Hãng xe điện nổi tiếng bị kiện vì nợ lương nhân viên, CEO 9X cay đắng thừa nhận sai lầm

Windrose Technology (Windrose), công ty khởi nghiệp (startup) xe tải điện do một doanh nhân Trung Quốc sáng lập và từng gây tiếng vang trên truyền thông quốc tế, đang không đạt được những mục tiêu đầy tham vọng tại Mỹ. Nhiều cựu nhân viên cho biết công ty còn nợ họ hàng trăm nghìn USD tiền lương và trợ cấp.

Ông Wen Han (Hàn Văn), 36 tuổi, người Trung Quốc, tốt nghiệp Trường Kinh doanh Stanford và từng làm việc tại các quỹ đầu tư nổi tiếng như Bridgewater Associates và GSR Ventures, đã thành lập Windrose vào năm 2022 với mục tiêu phá vỡ sự phụ thuộc của ngành vận tải đường bộ toàn cầu vào động cơ diesel và cạnh tranh với mẫu xe tải điện Semi của thương hiệu Mỹ Tesla của CEO Elon Musk.

Ban đầu đăng ký tại Quần đảo Cayman rồi chuyển sang Bỉ, Windrose đặt hoạt động sản xuất tại Trung Quốc nhằm tận dụng chuỗi cung ứng pin tiên tiến của nước này để bán xe tải đường dài trên toàn thế giới. Công ty cũng lên kế hoạch xây dựng các nhà máy tại Mỹ và nhiều địa điểm khác.

Ông Hàn Văn - nhà sáng lập kiêm Chủ tịch và Giám đốc điều hành (CEO) Windrose chia sẻ với nhật báo Nikkei Asia trong tháng này rằng trước năm 2026, doanh nghiệp của mình đã huy động được 100 triệu USD (gần 2.634 tỷ đồng) vốn cổ phần từ các nhà đầu tư Trung Quốc, bao gồm FountainVest Partners và Hefei Industry Investment Group, cùng với Goodman Group của Australia và Hite Hedge Asset Management của Mỹ.

Doanh nhân thế hệ 9X cho biết công ty cũng đã vay được 200 triệu USD (xấp xỉ 5.268 tỷ đồng) từ các ngân hàng Trung Quốc và HSBC trước năm nay. Tháng 2 vừa qua, Windrose thông báo huy động thêm 100 triệu USD vốn cổ phần từ nhà mạng không dây lớn nhất tại Trung Quốc China Mobile và tập đoàn phát triển bất động sản Pháp PRD.

Quyết tâm thâm nhập thị trường Mỹ – nơi đặt ra nhiều rào cản nhằm ngăn các hãng xe Trung Quốc – đã giúp Windrose thu hút sự chú ý của truyền thông trong nước và quốc tế. Công ty này đã xuất hiện trên các ấn phẩm nổi tiếng như The New York Times, Forbes và Nikkei Asia. Tạp chí Time còn xếp Windrose vào nhóm 10 công ty vận tải có ảnh hưởng nhất năm 2026.

Một trong những chiếc xe tải của hãng ô tô Trung Quốc này cũng nằm trong số các phương tiện được giới thiệu với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thị sát tỉnh An Huy vào tháng 10 năm 2024, nơi Windrose có hoạt động sản xuất.

Trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia năm ngoái, nhà sáng lập Windrose, Hàn Văn cho biết công ty này dự kiến hoàn tất cải tạo một nhà máy lắp ráp xe tải cũ tại bang California (Mỹ) vào tháng 7 năm 2025, đồng thời lên kế hoạch xây dựng nhà máy thứ hai trị giá 100 triệu USD tại bang Georgia hoặc bang Arizona, đi vào sản xuất từ tháng 6 năm 2026. Tuy nhiên, đến nay cả hai dự án đều chưa được triển khai.

Các hồ sơ pháp lý cùng những cuộc phỏng vấn với 6 cựu nhân viên và nhiều đối tác từng làm việc với Windrose đã đặt ra câu hỏi về khả năng thực hiện các mục tiêu tại Mỹ của công ty khởi nghiệp xe tải điện Trung Quốc này.

Video nhà sáng lập, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của Windrose Technology, ông Wen Han (Hàn Văn) nói về chiến lược phát triển xe tải hạng nặng đường dài không phát thải của hãng này vào năm 2025 - Nguồn clip: New York Stock Exchange

Ông Hàn từng tuyển hơn một chục kỹ sư, kỹ thuật viên, chuyên gia vận hành và quản lý nhà máy người Mỹ – phần lớn là cựu nhân viên của hãng xe tải điện đã phá sản Nikola – để phát triển hoạt động tại Hoa Kỳ - nền kinh tế lớn nhất thế giới và thực hiện các đơn hàng mà ông tuyên bố đã đã xếp hàng sẵn. Phần lớn họ ở California trong khi một số làm việc từ xa. Theo các cựu nhân viên của Windrose, tính đến tháng 2 năm nay, tất cả, trừ một người, đã rời công ty hoặc bị sa thải qua tin nhắn điện thoại hoặc email.

Ông Jason Gies, cựu Giám đốc vận hành khu vực Bắc Mỹ của Windrose, đã đâm đơn kiện công ty này vào tháng 10 năm ngoái, đòi khoản tiền thôi việc chưa thanh toán trị giá 412.500 USD (hơn 10,86 tỷ đồng) sau khi ông bị chấm dứt hợp đồng qua tin nhắn, được cho là không có lý do chính đáng. Một tòa án liên bang tại bang Michigan (Mỹ) đã ra phán quyết có lợi cho Gies vào tháng 1 năm nay sau khi Windrose không phản hồi đơn kiện.

Ông Hàn Văn thừa nhận việc sa thải Gies bằng tin nhắn là một sai lầm, nhưng chia sẻ với tờ Nikkei Asia rằng cá nhân ông chưa bao giờ nhận được thông báo về vụ kiện. Nhà sáng lập startup Windrose cho biết chúng được gửi đến văn phòng công ty ở Sunnyvale, California, Mỹ, nơi chia sẻ chung với một công ty luật nhỏ và ông không thường xuyên kiểm tra hòm thư.

Ông Hàn cho biết luật sư của mình đã nộp đơn kháng cáo đầu năm nay. Tuy nhiên, khi được thông báo rằng hồ sơ tòa án Mỹ không ghi nhận đơn kháng cáo nào như vậy, ông Hàn đã giới thiệu Nikkei Asia liên hệ với luật sư của mình, Elizabeth Favaro, người đã không phản hồi nhiều yêu cầu bình luận.

Tháng 3 năm nay, Sở Lao động và Cơ hội Kinh tế bang Michigan yêu cầu Windrose thanh toán hơn 9.700 USD (hơn 255 triệu đồng) tiền lương và lãi suất còn nợ cho cựu Giám đốc Kyle Maki sau khi ông gửi đơn khiếu nại lên chính quyền bang. Về phần mình, ông Han nói rằng mình đã hoàn trả khoản tiền này.

Harold Keller, cựu quản lý nguồn lực kỹ thuật cấp cao của Windrose cho biết công ty còn nợ ông 63.000 USD (gần 1,66 tỷ đồng) tiền lương cùng 4.000 USD (hơn 105,35 triệu đồng) phí bảo hiểm y tế mà ông phải tự bỏ tiền túi chi trả.

Theo Keller, Windrose thường xuyên trả lương chậm và cấp cho ông một thẻ tín dụng công ty không sử dụng được, khiến ông phải tự ứng tiền cho nhiều chi phí kinh doanh. Dù vậy, ông cho biết các nhân viên khi đó thường “tặc lưỡi bỏ qua: vì cho rằng đây là những vấn đề phổ biến của một “startup non trẻ”.

Một cựu nhân viên khác là Travis Waite cho biết công ty nợ anh khoảng 29.500 USD (gần 777 triệu đồng). Anh làm việc tại Windrose trong 1 năm trước khi bị sa thải ngày 30/1/2026 qua email; trong đó, công ty này giải thích rằng đang “điều chỉnh mô hình kinh doanh tại Mỹ”. Ông Han xác nhận Waite bị cho nghỉ việc qua email.

Waite cho biết khoản lương đầu tiên của anh bị trả chậm và những lần thanh toán sau cũng rất thất thường. Nhiều lần, anh và đồng nghiệp được chuyển các khoản “thưởng giữ chân” từ 1.000–5.000 USD trước thuế.

“Càng về cuối năm, ông ấy càng chậm trả lương”, Waite nói, ám chỉ cách ông Hàn Văn điều hành tài chính công ty trong năm 2025.

Keller và Waite từ chối bình luận về khả năng khởi kiện Windrose.

Ông Hàn thừa nhận công ty Windrose thường xuyên trả lương chậm vì “đôi khi chúng tôi không thể xoay xở kịp” và chia sẻ với báo Nikkei Asia rằng mình đã gửi các khoản thưởng giữ chân tổng cộng 30.000 USD (hơn 790 triệu đồng) cho ba nhân viên, bao gồm cả Keller và Waite.

“Chúng tôi đã vượt qua rất nhiều khó khăn... nhưng cũng mắc nhiều sai lầm, đặc biệt là trong việc tuyển dụng và sa thải”, ông Hàn nói. “Không thể phủ nhận rằng tôi đã tuyển dụng và cho nghỉ việc một cách thiếu hiệu quả. Tôi thừa nhận điều đó”.

Tuy nhiên, ông cũng cáo buộc một số cựu nhân viên đã lợi dụng việc Windrose là startup Trung Quốc và cho rằng mình cảm nhận được những “ẩn ý phân biệt chủng tộc”.

Các cựu nhân viên bày tỏ thất vọng trước cáo buộc này và khẳng định đội ngũ tại Mỹ đã làm việc chuyên nghiệp, hợp tác chặt chẽ trong suốt năm ngoái.

“Theo tôi, những lo ngại của nhân viên cũ, nhà cung cấp và đối tác chưa bao giờ liên quan đến quốc tịch, chủng tộc hay việc Windrose là công ty Trung Quốc”, Waite nói. “Vấn đề nằm ở cách thức kinh doanh, các khoản thù lao chưa thanh toán, nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng và cách đối xử với những người đã đóng góp thời gian cũng như chuyên môn cho công ty”.

Keller nhấn mạnh rằng nhân viên Mỹ “làm việc rất chặt chẽ với đội ngũ Trung Quốc và có mối quan hệ công việc tốt đẹp”.

Nhà sáng lập, Chủ tịch kiêm CEO Windrose Hàn Văn cho biết kế hoạch xây dựng nhà máy lắp ráp tại California và cơ sở sản xuất thứ hai đã bị trì hoãn trong nửa cuối năm 2025 do các tranh chấp lao động. Hiện công ty khởi nghiệp xe tải điện Trung Quốc này đang tìm kiếm một địa điểm mới tại California để sản xuất xe tải.

Các cựu nhân viên cho rằng địa điểm ban đầu ở California thực chất chỉ là một nhà kho quá nhỏ để sản xuất, đồng thời tranh chấp với chủ nhà đã khiến Windrose phải rời đi vào tháng 6 năm 2025, chỉ vài tháng sau khi ký hợp đồng thuê. Theo họ, nguyên nhân là tiền thuê chưa được thanh toán đầy đủ.

Trái lại, ông Hàn lại đổ lỗi cho một chuyên gia tư vấn đại diện Windrose trong quá trình đàm phán khi cho rằng cách hành xử của người này khiến chủ nhà lo ngại và làm công ty mất 200.000 USD (gần 2,67 tỷ đồng) tiền thuê trả trước. Chủ nhà từ chối bình luận về thông tin này.

Hiện nay, các xe tải điện của Windrose được lắp ráp hoàn chỉnh tại những nhà máy theo hợp đồng ở thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, sử dụng linh kiện từ các nhà cung cấp như CALB, Zhenghe Motor và Hande Axle.

Năm 2025, Hàn Văn từng nói với tờ Nikkei Asia rằng ông đã có 200 đơn đặt hàng cam kết trên toàn cầu đối với các xe tải sản xuất tại Trung Quốc và các mẫu ô tô này đã được cấp phép lưu hành tại châu Á, châu Âu cùng Bắc và Nam Mỹ. Hiện công ty đã bàn giao 20 xe cho khách hàng.

Tuy nhiên, các cựu nhân viên cho biết Windrose chỉ vận chuyển 6 xe tải từ Trung Quốc sang Mỹ trong năm 2025, trong đó 4 chiếc chưa được chứng nhận lưu thông trên đường. Khách hàng không được phép lái thử hoặc vận chuyển hàng hóa bằng các xe này.

“Chúng tôi phải kéo một rơ-moóc chở các khối vật nặng phía sau để trình diễn tải trọng, nhưng khách hàng không được phép lái xe. Chỉ nhân viên Windrose mới được lái”, một cựu nhân viên cho biết, đồng thời nói rằng điều này ảnh hưởng đến khả năng bán hàng.

Các cựu lãnh đạo cấp cao của công ty Windrose cho biết họ nhiều lần yêu cầu Chủ tịch kiêm CEO Hàn Văn cung cấp tài liệu tài chính để xây dựng chiến lược kinh doanh và ngân sách nhưng đều bị từ chối.

Ông Hàn nói rằng mình có chia sẻ một số báo cáo tài chính với một số nhân viên nhất định, song nhấn mạnh: “Tôi không có nghĩa vụ phải cho mọi nhân viên xem mọi con số vào bất kỳ thời điểm nào họ muốn”.

Trong nỗ lực mở rộng quốc tế, Windrose đã chọn thành phố Antwerp, miền Bắc nước Bỉ làm trụ sở toàn cầu từ năm 2024. Công ty đã tài trợ cho đội bóng rổ địa phương, hiện mang tên Windrose Giants, đồng thời lên kế hoạch xây dựng cơ sở lắp ráp tại cảng Antwerp-Bruges.

Thông qua một thỏa thuận hợp tác được công bố tháng trước, Hàn cho biết Windrose cũng chuẩn bị thực hiện công đoạn lắp ráp cuối cùng tại các nhà máy ở Mỹ của công ty logistics Bỉ Aertssen ở Tacoma (bang Washington) và Rincon (bang Georgia). Ông cho biết không rõ công suất của các cơ sở này.

Tháng 4 năm nay, Windrose thông báo đã bàn giao chiếc xe tải điện đầu tiên cho khách hàng Mỹ là công ty logistics Allogic tại bang Texas cùng đối tác hạ tầng sạc Greenspace, thông qua nhà phân phối chính thức và đối tác hậu mãi Xos.

Allogic và Greenspace cho biết vào tháng 6 rằng họ đang chờ nhận chiếc xe tải Windrose thứ hai trong vài tháng tới và chưa cam kết mua thêm, do còn phải huy động vốn.

CEO Hàn Văn cho biết Windrose đặt mục tiêu xuất khẩu 20 xe tải sản xuất tại Trung Quốc sang Mỹ trong quý III năm nay, bất chấp mức thuế nhập khẩu cao ít nhất 50%.

“Những gì diễn ra năm ngoái giống như một cuộc tái khởi động toàn diện đối với chúng tôi. Mọi thứ đang diễn ra trong năm nay”, ông Hàn nói.