Dự kiến lấn biển để xây quần đảo nhân tạo rộng 1.000ha, quy hoạch đô thị cho 550.000 người, vốn đầu tư gần 2 triệu tỷ đồng

Dự án Quần đảo nhân tạo Kau Yi Chau là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của Hồng Kông (Trung Quốc). Theo phương án sơ bộ, cụm đảo nhân tạo gồm ba đảo, thường được gọi là Island A, B và C, với tổng diện tích khoảng 1.000 ha, tức 10 km² đất mới được tạo ra bằng hoạt động lấn biển.

Để hình dung quy mô, 1.000 ha tương đương khoảng 1.400 sân bóng đá tiêu chuẩn. Ba đảo không nối liền thành một khối mà được bố trí xen kẽ với hệ thống kênh nước hình chữ Y. Các luồng nước giữa đảo dự kiến rộng hơn 200m, vừa duy trì dòng chảy, vừa tạo ra hơn 20km đường bờ mới phục vụ cảnh quan, không gian công cộng và các hoạt động ven biển.

Đáng chú ý, đây không phải dự án làm đảo phục vụ du lịch hay một khu nghỉ dưỡng riêng biệt. Trên phần đất mới này, Hồng Kông muốn xây dựng cả một đô thị mới với nhà ở, trung tâm thương mại, văn phòng, trường học, công viên, hạ tầng công cộng, đường bộ và đường sắt.

Ba đảo nhân tạo cho hơn nửa triệu người

Theo phương án quy hoạch được công bố, Kau Yi Chau có thể cung cấp khoảng 190.000-210.000 căn hộ, đủ sức chứa khoảng 500.000-550.000 người. Khoảng 70% số căn hộ được định hướng là nhà ở công cộng và 30% thuộc khu vực tư nhân.

Riêng đất ở dự kiến chiếm khoảng 250ha, tương đương 25% tổng diện tích đảo. Khoảng 200ha khác dành cho không gian mở, trong khi khoảng 200 ha dành cho công trình chính quyền, cộng đồng và hệ thống tiện ích đô thị. Khoảng 100ha được bố trí cho các hoạt động kinh tế.

Điểm tham vọng nhất của Kau Yi Chau nằm ở kế hoạch xây dựng CBD3 - khu trung tâm thương mại trung tâm thứ ba của Hồng Kông, sau Central và Kowloon East.

Theo chính quyền Hồng Kông, toàn dự án có thể tạo khoảng 5 triệu m² tổng diện tích sàn thương mại, trong đó riêng CBD3 chiếm khoảng 4 triệu m². Quy mô này từng được giới chức mô tả tương đương khoảng 80% khu Central hiện tại. Khi hoàn chỉnh, cụm đảo được kỳ vọng tạo ra khoảng 270.000 việc làm, trong đó khoảng 200.000 việc làm nằm tại CBD3.

Như vậy, Kau Yi Chau thực chất không phải một dự án “xây đảo” đơn thuần mà là kế hoạch tạo đất trước, xây cả một trung tâm đô thị - tài chính mới sau đó.

Hóa đơn 580 tỷ HKD

Một siêu dự án giữa biển tất nhiên đi kèm một hóa đơn khổng lồ.

Năm 2019, Chính quyền Hồng Kông từng đưa ra ước tính sơ bộ khoảng 500 tỷ HKD cho việc lấn biển hình thành Kau Yi Chau, xây dựng hạ tầng cơ bản trên đảo và hệ thống giao thông chiến lược kết nối khu vực này với phần còn lại của Hồng Kông.

Sau khi điều chỉnh theo chỉ số giá xây dựng, con số này được nâng lên khoảng 580 tỷ HKD theo mặt bằng giá quý II/2022, tương đương khoảng 1,93 triệu tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại.

Cơ cấu chi phí sơ bộ cũng cho thấy độ phức tạp của dự án: khoảng 30% dành cho công tác lấn biển tạo đảo, hơn 20% cho hạ tầng cơ bản, còn gần 50% dành cho đường bộ, đường sắt và các tuyến giao thông chiến lược kết nối Kau Yi Chau với các khu vực khác.

Điều đó đồng nghĩa riêng việc đổ đất, tạo ra khoảng 10 km² mặt bằng giữa biển mới chỉ chiếm chưa tới một phần ba “hóa đơn” của siêu dự án.

Chính quyền Hong Kong từng ước tính nếu công trình kéo dài khoảng 20 năm và chi phí được phân bổ tương đối đều, mức chi bình quân có thể vào khoảng 30 tỷ HKD mỗi năm. Ngược lại, nguồn thu tiềm năng từ bán đất ở và đất thương mại từng được ước tính khoảng 750 tỷ HKD theo các giả định thận trọng thời điểm 2022.

Không chỉ xây đảo, còn phải xây mạng giao thông mới

Một thành phố hơn nửa triệu dân giữa biển sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu không thể kết nối nhanh với trung tâm hiện hữu.

Bởi vậy, gần một nửa giá trị dự án được dành cho giao thông.

Theo quy hoạch, Kau Yi Chau sẽ được kết nối với đảo Hồng Kông, Lantau, sân bay quốc tế Hồng Kông và khu vực Tây Bắc New Territories thông qua các tuyến đường bộ và đường sắt mới. Một số phương án còn hướng tới tăng khả năng kết nối với Qianhai và Thâm Quyến, qua đó biến khu vực này thành mắt xích giữa trung tâm Hồng Kông, sân bay và Vùng Vịnh Lớn Quảng Đông - Hồng Kông - Macau.

Kế hoạch khởi công năm 2025 đến nay chưa có lịch triển khai cụ thể

Tham vọng ban đầu của Kau Yi Chau rất lớn. Chính quyền từng đặt mục tiêu bắt đầu lấn biển vào khoảng cuối năm 2025, sau đó xây dựng những khu nhà đầu tiên và đưa khoảng 30.000 căn hộ vào sử dụng từ năm 2033.

Nhưng kế hoạch này đã thay đổi.

Trong bối cảnh Hồng Kông phải cân đối nguồn lực cho nhiều chương trình phát triển đô thị khác, đặc biệt là Northern Metropolis, quần đảo nhân tạo Kau Yi Chau đã được hạ mức ưu tiên.

Đến năm 2025, Chính quyền Hồng Kông cho biết chưa có lịch triển khai cụ thể và chưa đủ điều kiện để bắt đầu công tác lấn biển trong nhiệm kỳ hiện tại.

Dù vậy, dự án chưa bị hủy bỏ.

Các nghiên cứu địa chất, thiết kế sơ bộ, phương án lấn biển, hạ tầng giao thông và đánh giá kỹ thuật vẫn tiếp tục nhằm duy trì khả năng tái khởi động dự án khi điều kiện tài chính và quy hoạch phù hợp hơn.

Nếu được triển khai đầy đủ, Kau Yi Chau sẽ tạo ra khoảng 10km² đất hoàn toàn mới giữa biển, hình thành 3 đảo nhân tạo có thể chứa hơn nửa triệu cư dân, gần 210.000 căn nhà, hàng trăm nghìn việc làm và một trung tâm thương mại mới.

Nhưng với mức vốn ước tính khoảng 580 tỷ HKD, tương đương hơn 70 tỷ USD, dự án cũng cho thấy cái giá rất lớn của việc tạo ra một đô thị từ con số 0.

Ở thời điểm hiện tại, Kau Yi Chau vẫn chủ yếu tồn tại trên bản quy hoạch. Tham vọng biến mặt biển thành một thành phố mới vẫn còn đó, nhưng thời điểm những khối đất đầu tiên thực sự được đổ xuống biển để hình thành quần đảo nhân tạo rộng 1.000ha vẫn chưa được ấn định.