Fitch Ratings: Tín dụng Việt Nam đã 'phình' lên 155% GDP, cao gấp 3 lần các nước cùng nhóm xếp hạng

Kinh tế tăng trưởng mạnh, nợ công là lợi thế lớn

Tại sự kiện "Fitch on Vietnam 2026" diễn ra sáng 6/8, ông George Xu, Giám đốc nhóm xếp hạng tín nhiệm quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Fitch Ratings, cho hay hiện Việt Nam được Fitch xếp hạng BB+ với triển vọng ổn định, chỉ còn cách nhóm đầu tư (Investment Grade) một bậc.

Theo Fitch Ratings, nền kinh tế Việt Nam đang thể hiện sức chống chịu đáng kể trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.

Trong nửa đầu năm 2026, GDP tăng 8,2%, thuộc nhóm cao nhất châu Á. Động lực chủ yếu đến từ khu vực sản xuất định hướng xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI hưởng lợi từ nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo chiến lược "Trung Quốc cộng một".

Song song với đó, vốn FDI thực hiện tiếp tục duy trì đà tăng hai chữ số, khoảng 11-12% trong nửa đầu năm. Ngành du lịch cũng phục hồi mạnh khi lượng khách quốc tế năm 2025 đã vượt mức trước đại dịch Covid-19.

Một trong những điểm sáng lớn nhất trong đánh giá của Fitch là sức khỏe tài khóa. Tỷ lệ nợ công của Việt Nam chỉ khoảng 33-34% GDP, thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân 53-54% của các quốc gia cùng nhóm BB và vẫn cách khá xa ngưỡng trần 50%.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng ít phụ thuộc vào nguồn vốn vay thương mại quốc tế, chủ yếu sử dụng các khoản vay ưu đãi từ các tổ chức đa phương và song phương, giúp giảm áp lực trả nợ trong dài hạn.

Fitch đánh giá kế hoạch đầu tư công khoảng 8,5 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 5 năm tới sẽ tiếp tục là động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng nếu được triển khai hiệu quả.

Vì sao Việt Nam vẫn chưa được nâng hạng?

Dù đánh giá tích cực về nền tảng tăng trưởng và tài khóa, Fitch cho rằng Việt Nam vẫn còn nhiều yếu tố khiến việc nâng hạng tín nhiệm chưa thể diễn ra.

Thứ nhất, rủi ro lớn nhất được Fitch nhấn mạnh là quy mô tín dụng quá lớn so với nền kinh tế.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ tín dụng ngân hàng trên GDP của Việt Nam đã lên tới 150-155%, cao gấp khoảng ba lần mức trung bình của các quốc gia cùng nhóm xếp hạng BB (50-52%).

Theo Fitch, quy mô tín dụng quá lớn có thể làm gia tăng nguy cơ phân bổ vốn kém hiệu quả, tạo áp lực lên hệ thống ngân hàng và làm tăng rủi ro hình thành bong bóng tài sản nếu dòng vốn không chảy đúng vào khu vực sản xuất. Trong khi đó, bộ đệm hấp thụ rủi ro của hệ thống ngân hàng vẫn còn tương đối mỏng so với tốc độ mở rộng tín dụng.

Rủi ro khác được Fitch lưu ý là thặng dư thương mại rất lớn với Mỹ, đạt khoảng 118 tỷ USD trong năm 2025.

Theo tổ chức này, cùng với các cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức, quyền sở hữu trí tuệ và những lo ngại về dư thừa năng lực sản xuất, đây có thể trở thành cơ sở để Mỹ áp dụng thêm các biện pháp thương mại trong tương lai.

Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới khu vực xuất khẩu - động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế Việt Nam hiện nay.

Fitch cũng đánh giá dự trữ ngoại hối vẫn là một điểm yếu đáng lưu ý. Theo tổ chức này, mức bao phủ nhập khẩu của dự trữ ngoại hối Việt Nam hiện dưới 2 tháng, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 5 tháng của các quốc gia cùng nhóm BB.

Điều này khiến khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt là biến động tỷ giá và dòng vốn quốc tế, còn hạn chế.

Ngoài các chỉ tiêu tài chính, Fitch cũng cho rằng GDP bình quân đầu người khoảng 5.000 USD của Việt Nam vẫn còn khoảng cách khá xa so với mức trung bình khoảng 8.500 USD của nhóm BB.

Bên cạnh đó, các chỉ số quản trị và chất lượng thể chế vẫn cần tiếp tục cải thiện để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững hơn trong dài hạn.

Theo ông George Xu, triển vọng nâng hạng tín nhiệm của Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn nằm ở chất lượng tăng trưởng.

Một trong những vấn đề Fitch đặc biệt quan tâm là sự kết nối giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Hiện các doanh nghiệp FDI đóng góp tới khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi doanh nghiệp nội địa vẫn tham gia khá hạn chế vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để cải thiện điều này, Việt Nam cần nâng cao năng suất lao động thông qua hai hướng đi.

Thứ nhất là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ hai là đầu tư vào kỹ năng và chất lượng nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp nội địa có đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Fitch, nếu Việt Nam duy trì được tăng trưởng cao, tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát rủi ro tài khóa, củng cố hệ thống ngân hàng và nâng GDP bình quân đầu người lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030, đây sẽ là những yếu tố quan trọng tạo tiền đề cho một đợt nâng hạng tín nhiệm trong tương lai.