Chuyên gia Kafi: Người Việt rất giỏi kiếm tiền, nhưng chỉ mới bắt đầu học cách quản lý tài sản

Ngành quản lý tài sản tài chính tại Việt Nam đang đứng trước điểm bản lề quan trọng giữa năng lực tạo lập tài sản ngày càng lớn và nhu cầu quản lý chuyên nghiệp. Sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu, chuyển đổi số và định hướng hình thành các trung tâm tài chính lớn được kỳ vọng thúc đẩy quy mô tài sản cá nhân tăng mạnh trong những năm tới.

Tuy nhiên, để tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, thị trường cần khắc phục những hạn chế về độ đa dạng sản phẩm, thói quen đầu tư ngắn hạn và hoàn thiện hành lang pháp lý.

Theo nghiên cứu của Ken Research, quy mô tài sản được quản lý và tư vấn tại Việt Nam dự báo tăng trưởng kép (CAGR) 13,8% đến năm 2031. McKinsey dự báo tổng tài sản tài chính cá nhân của người Việt có thể đạt 600 tỷ USD vào năm 2027, tăng từ 360 tỷ USD cuối năm 2022.

Trong khi đó, tổng tài sản do ngành quản lý quỹ trong nước đảm nhận tính đến giữa năm mới đạt khoảng 834.000-846.000 tỷ đồng, tương đương 5-6% GDP, chưa đạt mục tiêu 6-10% GDP vào năm 2030 và còn thấp so với Thái Lan, Malaysia. Khoảng cách này cho thấy dòng tiền tích lũy trong dân lớn, nhưng hạ tầng dịch vụ quản lý chuyên nghiệp vẫn đang trong quá trình định hình.

Người Việt mới bắt đầu học cách quản lý tài sản

Trao đổi về vấn đề này trong chương trình Hộp Tài sản do VTV8 thực hiện, bà Lục Kim Thanh, Giám đốc Khối Kinh doanh số, Công ty CP Chứng khoán Kafi nhận định người Việt Nam đã và đang rất giỏi trong quá trình tạo lập tài sản, nhưng mới chỉ bắt đầu học cách quản lý tài sản. Khoảng cách giữa quy mô tài sản cá nhân và quy mô quản lý quỹ là minh chứng cho một thị trường đang ở điểm bản lề phát triển.

Theo bà Thanh, nghẽn dòng chảy quản lý tài sản xuất phát từ ba nguyên nhân. Thứ nhất, các sản phẩm tài chính còn tương đối hạn chế, khiến nhà đầu tư có ít lựa chọn. Thứ hai, số lượng tổ chức cung cấp dịch vụ quản lý và tư vấn tài sản chuyên nghiệp còn mỏng.

Thứ ba, thói quen ủy thác tài sản cho các đơn vị chuyên nghiệp chưa phổ biến, bởi niềm tin cần được tích lũy theo thời gian.

Đặt Việt Nam trên đường cong phát triển quốc tế, bà Thanh chỉ ra bốn chặng đường điển hình: tích lũy tài sản hữu hình như bất động sản và tiền gửi; xuất hiện các sản phẩm tài chính chuẩn hóa như quỹ mở, trái phiếu, bảo hiểm liên kết đầu tư; hình thành dịch vụ tư vấn thu phí dựa trên tài sản quản lý; và hoạch định gia sản, chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ.

Hiện Việt Nam đang ở nửa sau chặng hai và bắt đầu chớm sang chặng ba. So với các nước đi trước ở cùng thời điểm, việc người dân ưu tiên bất động sản và tiền gửi là một phần của quy luật phát triển tự nhiên.

Việt Nam cũng có lợi thế bứt phá nhờ công nghệ số, giúp hạ ngưỡng tham gia và rút ngắn thời gian phổ cập. Theo BCG, tài sản tài chính cá nhân tăng trên 9%/năm, thuộc nhóm cao nhất trong các thị trường mới nổi. Knight Frank cho biết số cá nhân siêu giàu tại Việt Nam, với tài sản từ 30 triệu USD trở lên, đã tăng 29% trong 5 năm qua và dự báo tiếp tục tăng gần 60% trong 5 năm tới.

Bên cạnh đó, động lực nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell đặt ra yêu cầu nâng cao chuẩn mực vận hành, tính minh bạch và năng lực quản trị rủi ro.

Từ đầu tư ngắn hạn sang quản trị tài sản dài hạn

Về cấu trúc danh mục, người dân Việt Nam vẫn tập trung khoảng 31% vào bất động sản, 14% vào vàng cùng tiền gửi tiết kiệm ngân hàng. Nhà đầu tư trẻ Phạm Gia Bách cũng chia sẻ thực tế ưu tiên các kênh truyền thống để tìm sự an tâm hoặc chạy theo xu hướng ngắn hạn.

Theo bà Thanh, danh mục thiên lệch làm gia tăng rủi ro tập trung, thanh khoản kém và phụ thuộc vào chu kỳ bất động sản, từ đó có thể gây tổn thất lớn khi thị trường đảo chiều. Vì vậy, phân bổ đa dạng qua nhiều lớp tài sản để giảm biến động và kiên định với mục tiêu dài hạn là nguyên tắc quản trị cốt lõi.

Đa số nhà đầu tư cá nhân hiện mới dừng ở giao dịch ngắn hạn theo tin tức và cảm xúc, thay vì quản lý tài sản theo kế hoạch và mục tiêu dài hạn. Tư duy chạy theo đám đông khiến nhà đầu tư chịu chi phí giao dịch tích lũy và bỏ lỡ chi phí cơ hội từ sức mạnh lãi kép.

Trong bối cảnh thế hệ chủ sở hữu tài sản đầu tiên bước vào độ tuổi chuyển giao gia sản, tư duy đầu tư bắt đầu dịch chuyển từ câu hỏi kiếm được bao nhiêu trong năm nay sang bài toán quản trị và chuyển giao tài sản bền vững.

Theo bà Thanh, thay vì chỉ quan tâm đến lợi nhuận trong từng giai đoạn, nhà đầu tư cần xác định rõ các mục tiêu như nghỉ hưu, mua nhà hay học phí cho con để xây dựng danh mục phù hợp và có kế hoạch tái cân bằng.

Công nghệ có thể giúp giảm chi phí phục vụ, quản lý tài sản liên tục và hạn chế tác động của cảm xúc trong đầu tư. Tuy nhiên, theo bà Thanh, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc thấu hiểu bối cảnh gia đình và quản trị rủi ro.

Để thị trường phát triển bền vững, bà Thanh đề xuất bốn nhóm giải pháp gồm mở rộng các lớp tài sản như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ chỉ số, quỹ đầu tư thay thế; chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân bằng khung chứng chỉ hành nghề và chuẩn mực đạo đức; tăng chiều sâu và thanh khoản cho thị trường trái phiếu; xây dựng hạ tầng pháp lý cho gia sản dài hạn, gồm quỹ tín thác gia đình, chính sách thuế minh bạch và cơ hội từ Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM.

Sự kết hợp giữa thay đổi tư duy của nhà đầu tư, giải pháp công nghệ từ các tổ chức và việc hoàn thiện khung pháp lý được kỳ vọng giúp ngành quản lý tài sản Việt Nam vượt qua điểm bản lề, hướng tới thị trường minh bạch và chuyên nghiệp hơn.