Chuyên gia cảnh báo một động lực xuất khẩu lớn của Việt Nam có thể giảm tốc năm 2027

Cơn sốt AI trở thành lực đẩy cho xuất khẩu điện tử

Chia sẻ tại talkshow "Động lực nào cho tăng trưởng kinh tế 2027, ngày 7/11, theo ông Vũ Việt Linh, Phó Giám đốc Phòng Phân tích Khách hàng Tổ chức tại Maybank Investment Bank Việt Nam, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 đạt khoảng 28-29%. Tuy nhiên, đằng sau con số tích cực này là sự phân hóa đáng chú ý giữa các nhóm hàng.

Cụ thể, xuất khẩu điện tử tăng gần 50%, trong khi những ngành hàng xuất khẩu truyền thống như dệt may và nông nghiệp chỉ tăng khoảng 3-6%. Điều đó cho thấy phần lớn động lực thúc đẩy xuất khẩu năm nay đang tập trung ở nhóm hàng điện tử.

Lý giải về sự bứt phá của nhóm hàng điện tử, ông Linh cho rằng nhu cầu đang đến từ làn sóng đầu tư vào AI trên toàn cầu, đặc biệt là hoạt động tăng chi tiêu cho hạ tầng công nghệ của các tập đoàn công nghệ lớn.

Theo số liệu được chuyên gia dẫn trong talkshow, chi tiêu đầu tư vốn (CAPEX) của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn (hyperscaler) tại Mỹ tăng tới 94% trong năm nay, so với mức tăng khoảng 50% của năm trước.

Sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư công nghệ đã tạo thêm nhu cầu đối với các sản phẩm điện tử, máy tính, linh kiện và chip – những nhóm hàng có tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam.

Ông Linh chỉ ra mối tương quan nhất định giữa chu kỳ đầu tư AI toàn cầu và diễn biến xuất khẩu của Việt Nam. Năm 2023, khi đầu tư vào AI giảm khoảng 7-8%, xuất khẩu của Việt Nam cũng ghi nhận mức suy giảm khoảng 5-6%.

Theo chuyên gia Maybank, điều này cho thấy xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là nhóm hàng điện tử, không nằm ngoài tác động từ chu kỳ đầu tư công nghệ trên thế giới. Khi nhu cầu đầu tư tăng mạnh, doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu trong nước được hưởng lợi; ngược lại, nếu chu kỳ này đảo chiều, tăng trưởng xuất khẩu cũng có thể chịu ảnh hưởng.

Hai yếu tố có thể kéo giảm tốc độ xuất khẩu điện tử năm 2027

Đáng chú ý, ông Linh cho rằng triển vọng xuất khẩu điện tử trong năm 2027 có thể không còn thuận lợi như hiện nay. Có hai yếu tố chính được chuyên gia nhấn mạnh.

Thứ nhất, nền tăng trưởng đầu tư công nghệ trong năm 2026 đã ở mức rất cao, khiến khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng tương tự trong năm sau trở nên khó khăn hơn.

Theo ước tính của nhiều tổ chức được ông Linh đề cập, CAPEX công nghệ toàn cầu năm 2027 có thể chỉ tăng khoảng 40-45%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng của năm 2026. Dù vẫn là tốc độ tăng trưởng cao, sự giảm tốc này có thể tác động đến nhu cầu đối với các sản phẩm điện tử.

Thứ hai, lãi suất và chi phí vốn trên toàn cầu đang tăng lên. Khi chi phí huy động vốn đắt đỏ hơn, các doanh nghiệp có thể phải cân nhắc lại kế hoạch đầu tư, qua đó ảnh hưởng đến nhu cầu đối với thiết bị, linh kiện và sản phẩm công nghệ.

Hai yếu tố này có thể khiến nhu cầu hàng điện tử giảm tốc trong năm tới, từ đó tác động nhất định đến tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam.

Ở một góc độ khác, khi được hỏi về khả năng duy trì mức tăng trưởng xuất khẩu đột biến, ông Linh cũng lưu ý rằng kết quả xuất khẩu cao có thể chịu tác động từ hoạt động giải phóng hàng tồn kho. Sau khi lượng hàng này được đưa ra thị trường, tăng trưởng có thể trở lại mức bình thường hơn.

Chuyên gia cho rằng trong bối cảnh xuất hiện những lo ngại về khả năng giảm tốc của chu kỳ đầu tư AI toàn cầu, việc duy trì mức tăng trưởng xuất khẩu hàng điện tử lên tới 100% như ghi nhận trong tháng 10 sẽ là điều rất khó.

Như vậy, dù AI vẫn là một động lực quan trọng đối với xuất khẩu Việt Nam, mức tăng trưởng đột biến của nhóm hàng điện tử trong năm 2026 khó có thể được mặc nhiên xem là xu hướng kéo dài sang năm sau.

Nhận định này cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát hơn chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng xuất khẩu, nhất là khi các ngành hàng truyền thống như dệt may, nông nghiệp chưa ghi nhận mức tăng tương xứng. Việc đa dạng hóa động lực xuất khẩu và nâng cao mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị sẽ có ý nghĩa quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào những chu kỳ tăng trưởng bên ngoài.