Điểm du lịch nổi tiếng trong Vườn Quốc gia bất ngờ đổ sụp, nhiều khu vực phải đóng cửa

Vòm đá biển Hōlei - thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng thế giới tại Công viên Quốc gia Núi lửa Hawaii (Hawai'i Volcanoes National Park), đã sụp đổ xuống Thái Bình Dương sau khoảng 550 năm tồn tại. Sau sự việc, Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ (NPS) cảnh báo nguy cơ sạt lở tại các vách đá ven biển và yêu cầu du khách tránh xa khu vực này để bảo đảm an toàn.

Vòm đá biển nổi tiếng hơn 500 năm tuổi ở Hawaii sụp đổ

Theo thông báo ngày 1/10 của NPS, vòm đá Hōlei cao khoảng 27,4m, nằm ở cuối tuyến đường Chain of Craters Road, ven bờ biển phía Nam đảo Hawaii (Big Island). Cấu trúc địa chất này hình thành từ dòng dung nham cổ, vươn ra phía biển trên nền vách đá dựng đứng và từng là điểm dừng chân quen thuộc của du khách.

NPS cho biết vòm đá vẫn còn nguyên vẹn vào ngày 23/9. Tuy nhiên, đến tối 27/9, cấu trúc này đã sụp đổ. Thời điểm chính xác chưa được xác định do khu vực tạm đóng cửa trong thời gian chịu ảnh hưởng của bão Nolo.

Khi công viên mở cửa trở lại ngày 28/9, nhân viên phát hiện vòm đá đã biến mất. NPS sau đó đăng tải những hình ảnh trước và sau sự việc trên mạng xã hội, xác nhận thắng cảnh này đã sụp xuống biển.

Cơ quan quản lý cảnh báo các vách đá ven biển tại đây có địa hình dốc đứng, phía dưới là vùng biển thường xuyên xuất hiện sóng lớn. Những phần đá còn lại có thể tiếp tục sụp đổ mà không có dấu hiệu báo trước. Du khách đối mặt với nguy cơ rơi từ vách đá xuống biển, bị đá rơi trúng hoặc gặp tai nạn do sóng lớn.

Thực tế, NPS đã di chuyển điểm quan sát Hōlei từ năm 2020, hơn 6 năm trước khi vòm đá sụp đổ. Sau đợt phun trào lớn của núi lửa Kīlauea năm 2018, các trận động đất và hiện tượng sụt lún tại khu vực đỉnh núi lửa gây hư hại cho những vách đá gần Hōlei. Ngày 16/1/2020, cơ quan quản lý đóng điểm quan sát ban đầu sau khi phát hiện các vết nứt và dấu hiệu mất ổn định trên vách đá.

Đến tháng 3/2020, một điểm quan sát mới được mở cách cổng cuối tuyến Chain of Craters Road khoảng 1.000 feet (300m). Vị trí này nằm lùi sâu vào phía trong, trên nền đá dung nham pāhoehoe đã đông cứng và cách xa mép vực. Các cọc màu cam cùng dây thừng được sử dụng để đánh dấu khu vực dành cho du khách.

Tháng 7 cùng năm, sóng lớn do bão nhiệt đới Darby tiếp tục làm vỡ một phần đá ở phía dưới vòm Hōlei. Những diễn biến này cho thấy cấu trúc đã chịu tác động trong thời gian dài từ hoạt động địa chất, thời tiết và quá trình xói mòn ven biển.

Công viên vẫn đón khách, nhiều khu vực tiếp tục đóng cửa

Sau bão Nolo, NPS thông báo mở lại phần lớn khu vực quanh đỉnh Kīlauea và đơn vị Kahuku. Tuy nhiên, một số tuyến đường và điểm tham quan vẫn đóng cửa để nhân viên kiểm tra, đánh giá thiệt hại.

Tính đến ngày 2/11, trang cảnh báo của NPS ghi nhận 6 thông báo đang có hiệu lực tại Công viên Quốc gia Núi lửa Hawaii. Trong đó, núi lửa Kīlauea tiếp tục được đặt dưới cảnh báo nguy hiểm do hoạt động phun trào. Đường mòn Kīpukapuaulu vẫn đóng cửa vì cây có nguy cơ đổ và cành gãy treo lơ lửng sau các đợt bão gần đây.

Cầu Sulphur Banks cũng đóng cửa đến khi có thông báo mới do bị hư hại. Trong khi đó, lối đi bộ và đường mòn Sulphur Banks vẫn mở, du khách có thể tiếp cận từ phía Tây gần khu vực Steam Vents.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đợt phun trào thứ 55 tại khu vực đỉnh núi lửa bắt đầu lúc 3h19 ngày 17/10/2026 và kết thúc lúc 9h03 cùng ngày. Trong bản cập nhật ngày 1/11, USGS cho biết hoạt động phun trào tại Halema'uma'u vẫn tạm dừng. Tuy nhiên, các thiết bị đo nghiêng tại khu vực đỉnh núi ghi nhận xu hướng phồng lên trở lại.

Các nhà khoa học dự báo đợt phun trào thứ 56 có khả năng diễn ra trong khoảng ngày 3-7/11. Thời điểm cụ thể vẫn chưa thể xác định do diễn biến tích tụ áp suất trước đợt phun trào thứ 55 có nhiều khác biệt so với các chu kỳ trước.

USGS ghi nhận các miệng phun vẫn phát sáng, hoạt động địa chấn tiếp diễn và khí sulfur dioxide tiếp tục được phát thải. Các nhà khoa học đang theo dõi diễn biến của núi lửa, đồng thời phối hợp với ban quản lý công viên và cơ quan phòng vệ dân sự hạt Hawaii để cập nhật nguy cơ.

NPS lưu ý hoạt động phun trào từ tháng 12/2024 đến nay chủ yếu diễn ra trong khu vực đã đóng cửa của công viên. Tuy nhiên, sự dịch chuyển magma có thể làm thay đổi vị trí hoạt động, gây động đất, nứt mặt đất và sạt lở nhỏ. Các nguy cơ khác gồm khí núi lửa, tro và mảnh vụn thủy tinh từ dung nham, dòng dung nham nóng cùng địa hình gồ ghề, sắc nhọn. Vì vậy, du khách cần theo dõi các thông báo mới và tuân thủ quy định tại những khu vực hạn chế tiếp cận.

Thành lập năm 1916, Công viên Quốc gia Núi lửa Hawaii có diện tích 335.259 mẫu Anh, tương đương 135.700ha. Khu bảo tồn trải dài từ mực nước biển lên độ cao hơn 13.000 feet, bao gồm 2 núi lửa Kīlauea và Mauna Loa cùng nhiều dạng địa hình, hệ sinh thái khác nhau. Kīlauea thuộc nhóm núi lửa hoạt động mạnh nhất thế giới, trong khi Mauna Loa là núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới trên mặt đất.

Ngoài các vùng dung nham và miệng núi lửa, vườn quốc gia còn có rừng mưa, đường hầm dung nham, sa mạc phủ tro núi lửa, khu vực ven biển và những địa điểm gắn với văn hóa Hawaii. Vườn mở cửa 24 giờ mỗi ngày, quanh năm. Du khách có thể lựa chọn các tuyến đường và hoạt động tham quan phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo NPS, Hawai'i Magazine, Go Hawai'i, FOX Weather, Big Island Video News, USGS, Hawaii News Now, Hawaii Public Radio