GDP tăng hơn 8%, vì sao 80% doanh nghiệp và người dân vẫn thấy khó khăn?

Chỉ 20% chủ thể đang kéo tăng trưởng GDP

Theo ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup, nền kinh tế có thể được chia thành 5 nhóm chủ thể chính gồm: người dân thuộc tầng lớp trung lưu trở xuống, doanh nghiệp trong nước, tầng lớp thượng lưu, khu vực doanh nghiệp FDI và khu vực Nhà nước.

GDP được tạo ra từ tổng tiêu dùng, đầu tư và sản xuất của các nhóm này. Tuy nhiên, trong khoảng hai năm trở lại đây, không phải tất cả các khu vực đều tăng trưởng đồng đều.

Ông cho rằng nhóm người dân và doanh nghiệp nhỏ - chiếm khoảng 80% số lượng các chủ thể trong nền kinh tế - đang chịu nhiều sức ép sau những biến động của thị trường tài sản, trái phiếu và lãi suất từ năm 2022 đến nay. Dù mặt bằng lãi suất đã hạ nhiệt, sức mua vẫn yếu khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất.

Ngoài ra, quá trình hoàn thiện khung pháp lý và siết chặt quản lý thị trường cũng khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ phải mất thêm thời gian và chi phí để thích ứng.

Trong khi đó, ba khu vực còn lại gồm doanh nghiệp lớn, khối FDI và đầu tư công lại đang trở thành những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng.

Theo ông Báu, các tập đoàn lớn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và bất động sản, được hưởng lợi từ các dự án đầu tư quy mô lớn và dòng vốn đầu tư mạnh mẽ trong thời gian qua. Khu vực FDI cũng tăng trưởng tích cực nhờ xuất khẩu phục hồi, dù phần lớn sản phẩm được tiêu thụ tại thị trường nước ngoài.

Đối với khu vực Nhà nước, đầu tư công và chi tiêu công tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần tạo thêm động lực cho nền kinh tế.

"Ba khu vực này chỉ chiếm khoảng 20% số lượng nhưng lại nắm giữ phần lớn tài sản, hoạt động đầu tư và sản xuất. Khi họ tăng trưởng mạnh, GDP chung vẫn được kéo lên dù phần đông doanh nghiệp nhỏ và người dân vẫn gặp khó khăn", ông Trần Ngọc Báu phân tích.

Vì sao người dân vẫn thắt chặt chi tiêu?

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao của Manulife Investments Việt Nam, cho rằng nếu nhìn vào cơ cấu tăng trưởng GDP trong nửa đầu năm sẽ thấy động lực chủ yếu đến từ sản xuất công nghiệp và xuất khẩu.

Theo ông, sản xuất công nghiệp tăng trên 10%, xuất khẩu tăng hơn 21%, nhưng phần lớn mức tăng này đến từ khu vực doanh nghiệp FDI trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, tiêu dùng nội địa - thước đo phản ánh sức khỏe của nền kinh tế trong nước - lại phục hồi khá chậm. Sau khi loại trừ yếu tố giá, tăng trưởng bán lẻ thực tế còn thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Ông Hải cho rằng có ba nguyên nhân chính khiến người dân cảm thấy "khó khăn" hơn dù GDP tăng cao.

Thứ nhất là hiệu ứng tài sản suy giảm. Nếu năm 2025 giá bất động sản và vàng tăng mạnh giúp nhiều người có cảm giác tài sản gia tăng thì sang năm 2026, giá chung cư tại Hà Nội và một số địa phương đã bắt đầu điều chỉnh, trong khi giá vàng giảm hơn 20% so với đỉnh. Điều này khiến tâm lý tiêu dùng trở nên thận trọng hơn.

Thứ hai là áp lực lạm phát. Giá nhiều mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, dịch vụ và giao thông tăng khiến chi phí sinh hoạt của người dân cao hơn, làm giảm khả năng chi tiêu.

Nguyên nhân thứ ba đến từ những thay đổi về chính sách thuế và môi trường kinh doanh. Theo ông Hải, nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đang theo dõi sát các quy định mới về ngưỡng doanh thu chịu thuế, từ đó có xu hướng trì hoãn việc mở rộng hoạt động.

Doanh nghiệp lớn hưởng lợi nhiều hơn doanh nghiệp nhỏ

Một điểm đáng chú ý, theo chuyên gia của Manulife Investments Việt Nam, là sự dịch chuyển thị phần bán lẻ.

Ông cho biết doanh thu của nhiều doanh nghiệp bán lẻ niêm yết trên sàn chứng khoán vẫn tăng 20-30%, nhưng tổng mức bán lẻ của toàn nền kinh tế không tăng tương ứng. Điều này cho thấy thị phần đang dần tập trung vào các doanh nghiệp lớn, trong khi nhiều hộ kinh doanh cá thể và khu vực kinh tế phi chính thức gặp khó khăn hơn.

Theo ông Nguyễn Đức Hải, các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô như GDP vẫn phản ánh tích cực nhờ khu vực doanh nghiệp quy mô lớn và FDI tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, cảm nhận của phần lớn người dân và doanh nghiệp nhỏ lại chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sức mua, thu nhập, giá tài sản và môi trường kinh doanh.

"Vì vậy, thống kê GDP có thể rất tích cực, nhưng nếu sức mua trong nước chưa phục hồi, chi phí sinh hoạt còn cao và doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn thì cảm nhận của đa số người dân sẽ chưa thể đồng nhất với bức tranh tăng trưởng chung của nền kinh tế", ông Hải nhận định.