Tổng Giám đốc SSIAM: Quỹ hưu trí Việt Nam tăng tài sản gấp 26 lần, kỳ vọng mở khóa dòng vốn dài hạn

Chiều 17/9, SSI Asset Management (SSIAM), S&I Rating và Nice Investors Service phối hợp tổ chức Hội nghị “Mở khóa dòng vốn dài hạn: Vai trò của Quỹ hưu trí và Xếp hạng tín nhiệm”.

Sự kiện tập trung thảo luận về phát triển thị trường quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, nâng cao vai trò của xếp hạng tín nhiệm và thúc đẩy các dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng Giám đốc SSIAM, cho rằng Việt Nam đang đứng trước nhu cầu rất lớn về nguồn lực đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực có thời gian thu hồi vốn dài như hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi xanh, công nghiệp, đô thị và công nghệ cao.

Theo bà Ngọc Anh, trong giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội có thể lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng.

Khoảng chênh lệch lớn giữa nhu cầu đầu tư và nguồn vốn đầu tư công cho thấy nền kinh tế cần huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân, thị trường vốn, hệ thống tài chính và các nguồn lực xã hội khác.

Nhu cầu lớn về dòng vốn có kỳ hạn dài

Bà Ngọc Anh nhận định, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở cơ cấu và kỳ hạn của nguồn vốn. Những dự án hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh hay công nghiệp thường cần thời gian triển khai dài và thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Dẫn chứng, bà cho biết theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, riêng giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải lên tới khoảng 136,3 tỷ USD. Tổng nhu cầu vốn cho các tuyến đường sắt mới ước khoảng 28,5 tỷ USD, trong khi hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. HCM cần thêm hơn 95 tỷ USD.

“Những con số này cho thấy một yêu cầu rất rõ ràng: nền kinh tế cần những dòng vốn có khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp và dự án trong một chu kỳ dài”, bà Ngọc Anh nhận định.

Trong bối cảnh đó, quỹ hưu trí được đánh giá là một định chế có vai trò đặc biệt trong hệ sinh thái tài chính dài hạn. Nguồn tiền của quỹ hưu trí được hình thành từ quá trình tích lũy lâu dài, hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh cho người lao động trong tương lai.

Đặc tính này tạo nên nguồn vốn có tính ổn định và phù hợp với các chiến lược đầu tư dài hạn. Trên thế giới, quỹ hưu trí là một trong những nhóm nhà đầu tư tổ chức quan trọng trên thị trường vốn, có thể tham gia đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, các sản phẩm tài chính dài hạn và, tùy thuộc vào khung pháp lý, các dự án cơ sở hạ tầng hoặc tài sản có vòng đời dài.

Theo bà Ngọc Anh, phát triển quỹ hưu trí không chỉ góp phần bổ sung thu nhập, bảo đảm an sinh cho người lao động khi về hưu mà còn giúp hình thành thêm nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Tại Việt Nam, chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện đã có cơ sở pháp lý từ Nghị định 88/2016/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan. Đây là nền tảng để người lao động, người sử dụng lao động và các tổ chức quản lý quỹ cùng tham gia vào quá trình tích lũy, đầu tư dài hạn.

Sau khi Nghị định 88 có hiệu lực, Bộ Tài chính đã cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện cho 4 doanh nghiệp. Từ năm 2021, các doanh nghiệp quản lý quỹ bắt đầu thành lập và triển khai các quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.

Đến cuối năm 2025, thị trường có 7 quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, với tổng tài sản ròng gần 2.210 tỷ đồng, tăng 53% so với năm 2024 và gấp khoảng 26 lần so với năm 2021. Tổng số người tham gia đạt 28.538 người, tăng 17,1%.

SSIAM hiện là công ty quản lý quỹ hưu trí có quy mô lớn nhất trên thị trường, chiếm khoảng 74% thị phần.

Bà Ngọc Anh cho rằng năm 2026 là năm bản lề đối với ngành quỹ hưu trí. Ngày 23/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Bên cạnh đó, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp ban hành ngày 14/6/2025, Luật Thuế thu nhập cá nhân ban hành ngày 10/12/2025 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp và người lao động tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Những thay đổi về chính sách và cơ chế ưu đãi được kỳ vọng tạo thêm động lực để doanh nghiệp, người lao động và các tổ chức quản lý quỹ tham gia thị trường. Qua đó, thị trường quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện có thể từng bước chuyển từ giai đoạn hình thành sang giai đoạn tăng trưởng và phát triển sâu rộng hơn.

Xếp hạng tín nhiệm giúp nhận diện và phân loại rủi ro

Theo bà Ngọc Anh, sự hiện diện của nguồn vốn dài hạn là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để dòng vốn thực sự đi vào nền kinh tế. Vấn đề quan trọng tiếp theo là làm thế nào để các nhà đầu tư nhận diện, đánh giá và lựa chọn những doanh nghiệp, tổ chức phát hành hoặc dự án có khả năng sử dụng vốn hiệu quả, minh bạch và bền vững.

Đây là lĩnh vực mà xếp hạng tín nhiệm có thể phát huy vai trò.

Với phương pháp luận độc lập, dữ liệu minh bạch và các tiêu chuẩn chuyên nghiệp, xếp hạng tín nhiệm giúp chuẩn hóa thông tin, phân loại rủi ro và hỗ trợ quá trình ra quyết định đầu tư.

Đối với các nhà đầu tư dài hạn, công cụ này cung cấp thêm cơ sở để đánh giá sức khỏe tài chính, khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ và mức độ rủi ro của doanh nghiệp hoặc tổ chức phát hành.

Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt hơn, khả năng tiếp cận các nguồn vốn dài hạn cũng được cải thiện. Điều này đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường minh bạch tài chính và chuẩn hóa hoạt động công bố thông tin.

Bà Ngọc Anh cho rằng giữa quỹ hưu trí và xếp hạng tín nhiệm tồn tại mối liên hệ bổ trợ. Trong đó, quỹ hưu trí cung cấp nguồn vốn dài hạn, còn xếp hạng tín nhiệm cung cấp thông tin và công cụ đánh giá rủi ro.

Thị trường vốn đóng vai trò kết nối hai yếu tố này, qua đó chuyển hóa nguồn tiết kiệm dài hạn thành nguồn lực phục vụ đầu tư và tăng trưởng.