Đối với các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương, điều này mở ra dư địa để phát huy thế mạnh bổ sung lẫn nhau, đồng thời tăng khả năng thích ứng trước những biến động của kinh tế toàn cầu.

AI: Từ phòng thí nghiệm đến động lực tăng trưởng

Nếu kết nối là nền tảng của hợp tác kinh tế thì đổi mới công nghệ đang tạo ra một không gian phát triển hoàn toàn mới.

Phiên thảo luận thứ hai của APMF 2026 mang chủ đề “Từ ‘đổi mới’ đến ‘ứng dụng’: Biến AI thành động lực mới cho phát triển châu Á - Thái Bình Dương”, với sự tham gia của Đại sứ Maldives tại Trung Quốc Fazeel Najeeb, Giám đốc sáng lập Sáng kiến Vành đai và Con đường Sri Lanka Yasiru Bandara Ranaraja, giáo sư Denis Bastieri thuộc Trường Vật lý và Khoa học Vật liệu, Đại học Quảng Châu, Phó Chủ tịch điều hành Youngy Investment Holding Group Xie Yegen và giáo sư Hao Tianyong thuộc Trường Khoa học Máy tính, Đại học Sư phạm Hoa Nam.

Việc AI trở thành một chủ đề riêng của diễn đàn phản ánh sự thay đổi nhanh chóng trong cách khu vực nhìn nhận công nghệ này. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu nằm ở nghiên cứu và phát triển mô hình, thuật toán hay phần cứng, thì hiện nay câu hỏi quan trọng hơn là làm thế nào đưa AI vào sản xuất và đời sống để tạo ra giá trị thực tế.

AI có thể mở rộng khả năng tự động hóa, nâng cao năng suất, tối ưu hóa logistics, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, thúc đẩy giáo dục và tạo ra những mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, để những lợi ích này được phân bổ rộng rãi, các nền kinh tế trong khu vực cần tăng cường hợp tác về hạ tầng số, dữ liệu, nhân lực và quản trị công nghệ.

Đặc biệt, với những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, Lào, Campuchia, Indonesia..., hợp tác quốc tế có thể giúp rút ngắn khoảng cách công nghệ, tạo điều kiện tiếp cận các công cụ AI và nâng cao năng lực ứng dụng trong những lĩnh vực có tác động trực tiếp tới đời sống người dân.

Sức mạnh của truyền thông trong kết nối khu vực

Một yếu tố khác được nhấn mạnh tại APMF 2026 là vai trò của truyền thông trong thúc đẩy hiểu biết và giao lưu giữa các nền văn minh.

Ông Zhang Zhi'an, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông và Quản trị Nhà nước thuộc Đại học Phúc Đán, trình bày về “Sức mạnh của truyền thông trong giao lưu và học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh châu Á - Thái Bình Dương”.

Trong một khu vực có sự đa dạng rất lớn về lịch sử, văn hóa, thể chế và trình độ phát triển, truyền thông có thể trở thành cầu nối giúp các xã hội hiểu rõ hơn về nhau. Khi những câu chuyện về hợp tác, đổi mới và phát triển được chia sẻ rộng rãi, truyền thông không chỉ phản ánh các mối quan hệ khu vực mà còn góp phần tạo dựng nền tảng xã hội cho hợp tác.

Điều này đặc biệt quan trọng trong kỷ nguyên số, khi thông tin có thể vượt qua biên giới trong thời gian thực. Một châu Á - Thái Bình Dương kết nối sâu hơn về kinh tế cũng cần được kết nối sâu hơn về con người, tri thức và văn hóa.

Mở cửa để tạo thêm động lực tăng trưởng

Nhìn từ các nội dung được thảo luận tại APMF 2026, chương phát triển tiếp theo của châu Á - Thái Bình Dương không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng của từng nền kinh tế, mà còn phụ thuộc vào khả năng tạo dựng những mạng lưới hợp tác rộng mở và hiệu quả hơn.

Mở cửa giúp hàng hóa, vốn, công nghệ và nhân lực lưu chuyển; đổi mới tạo ra những động lực tăng trưởng mới; còn hợp tác giúp các nền kinh tế tận dụng tốt hơn những lợi thế bổ sung.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang trải qua nhiều thay đổi, việc duy trì các kênh đối thoại, tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác thực chất có thể giúp châu Á - Thái Bình Dương củng cố vai trò là một trong những trung tâm năng động nhất của kinh tế toàn cầu.

Từ những tuyến kết nối vật chất đến mạng lưới số, từ hợp tác công nghiệp đến ứng dụng AI, khu vực đang có cơ hội mở ra một chương tăng trưởng mới - nơi sự cởi mở, năng lực đổi mới và tinh thần hợp tác trở thành những yếu tố quyết định để cùng tạo ra thịnh vượng.