Đề xuất mọi người dân đều có thể thuê nhà do Nhà nước đầu tư
Nếu được thông qua, chính sách mới sẽ tạo thêm một kênh nhà ở cho thuê với phạm vi tiếp cận rộng hơn đáng kể.
Theo dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, phạm vi người được tiếp cận loại hình nhà ở này có thể được mở rộng đáng kể. Khoản 1 Điều 31 quy định đối tượng được thuê là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở. Như vậy, người dân không nhất thiết phải thuộc một nhóm nghề nghiệp, mức thu nhập hay diện chính sách cụ thể mới có thể đăng ký thuê nhà. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với cách tiếp cận hiện hành đối với nhà ở xã hội.
Không đủ nhà, ai được ưu tiên?
Việc mở rộng đối tượng không đồng nghĩa mọi người đăng ký đều được thuê ngay. Trong trường hợp số lượng người có nhu cầu vượt quá số nhà hiện có, dự thảo thiết lập thứ tự ưu tiên, căn cứ theo Khoản 2 Điều 31 của dự thảo.
Theo đó, đứng đầu là người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, tiếp đến là người khuyết tật và người cao tuổi. Nhóm tiếp theo gồm hộ gia đình có nhà ở bị thu hồi, phá dỡ nhưng chưa được bố trí tái định cư và chuyên gia, nhà khoa học được hưởng ưu đãi về nhà ở.
Người có từ 2 con đẻ trở lên cùng các đối tượng khác do UBND cấp tỉnh quy định cũng nằm trong danh sách ưu tiên.
Đáng chú ý, địa phương có thể bổ sung đối tượng ưu tiên nhưng không được làm giảm thứ tự ưu tiên đối với các nhóm đã được dự thảo luật xác định.
Nhà nước đầu tư, người dân thuê ổn định
Theo dự thảo, loại nhà ở này được Nhà nước đầu tư xây dựng hoặc tạo lập theo dự án thông qua Quỹ nhà ở. Việc cho thuê được thực hiện ổn định, lâu dài trên cơ sở thỏa thuận trong hợp đồng. UBND cấp tỉnh quyết định giá thuê căn cứ điều kiện thực tế tại địa phương.
Tuy nhiên, giá thuê không được xác định tùy ý mà phải bảo đảm nguyên tắc tính đủ chi phí thu hồi vốn, kinh phí bảo trì và các khoản thuế, phí, lệ phí theo quy định.
Cách thiết kế này cho thấy nhà ở do Nhà nước đầu tư được định hướng như một nguồn cung nhà ở cho thuê lâu dài, thay vì chỉ phục vụ riêng các nhóm chính sách.
Khác gì với nhà ở xã hội hiện nay?
Theo Luật Nhà ở 2023, chính sách nhà ở xã hội hiện được áp dụng cho các nhóm đối tượng được luật quy định, trong đó có người có công, hộ nghèo, người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và một số nhóm khác. Việc thuê nhà ở xã hội vì vậy vẫn gắn với điều kiện và nhóm đối tượng theo luật.
Trong khi đó, dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi đang đề xuất một cách tiếp cận rộng hơn đối với nhà ở do Nhà nước đầu tư: Chỉ cần là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà là có thể đăng ký, sau đó áp dụng cơ chế ưu tiên nếu nguồn cung không đủ.
Nếu được thông qua, quy định này sẽ mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận nhà ở cho thuê do Nhà nước đầu tư, đồng thời tạo thêm một kênh cung nhà ở bên cạnh các chính sách nhà ở xã hội hiện hành. Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và có thể tiếp tục được điều chỉnh trong quá trình hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
