Huy động vượt tín dụng nhưng ngân hàng vẫn thiếu vốn, lãi suất từ nay đến cuối năm khó hạ?

Huy động vượt tín dụng nhưng ngân hàng vẫn thiếu vốn

Chia sẻ tại Talkshow “Huy động vốn cao hơn tăng trưởng tín dụng, lạm phát tiệm cận 4,5%”, theo CEO AFA Capital Nguyễn Minh Tuấn, việc tốc độ tăng trưởng huy động vốn cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng trong 8 tháng đầu năm là một tín hiệu tích cực, nhất là trong bối cảnh thanh khoản hệ thống ngân hàng từng chịu nhiều sức ép.

Tuy nhiên, ông cho rằng không nên chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng theo tỷ lệ phần trăm mà cần nhìn vào quy mô tuyệt đối. Hiện tổng tín dụng trong nền kinh tế vào khoảng 20,15 triệu tỷ đồng, trong khi tổng huy động mới ở mức 19,21 triệu tỷ đồng. Như vậy, xét về quy mô tuyệt đối, hệ thống vẫn còn khoảng cách gần 2 triệu tỷ đồng giữa tín dụng và nguồn vốn huy động.

“Khoảng cách này cũng vẫn còn thời gian để thu hẹp lại”, ông Tuấn phân tích.

Theo CEO AFA Capital, đây là lý do không thể đơn giản kết luận rằng huy động tăng nhanh hơn tín dụng đồng nghĩa ngân hàng đã “dư vốn” và lãi suất sẽ lập tức giảm.

Trên thực tế, các ngân hàng vẫn đang cạnh tranh huy động, đặc biệt ở các kỳ hạn dài hơn. Lãi suất tiền gửi tại một số ngân hàng đã lên mức cao, trong đó có kỳ hạn 6 tháng được đẩy lên tới khoảng 9%. Dòng tiền vì vậy có xu hướng quay trở lại hệ thống ngân hàng, trong khi những tài sản rủi ro như cổ phiếu và bất động sản chịu sức ép khi chi phí vốn tăng.

Lạm phát 8 tháng lên 4,45%: Dư địa chính sách tiền tệ ngày càng hẹp

Nếu các chỉ số liên quan đến tăng trưởng đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, ông Tuấn cho rằng lạm phát mới là vấn đề cần đặc biệt quan tâm trong giai đoạn hiện nay.

Theo số liệu được ông dẫn lại, CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước, trong khi mục tiêu kiểm soát lạm phát là 4,5%. Đáng chú ý, nhóm giao thông tiếp tục là một trong những yếu tố gây sức ép lớn lên mặt bằng giá, trong bối cảnh giá xăng dầu chịu tác động từ diễn biến căng thẳng tại Trung Đông.

Ông Tuấn cho biết giá dầu thế giới đã quay trở lại vùng trên 90 USD/thùng trong đầu tháng 9, sau khi có thời điểm giảm về khoảng 80 USD/thùng trong tháng 8.

“Nếu những căng thẳng ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn ra”, giá dầu có thể tiếp tục tạo sức ép lên giá xăng dầu trong nước, qua đó tác động trực tiếp tới CPI.

Theo dự phóng của AFA Capital, nếu giá xăng dầu, điện và thịt heo trong tháng 9 không thay đổi đáng kể, CPI bình quân 9 tháng có thể ở khoảng 4,46%. Điều này đồng nghĩa lạm phát vẫn chưa vượt mục tiêu 4,5%, nhưng khoảng đệm gần như không còn nhiều.

Ông Tuấn cho rằng trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ các cú sốc từ bên ngoài và kiểm soát áp lực tăng giá.

Lãi suất liên ngân hàng trở lại trên 6%

Với câu hỏi được thị trường đặc biệt quan tâm là liệu lãi suất có giảm trong những tháng cuối năm hay không, CEO AFA Capital đưa ra quan điểm khá rõ ràng: khả năng lãi suất giảm mạnh từ nay đến cuối năm là rất thấp.

Ông Tuấn cho rằng muốn đánh giá xu hướng lãi suất không thể chỉ nhìn vào lãi suất tiền gửi hay cho vay, mà cần theo dõi đồng thời 4 thị trường gồm thị trường dân cư và doanh nghiệp, thị trường liên ngân hàng, thị trường mở và lợi suất trái phiếu Chính phủ. Trong đó, thị trường liên ngân hàng phản ánh khá trực tiếp tình trạng thanh khoản ngắn hạn của hệ thống.

Đáng chú ý, bước sang tháng 9, lãi suất liên ngân hàng đã quay trở lại mức khoảng 6%, cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng vẫn ở mức cao.

“Thị trường vẫn đang thiếu vốn, các ngân hàng vẫn đang thiếu thanh khoản ngắn hạn thì lãi suất thị trường liên ngân hàng vẫn đang ở trên 6%”, ông Tuấn nhận định.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước vẫn phải hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống. Theo số liệu được ông dẫn lại, quy mô hỗ trợ đang ở khoảng 242.406 tỷ đồng, cao hơn mức dưới 200.000 tỷ đồng của tháng 8. Những diễn biến này cho thấy tốc độ huy động vốn tăng nhanh hơn tín dụng chưa đồng nghĩa áp lực thanh khoản đã hoàn toàn biến mất.

Một yếu tố khác được ông Tuấn lưu ý là lợi suất trái phiếu Chính phủ, được xem như “lãi suất phi rủi ro” và đang có xu hướng tăng từ đầu năm.

Trong khi ngân hàng là nhóm mua lớn, việc vốn chảy vào trái phiếu có thể làm giảm nguồn tiền quay vòng nếu giải ngân đầu tư công chậm. Đáng chú ý, phát hành trái phiếu Chính phủ mới đạt khoảng 40,2% kế hoạch, trong khi tỷ lệ trúng thầu tháng 7 chỉ khoảng 27,2%. Theo ông Tuấn, những diễn biến này cho thấy thị trường vốn vẫn chịu áp lực thanh khoản.

“Lãi suất từ nay đến cuối năm khó hạ”

Áp lực đối với lãi suất Việt Nam không chỉ đến từ trong nước. Theo ông Tuấn, lợi suất trái phiếu Chính phủ tại nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới cũng đang tăng mạnh. Điều này phản ánh tình trạng các chính phủ phải cạnh tranh nguồn vốn trong bối cảnh nhu cầu tài trợ cho tăng trưởng và thâm hụt ngân sách lớn.

“Nếu lợi suất trái phiếu Chính phủ Việt Nam hay lãi suất Việt Nam mà không cao thì có một dòng vốn rất lớn sẽ chạy ra khỏi Việt Nam và ảnh hưởng nhiều đến tỷ giá”, ông Tuấn phân tích.

Theo đó, Việt Nam đứng trước bài toán cân bằng giữa lãi suất và tỷ giá. Nếu hạ lãi suất quá nhanh trong khi lãi suất và lợi suất trên thị trường quốc tế vẫn cao, áp lực lên tỷ giá có thể gia tăng. Ngược lại, nếu duy trì mặt bằng lãi suất cao để hỗ trợ tỷ giá và giữ sức hấp dẫn của đồng Việt Nam, chi phí vốn trong nước sẽ khó giảm nhanh.

Từ việc tổng hợp các yếu tố trong nước và quốc tế, ông Nguyễn Minh Tuấn đưa ra dự báo đáng chú ý: lãi suất Việt Nam từ nay đến cuối năm nhiều khả năng vẫn khó giảm.

Theo ông, dù tăng trưởng huy động đã vượt tăng trưởng tín dụng, hệ thống vẫn chưa thực sự dư thừa vốn xét trên quy mô tuyệt đối. Thanh khoản ngắn hạn còn chịu sức ép, lãi suất liên ngân hàng quay lại trên 6%, lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng và Ngân hàng Nhà nước vẫn phải hỗ trợ thanh khoản.

Trong khi đó, lạm phát bình quân 8 tháng đã ở mức 4,45%, sát mục tiêu 4,5%, khiến dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ càng hạn chế. Ở bên ngoài, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng và bài toán tỷ giá tiếp tục tạo thêm sức ép.

“Khả năng cao là lãi suất từ bây giờ đến cuối năm khó có dư địa để hạ”, ông Tuấn kết luận.

Theo CEO AFA Capital, diễn biến lãi suất sẽ tiếp tục là biến số quan trọng đối với các tài sản rủi ro như cổ phiếu và bất động sản trong những tháng cuối năm.