Fed tăng lãi suất tác động gì Việt Nam?

Tỷ giá chịu sức ép, lạm phát thêm rủi ro

Trao đổi với PV Tiền Phong, chuyên gia tài chính ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu cho biết: Mỗi khi Fed tăng lãi suất, giá trị đồng USD có xu hướng tăng khi dòng vốn quốc tế có thêm động lực tìm đến các tài sản bằng USD. Điều này tạo áp lực lên tỷ giá USD và đặt ra thêm thách thức đối với công tác điều hành chính sách tiền tệ trong nước.

Tác động đầu tiên và dễ nhận thấy là tỷ giá. Khi USD mạnh lên, Việt Nam đồng có thể chịu áp lực giảm giá so với đồng bạc xanh. Đây là yếu tố đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, trả nợ nước ngoài và các hoạt động thanh toán quốc tế vẫn lớn.

Theo ông Hiếu, tác động của tỷ giá không chỉ nằm ở thị trường ngoại hối mà còn có thể lan sang mặt bằng giá trong nước. Phần lớn hàng hóa, nguyên vật liệu và máy móc nhập khẩu được thanh toán bằng USD. Khi USD tăng giá so với Việt Nam, doanh nghiệp nhập khẩu phải bỏ ra nhiều tiền đồng hơn để mua cùng một lượng ngoại tệ.

Chi phí nhập khẩu vì vậy có thể tăng, từ đó tạo áp lực lên giá thành sản phẩm. Với những ngành phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu, biến động tỷ giá có thể nhanh chóng được phản ánh vào chi phí sản xuất, giá bán và cuối cùng là chỉ số giá tiêu dùng.

Đây là vấn đề cần lưu ý khi lạm phát trong nước đang tiến gần mục tiêu. Theo số liệu chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu dẫn, CPI bình quân ở mức khoảng 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản khoảng 4,24%, tiến gần mức lạm phát mục tiêu 4,5%.

Trong bối cảnh đó, tỷ giá trở thành một biến số quan trọng trong bài toán kiểm soát lạm phát. Nếu VNĐ chịu áp lực mất giá mạnh, chi phí nhập khẩu có thể tăng và tạo thêm áp lực lên giá cả, trong khi dư địa sử dụng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng cũng bị ảnh hưởng.

Không phải cứ Fed tăng lãi suất là Việt Nam phải tăng theo

TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc Chương trình đào tạo kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa - cho rằng, việc Fed tăng lãi suất không đồng nghĩa Việt Nam phải lập tức nâng lãi suất điều hành.

Theo ông Lộc, tác động của chính sách lãi suất Mỹ đến Việt Nam không diễn ra trực tiếp mà truyền dẫn qua nhiều tầng. Trong trường hợp áp lực tỷ giá gia tăng, việc duy trì sức hấp dẫn của Việt Nam đồng và ổn định kỳ vọng thị trường có thể đòi hỏi mặt bằng lãi suất tiền đồng, đặc biệt trên thị trường liên ngân hàng hoặc huy động, có sự điều chỉnh. Cuối cùng mới là lãi suất cho vay. Khi chi phí vốn của ngân hàng tăng và duy trì trong một khoảng thời gian đủ dài, lãi suất đầu ra mới chịu sức ép điều chỉnh.

"Một lần Fed tăng lãi suất rồi dừng lại có thể chủ yếu tạo ra cú hích về tâm lý và áp lực ngắn hạn đối với thị trường Việt Nam. Nhưng nếu Fed tiếp tục duy trì xu hướng thắt chặt hoặc phát tín hiệu giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài, tác động sẽ lớn hơn", ông Lộc nói.

Theo ông Lộc, khi môi trường lãi suất USD duy trì ở mức cao, doanh nghiệp vay vốn bằng USD có thể chịu tác động kép. Một mặt, chi phí lãi vay bằng USD tăng; mặt khác, nếu VNĐ mất giá so với USD, nghĩa vụ trả nợ quy đổi sang tiền đồng cũng tăng.

Đối với doanh nghiệp vay VNĐ, tác động chủ yếu đến từ chi phí vốn trong nước. Nếu ngân hàng phải nâng lãi suất huy động để duy trì nguồn vốn hoặc giảm áp lực thanh khoản, chi phí đầu vào tăng có thể tạo sức ép lên lãi suất cho vay.

Ông Lộc lưu ý rằng, việc giảm lãi suất cho vay bằng mệnh lệnh không phải là giải pháp bền vững. Nếu ngân hàng phải cho vay với lãi suất thấp trong khi chi phí huy động và rủi ro tín dụng tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp, từ đó có thể dẫn đến việc ngân hàng thận trọng hơn trong cấp tín dụng.

“Doanh nghiệp có thể thấy lãi suất quảng cáo giảm nhưng lại khó vay hơn, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ, thiếu tài sản bảo đảm hoặc chưa minh bạch về dòng tiền”, ông Lộc phân tích.

Theo ông Lộc, dư địa chính sách vì thế có thể không còn rộng như trước. Việt Nam không nhất thiết phải phản ứng bằng một lần tăng lãi suất ngay sau động thái của Fed, nhưng diễn biến của USD, tỷ giá, dòng vốn và lạm phát sẽ là những yếu tố quyết định mức độ linh hoạt của chính sách tiền tệ trong thời gian tới.