Hoàn thiện quy chế hoạt động Trung tâm Tài chính quốc tế, tránh chồng chéo pháp luật

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM cho biết dự thảo Quy chế lần 3 gồm 11 chương, 75 điều và 7 phụ lục, quy định mô hình tổ chức, nguyên tắc vận hành của Trung tâm. Theo đó, cơ chế giải quyết tranh chấp được thiết kế với Tòa án chuyên biệt và Trung tâm trọng tài quốc tế trực thuộc Trung tâm Tài chính.

Dự thảo cũng nêu nguyên tắc ưu tiên áp dụng Quy chế đối với các vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh; cho phép áp dụng trực tiếp các quy định thuận lợi hơn của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên đối với các lĩnh vực mới chưa có quy định trong nước.

Về cơ chế, chính sách đặc thù, dự thảo quy định đối với các dự án hạ tầng trọng yếu hoặc đặc thù theo hình thức đối tác công tư (PPP), Cơ quan điều hành sẽ trình Hội đồng điều hành phương án đặc biệt. Sau khi được phê duyệt, Cơ quan điều hành quyết định nhà đầu tư, ký kết hợp đồng PPP và ban hành hướng dẫn chi tiết về quy trình chỉ định hoặc lựa chọn nhà đầu tư.

Liên quan cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cơ quan soạn thảo cho biết đây là không gian để doanh nghiệp, tổ chức thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ, mô hình tài chính – công nghệ mới.

Cơ chế này nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời thu thập dữ liệu thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý, bảo vệ người tiêu dùng và quản lý rủi ro. Tuy nhiên, sandbox chỉ được áp dụng trong phạm vi Trung tâm, thời gian giới hạn, có “chốt chặn” rủi ro và quy trình đánh giá để quyết định mở rộng hoặc chấm dứt thử nghiệm.

Góp ý tại cuộc họp, đại diện Bộ Công Thương đề nghị Quy chế chỉ nên điều chỉnh hoạt động của các cơ quan điều hành, giám sát và các phòng, ban thuộc Trung tâm Tài chính; còn nhà đầu tư cần được điều chỉnh bằng các nghị định hoặc quy định riêng.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho rằng dự thảo chưa bảo đảm đầy đủ nội dung theo Nghị định số 329/2025/NĐ-CP, còn tồn tại mâu thuẫn nội tại và với các nghị định khác; đồng thời chưa làm rõ cơ chế phối hợp, giám sát giữa các cơ quan chức năng.

Đại diện Bộ Công an đề nghị rà soát, chỉnh sửa các quy định liên quan đến xuất nhập cảnh do trùng lặp với Nghị định số 327/2025/NĐ-CP; đồng thời đề xuất bổ sung tiêu chí xác định nhà đầu tư chiến lược và bỏ quy định xử lý vi phạm trong dự thảo để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ tính hợp hiến, hợp pháp của dự thảo. Thứ trưởng nhấn mạnh, nguyên tắc ưu tiên áp dụng pháp luật đối với Trung tâm Tài chính đã được quy định tại Nghị quyết số 222/2025/QH15 và các nghị định của Chính phủ, do đó Quy chế phải bảo đảm đồng bộ, thống nhất.

Theo Thứ trưởng, Trung tâm Tài chính của Việt Nam được xây dựng theo thông lệ quốc tế, có các cơ chế vượt trội, song vẫn phải phù hợp với pháp luật hiện hành. Dự thảo cần cân nhắc thu hẹp phạm vi điều chỉnh, tập trung vào quản trị, điều hành và cơ chế giám sát; đồng thời rà soát lại các quy định về cơ chế đặc thù đã được quy định tại 8 nghị định Chính phủ vừa ban hành.

Thứ trưởng cũng yêu cầu làm rõ vai trò, thẩm quyền, cơ cấu tổ chức của cơ quan giám sát và cơ chế phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và địa phương, nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật, an ninh kinh tế – tài chính và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.