Đổ 367 triệu m³ đất đá xuống biển, lấn gần 1.000ha để xây siêu sân bay quốc tế trên đảo nhân tạo, vốn đầu tư gần 700.000 tỷ đồng
Cảng Hàng không Quốc tế Hồng Kông (Trung Quốc) là một trong những sân bay quốc tế lớn và quan trọng nhất châu Á. Ít ai biết rằng phần lớn diện tích của sân bay này không tồn tại trước khi dự án được triển khai, mà được tạo nên bằng một trong những chiến dịch san lấp biển quy mô lớn nhất thế giới vào thời điểm đó.
Để thay thế sân bay Kai Tak cũ vốn nằm lọt giữa khu đô thị đông đúc, Hồng Kông đã lựa chọn khu vực Chek Lap Kok ngoài khơi đảo Lantau để xây dựng sân bay mới. Khi đó, Chek Lap Kok chỉ là một hòn đảo nhỏ, không đủ diện tích cho một tổ hợp hàng không quy mô lớn.
Giải pháp được đưa ra là san núi, lấp biển và hợp nhất Chek Lap Kok với đảo Lam Chau lân cận, từ đó tạo thành một nền đất nhân tạo khổng lồ giữa biển.
Trước khi xây dựng, khu vực Chek Lap Kok chỉ có diện tích khoảng 3 km². Sau quá trình cải tạo, tổng diện tích được mở rộng lên khoảng 12 km², trong đó nền sân bay hoàn thiện rộng khoảng 1.248 ha, tương đương gần 12,5 km², trong đó khoảng 938ha được tạo mới bằng hoạt động lấn biển.
Để tạo nên nền sân bay này, khoảng 367 triệu m³ đá, sỏi và cát đã được đào, vận chuyển và sử dụng trong quá trình san lấp. Quy mô xử lý vật liệu lớn đến mức trong giai đoạn thi công cao điểm, đội tàu nạo vét và thiết bị công trường có thể di chuyển vật liệu với tốc độ tương đương khoảng 10 tấn mỗi giây.
Chỉ riêng hợp đồng xây dựng nền đảo sân bay đã có giá trị khoảng 9 tỷ HKD (tương đương khoảng gần 30.000 tỷ đồng) và được hoàn thành trong 31 tháng, sớm hơn kế hoạch khoảng 10 tháng.
13km bờ biển nhân tạo, hơn 7 triệu m² vải địa kỹ thuật
Bài toán kỹ thuật lớn nhất không chỉ nằm ở khối lượng san lấp, mà còn ở việc tạo ra một nền đất đủ ổn định để chịu tải trọng của đường băng, nhà ga, đường lăn và hàng loạt máy bay thân rộng hoạt động liên tục.
Hơn 7 triệu m² vải địa kỹ thuật đã được sử dụng để phân tách các lớp vật liệu, tăng khả năng thoát nước và hạn chế hiện tượng trộn lẫn nền đất. Vật liệu này cũng được bố trí dọc khoảng 13km đường bờ của đảo sân bay nhằm gia cố và bảo vệ kết cấu ven biển.
Sau khi nền đảo được hoàn thiện, Hồng Kông tiếp tục xây dựng hai đường băng, nhà ga hành khách, khu hàng hóa, đường lăn, sân đỗ và toàn bộ hệ thống hạ tầng phụ trợ cần thiết cho một sân bay quốc tế quy mô lớn.
Riêng chi phí xây dựng ban đầu được ước tính khoảng 70,2 tỷ HKD, tương đương khoảng hơn 230.000 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại.
Tuy nhiên, sân bay chỉ là một phần trong chương trình hạ tầng lớn hơn mang tên Airport Core Programme. Chương trình này bao gồm 10 dự án lớn, trong đó có đường cao tốc, đường sắt sân bay, cầu, hầm vượt biển và các khu đất lấn biển mới nhằm kết nối sân bay với trung tâm Hồng Kông.
Tổng chi phí của toàn bộ chương trình vào khoảng 155 tỷ HKD, tương đương hơn 500.000 tỷ đồng theo tỷ giá quy đổi hiện nay.
Sân bay quốc tế Hồng Kông chính thức đi vào khai thác ngày 6/7/1998, thay thế sân bay Kai Tak.
Tuy nhiên, câu chuyện lấn biển để mở rộng sân bay chưa dừng lại ở đó.
Chưa dừng ở đảo nhân tạo ban đầu
Khi hai đường băng hiện hữu dần tiến tới giới hạn khai thác, Hồng Kông tiếp tục triển khai dự án Three-runway System, hay hệ thống ba đường băng. Dự án yêu cầu tạo thêm khoảng 650ha đất mới ngoài biển, tương đương 6,5 km².
Trên phần đất nhân tạo này, một đường băng mới dài khoảng 3.800m được xây dựng cùng hệ thống đường lăn, sân đỗ, các công trình nhà ga mới, hệ thống vận chuyển hành khách tự động và hệ thống xử lý hành lý.
Tổng mức đầu tư của dự án ba đường băng lên tới khoảng 141,5 tỷ HKD, tương đương khoảng 470.000 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay. Trong đó, riêng phần tạo đất và lấn biển đã tiêu tốn khoảng 58,7 tỷ HKD, tương đương gần 200.000 tỷ đồng.
Việc xây dựng hệ thống ba đường băng bắt đầu từ năm 2016. Đến cuối năm 2024, cả ba đường băng đã được đưa vào khai thác, mở ra giai đoạn phát triển mới cho sân bay.
Một sân bay gần như được “đặt” xuống biển
Nhìn từ trên cao, Sân bay quốc tế Hồng Kông ngày nay gần như là một khối đất khổng lồ được đặt giữa biển, với các đường băng chạy song song sát mép nước.
Từ khoảng 367 triệu m³ đất đá, 938ha đất lấn biển trong dự án ban đầu đến 650ha đất mới cho hệ thống ba đường băng, sân bay Chek Lap Kok là một ví dụ điển hình cho cách Hồng Kông giải quyết bài toán thiếu đất bằng kỹ thuật cải tạo biển quy mô lớn.
Và sau gần ba thập niên, phần đất nhân tạo từng được tạo ra để thay thế một sân bay chật chội giữa đô thị đã trở thành một trong những đầu mối hàng không lớn của thế giới: trước đại dịch, Hong Kong International Airport từng phục vụ 71,5 triệu lượt hành khách và 4,8 triệu tấn hàng hóa, bưu phẩm mỗi năm.
