Khó hoàn thành chỉ tiêu nhà ở xã hội năm 2026, 3 thành phố lớn đề xuất điều chỉnh kế hoạch

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Chính phủ về kết quả thực hiện chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê theo Nghị quyết số 303/NQ-CP.

Theo báo cáo, nhiều địa phương có khả năng hoàn thành, thậm chí vượt kế hoạch phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong năm 2026. Tuy nhiên, một số tỉnh, thành phố đang gặp khó khăn trong quá trình triển khai và đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu từng năm, đồng thời giữ nguyên tổng chỉ tiêu của cả giai đoạn.

Cụ thể, trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, có 25 địa phương được đánh giá có khả năng hoàn thành hoặc vượt kế hoạch năm 2026. Tổng chỉ tiêu được giao cho nhóm này là 63.371 căn, trong đó 48.422 căn đã hoàn thành, tương đương 76,4%. Dự kiến đến cuối năm, số lượng nhà ở hoàn thành sẽ đạt 69.250 căn, bằng 109,3% kế hoạch.

Ngoài ra, có 5 địa phương không được giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong năm 2026, gồm Tuyên Quang, Lạng Sơn, Sơn La, Điện Biên và Lai Châu.

Trong nhóm địa phương có khả năng vượt kế hoạch, Hải Phòng được giao chỉ tiêu 4.764 căn, gồm 3.764 căn nhà ở xã hội và 1.000 căn nhà ở cho thuê. Đến nay, thành phố đã hoàn thành 4.076 căn và dự kiến nâng tổng số lên 5.036 căn vào cuối năm, đạt khoảng 106% kế hoạch.

Tại Đồng Nai, với chỉ tiêu được giao 2.000 căn nhà ở xã hội, địa phương đã hoàn thành 1.719 căn. Dự kiến đến hết năm 2026, số lượng nhà ở hoàn thành sẽ đạt 3.264 căn, tương đương 163% kế hoạch.

Tương tự, Phú Thọ được giao chỉ tiêu 2.854 căn, gồm 2.354 căn nhà ở xã hội và 500 căn nhà ở cho thuê. Đến nay, địa phương đã hoàn thành 3.085 căn, trong đó có 2.407 căn nhà ở xã hội và 678 căn nhà ở cho thuê. Theo báo cáo, địa phương đạt 132% chỉ tiêu được giao.

Nghệ An cũng ghi nhận kết quả tích cực khi hoàn thành 2.750 căn, gồm 1.958 căn nhà ở xã hội và 792 căn nhà ở cho thuê, vượt mức 2.000 căn được giao. Với kết quả này, tỉnh đạt khoảng 138% kế hoạch năm 2026.

Tuy nhiên, bên cạnh những địa phương có khả năng vượt chỉ tiêu, vẫn còn một số thành phố lớn gặp khó khăn trong việc hoàn thành kế hoạch phát triển nhà ở xã hội.

Theo Bộ Xây dựng, 4 địa phương được đánh giá khó có khả năng hoàn thành chỉ tiêu năm 2026 gồm TP. HCM, Hà Nội, Cần Thơ và Huế. Tổng chỉ tiêu được giao cho nhóm này là 33.900 căn, nhưng đến nay mới hoàn thành 7.243 căn, tương đương 21,4%. Dự kiến đến cuối năm, số lượng nhà ở hoàn thành đạt 13.220 căn, bằng khoảng 39% kế hoạch.

3 thành phố đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội

Đáng chú ý, trong 4 địa phương trên, TP. HCM, Cần Thơ và Huế đã đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trong năm 2026. Riêng Hà Nội không đề xuất điều chỉnh, dù được đánh giá khó hoàn thành kế hoạch.

Tại Cần Thơ, thành phố được giao chỉ tiêu 3.000 căn trong năm 2026, gồm 2.820 căn nhà ở xã hội và 180 căn nhà ở cho thuê. Hiện địa phương đang triển khai 8 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô khoảng 7.587 căn. Tuy nhiên, dự kiến đến cuối năm chỉ có 724 căn được hoàn thành, tương đương 24% chỉ tiêu.

Trước thực tế này, UBND TP. Cần Thơ đề xuất điều chỉnh kế hoạch năm 2026 từ 3.000 căn xuống còn 724 căn; năm 2027 từ 2.800 căn xuống 788 căn. Ngược lại, chỉ tiêu năm 2028 được đề nghị tăng từ 2.250 căn lên 3.450 căn, năm 2029 từ 2.500 căn lên 3.800 căn và năm 2030 từ 2.700 căn lên 4.488 căn.

Theo UBND TP. Cần Thơ, việc điều chỉnh xuất phát từ những khó khăn trong công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và hạn chế về quỹ đất tại các khu vực có nhu cầu nhà ở cao. Bên cạnh đó, nhu cầu nhà ở có sự dịch chuyển sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, trong khi định hướng đầu tư cần được rà soát đồng bộ với quy hoạch chung. Riêng phân khúc nhà ở cho thuê cần thêm thời gian để chuẩn bị nguồn cung.

Đối với TP. HCM, địa phương được giao phát triển 9.000 căn trong năm 2026, gồm 7.000 căn nhà ở xã hội và 2.000 căn nhà ở cho thuê. Hiện thành phố đã khởi công 26 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô khoảng 23.512 căn. Tuy nhiên, dự kiến đến cuối năm chỉ hoàn thành 4.562 căn, đạt khoảng 51% kế hoạch.

Trên cơ sở tiến độ thực tế, TP. HCM đề xuất giảm chỉ tiêu năm 2026 từ 9.000 căn xuống 4.562 căn, gồm 4.062 căn nhà ở xã hội và 500 căn nhà ở cho thuê. Đối với năm 2027, thành phố kiến nghị giảm mạnh chỉ tiêu từ 57.657 căn xuống còn 12.075 căn.

Ở chiều ngược lại, thành phố đề xuất tăng chỉ tiêu năm 2028 từ 38.200 căn lên 42.620 căn; năm 2029 từ 38.200 căn lên 54.000 căn và năm 2030 từ 38.200 căn lên 68.000 căn.

Lý giải đề xuất này, TP. HCM cho biết mặt bằng lãi suất tăng cao đang gây khó khăn cho hoạt động vay vốn và giải ngân theo các hợp đồng tín dụng đã ký kết. Trong khi đó, phần lớn dự án nhà ở xã hội trên địa bàn có quy mô từ 20-30 tầng, thời gian thi công thường kéo dài 2-3 năm nên số lượng căn hộ hoàn thành dự kiến tập trung vào những năm tiếp theo.

Ngoài ra, các dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư trong năm 2026 thường cần thêm khoảng 6 tháng để hoàn tất thủ tục trước khi khởi công. Do đó, nhiều công trình bắt đầu triển khai từ quý II-III/2026 hiện mới thi công phần cọc, móng và tầng hầm, chưa thể hoàn thành trong năm nay.

Tại Huế, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê năm 2026 là 3.200 căn, gồm 3.132 căn nhà ở xã hội và 68 căn nhà ở cho thuê. Theo dự kiến, đến cuối năm địa phương sẽ hoàn thành 2.436 căn, đạt khoảng 76% kế hoạch.

Để phù hợp với tiến độ triển khai, thành phố đề xuất giảm chỉ tiêu năm 2026 từ 3.200 căn xuống 2.436 căn, đồng thời tăng chỉ tiêu năm 2027 từ 2.300 căn lên 3.064 căn. Các chỉ tiêu trong giai đoạn 2028-2030 được đề nghị giữ nguyên.

Theo chính quyền địa phương, tiến độ phát triển nhà ở xã hội đang chịu tác động từ tình trạng khan hiếm, biến động giá vật liệu xây dựng và thanh khoản thị trường bất động sản ở mức thấp, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong huy động vốn. Bên cạnh đó, nguồn tín dụng ưu đãi dành cho người mua nhà ở xã hội bị gián đoạn, trong khi hạ tầng giao thông kết nối tại một số dự án chưa được đầu tư đồng bộ.

Trên cơ sở tổng hợp kết quả triển khai tại các địa phương, Bộ Xây dựng cho biết cả nước hiện đã hoàn thành 55.665 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, đạt 57,2% kế hoạch năm 2026. Dự kiến đến cuối năm, số lượng hoàn thành có thể đạt 82.470 căn trên tổng chỉ tiêu 97.271 căn, tương đương khoảng 85%.

Sau khi xem xét tiến độ thực tế và những khó khăn được các địa phương phản ánh, Bộ Xây dựng thống nhất với đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê của TP. HCM, Cần Thơ và Huế.

Theo Bộ Xây dựng, việc điều chỉnh nhằm phân bổ lại kế hoạch thực hiện giữa các năm cho phù hợp với tiến độ triển khai dự án, không làm thay đổi tổng chỉ tiêu phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết số 303/NQ-CP của Chính phủ.