Đồng yên xuống đáy gần 40 năm, doanh nghiệp Nhật Bản phá sản hàng loạt

Đồng yên mất giá đang để lại những hệ lụy ngày càng rõ nét đối với nền kinh tế Nhật Bản khi số doanh nghiệp phá sản vì tác động của tỷ giá tăng mạnh trong nửa đầu năm, cho thấy chi phí mà nền kinh tế phải gánh từ đồng nội tệ yếu đang ngày càng lớn.

Theo báo cáo của hãng nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research, từ tháng 1 đến hết tháng 6 có 45 doanh nghiệp tại Nhật Bản phá sản với nguyên nhân được xác định là đồng yên suy yếu, tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm trước.

Đây cũng là mức cao nhất kể từ năm 2022, thời điểm đơn vị này bắt đầu thống kê riêng các trường hợp doanh nghiệp viện dẫn biến động tỷ giá là nguyên nhân dẫn đến phá sản.

Diễn biến này phản ánh thực trạng ngày càng nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ – nhóm sử dụng phần lớn lực lượng lao động tại Nhật Bản – không còn đủ sức chống chọi với giai đoạn đồng yên mất giá kéo dài. Điều đó phủ bóng lên triển vọng nền kinh tế, bất chấp việc các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn được hưởng lợi từ tỷ giá.

Số liệu mới cũng củng cố thêm lập luận ủng hộ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục nâng lãi suất. Mặc dù chi phí vay vốn cao hơn thường làm gia tăng nguy cơ phá sản của doanh nghiệp, việc thu hẹp khoảng cách lãi suất với Mỹ có thể góp phần hỗ trợ đồng yên.

Đồng yên lao dốc, doanh nghiệp nhập khẩu chịu sức ép nặng nề

Trong vài năm qua, đồng yên liên tục mất giá so với USD khi Mỹ nâng mạnh lãi suất để kiềm chế lạm phát hậu đại dịch, trong khi Nhật Bản duy trì lãi suất âm nhằm thoát khỏi tình trạng giảm phát kéo dài.

Dù chênh lệch lãi suất giữa 2 nước đã thu hẹp phần nào, đà tăng của đồng USD cùng giá dầu leo thang do xung đột tại Iran tiếp tục gây sức ép lên đồng yên.

Đồng nội tệ yếu giúp cải thiện lợi nhuận của các nhà xuất khẩu, nhưng đồng thời làm chi phí nhập khẩu tăng mạnh, bào mòn biên lợi nhuận của hàng loạt ngành phụ thuộc vào nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu.

Xung đột ở Trung Đông cũng khiến chi phí đầu vào tăng đáng kể. Theo khảo sát của Tổ chức Doanh nghiệp nhỏ, vừa và Đổi mới khu vực Nhật Bản, chỉ số giá nguyên liệu và hàng hóa mua vào của nhiều doanh nghiệp nhỏ đã tăng vọt trong quý II/2026.

Theo Tokyo Shoko Research, số doanh nghiệp phá sản liên quan đến biến động tỷ giá nhiều khả năng sẽ còn duy trì ở mức cao trong thời gian tới, đặc biệt trong các lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và sản xuất – những ngành có khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng khá hạn chế.

Áp lực đặc biệt lớn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn nhạy cảm hơn với lãi suất tăng so với các tập đoàn lớn. Bên cạnh đó, họ còn phải đối mặt với áp lực tăng lương trong bối cảnh thiếu hụt lao động kéo dài. Mức độ cạnh tranh gay gắt càng khiến nhiều doanh nghiệp khó nâng giá bán để bù đắp chi phí.

"Đồng yên yếu chỉ là một trong những nguyên nhân", ông Yoshihiro Sakata, quản lý tại Tokyo Shoko Research, nhận định. "Khi kết hợp với lạm phát và chi phí nhân công gia tăng, các yếu tố này đang tạo ra gánh nặng chồng chất đối với doanh nghiệp".