Đưa nông sản lên sàn: Livestream triệu view vẫn chưa đủ để bán hàng triệu đơn

Phát triển thương mại điện tử ở cấp xã không thể chỉ dừng lại ở việc đưa sản phẩm lên sàn

Chiều 11/11, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026. Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết thương mại điện tử vẫn phát triển chưa đồng đều giữa các địa phương. Năm 2025, quy mô thương mại điện tử giữa Hà Nội, TP.HCM và các địa phương còn lại vẫn có sự chênh lệch với tỷ lệ 70-30.

Đáng chú ý, kết quả rà soát cổng thông tin chính quyền cấp xã cho thấy, trong 2.497 xã, phường có đủ dữ liệu, chỉ 178 đơn vị nêu được kết quả triển khai thương mại điện tử và 18 xã công bố số liệu về đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ kinh doanh trực tuyến.

Theo Thứ trưởng, phát triển thương mại điện tử ở cấp xã không thể chỉ dừng lại ở việc đưa sản phẩm lên sàn hoặc tổ chức một vài phiên livestream. Hiệu quả cần được đánh giá bằng số người bán duy trì hoạt động, có doanh thu sau giai đoạn hỗ trợ, số đơn hàng thực tế và giá trị kinh tế tạo ra cho địa phương.

Thực tế tại Vĩnh Long cho thấy thương mại điện tử có thể tạo ra kết quả đáng kể nếu được tổ chức bài bản. Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, cho biết mô hình “Xã Thương mại điện tử - Chợ Lách Vươn Mình” đã ghi nhận những kết quả bước đầu tích cực.

Từ ngày 17/8 đến 19/10, mô hình thu hút 66 nhà bán hàng, vượt mục tiêu 60 chủ thể; đưa 1.340 sản phẩm lên môi trường số, gấp 67 lần chỉ tiêu ban đầu và tổ chức 4 lớp tập huấn chuyên sâu.

Các nhà bán hàng đã tạo ra hơn 50.000 đơn hàng, tiêu thụ gần 77.000 sản phẩm trên TikTok Shop. Đặc biệt, phiên livestream ngày 21/10 kéo dài 3 giờ, với sự tham gia của 20 nhà bán hàng và 3 nhà sáng tạo nội dung, ghi nhận 2.330 đơn hàng, tiếp cận 4,1 triệu lượt người xem.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, những con số về lượt xem hay lượng sản phẩm được đưa lên sàn chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả của mô hình. Bài học quan trọng là phát triển thương mại điện tử phải bắt đầu từ chủ thể kinh doanh và sản phẩm cụ thể, đồng thời được nhìn nhận như một chuỗi vận hành hoàn chỉnh, từ quảng bá, bán hàng đến thanh toán, giao nhận và chăm sóc khách hàng.

Một video có thể thu hút lượng người xem lớn nhưng chưa chắc tạo ra doanh thu nếu thông tin sản phẩm thiếu minh bạch. Tương tự, một phiên livestream thành công cũng khó duy trì hiệu quả nếu khâu đóng gói, giao hàng, thanh toán, đổi trả và chăm sóc khách hàng chưa đáp ứng yêu cầu.

Ông Tuấn cho rằng chất lượng sản phẩm và uy tín với khách hàng mới là nền tảng để người bán phát triển lâu dài. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa chính quyền, nền tảng thương mại điện tử, hiệp hội và doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ nên giúp người dân vượt qua khó khăn ban đầu, nhưng không tạo ra sự phụ thuộc kéo dài.

Để nhân rộng mô hình trong giai đoạn 2026-2030, Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long kiến nghị Bộ Công Thương xây dựng bộ công cụ “Xã Thương mại điện tử” thống nhất trên toàn quốc, gồm bộ chỉ số đánh giá, quy trình triển khai, tài liệu đào tạo và phương pháp kiểm chứng kết quả.

Đối với các nền tảng, địa phương đề xuất xây dựng các gói hỗ trợ theo lộ trình “khởi động - tăng tốc - tự vận hành”, tập trung vào xác thực gian hàng, chuẩn hóa sản phẩm, đào tạo bán hàng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tạo nội dung, chăm sóc khách hàng.

Với các doanh nghiệp logistics, bưu chính, cần có giải pháp giao nhận phù hợp với từng ngành hàng như nông sản, cây giống, hoa kiểng và hàng dễ vỡ, nhằm hạn chế hư hỏng và giảm chi phí vận chuyển.'

Trong thời gian tới, Sở Công Thương sẽ tiếp tục lựa chọn những xã có sản phẩm, chủ thể và quyết tâm phù hợp để triển khai mô hình, tránh làm dàn trải hoặc chạy theo chỉ tiêu hình thức.

“Mục tiêu không phải đưa thật nhiều sản phẩm lên sàn bằng mọi giá, mà là giúp người dân tự vận hành công cụ, nền tảng thương mại điện tử để tìm kiếm thị trường, tổ chức kinh doanh và phát triển bền vững”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Chú trọng chuẩn hoá sản phẩm

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước), cho rằng để mô hình xã thương mại điện tử hoạt động hiệu quả, địa phương cần chú trọng chuẩn hóa sản phẩm, minh bạch nguồn gốc xuất xứ và tuân thủ các quy định pháp luật.

Đặc biệt, với nông sản, người bán phải bảo đảm yêu cầu về bao bì, nhãn hàng hóa, bảo quản và vận chuyển để duy trì chất lượng sản phẩm từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng.

Ông Lê cũng lưu ý công tác đào tạo cần được đánh giá bằng khả năng tham gia kinh doanh thực tế, thay vì chỉ tính số lượng người dự tập huấn. Chẳng hạn, nếu đào tạo 10 người thì ít nhất phải có 5-6 người đủ khả năng tham gia bán hàng và tự vận hành gian hàng.

Để làm được điều này, các địa phương cần xây dựng tổ hỗ trợ tại cộng đồng, gồm những người có chuyên môn và kinh nghiệm để hướng dẫn trực tiếp người mới tham gia, đồng thời xử lý vướng mắc trong quá trình kinh doanh.

Theo ông Lê, thương mại điện tử cần được phát triển từng bước, dựa trên giao dịch thực tế và uy tín của người bán, thay vì chạy theo số lượng gian hàng hoặc mở rộng quá nhanh khi chưa có đủ điều kiện về nguồn hàng, logistics và năng lực vận hành.