Lãi suất lên 13%, trái phiếu doanh nghiệp sôi động trở lại

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), từ đầu tháng 8 đến ngày 25/8, thị trường ghi nhận 28 lô trái phiếu được phát hành với tổng giá trị khoảng 28.700 tỷ đồng.

Đáng chú ý, ngân hàng tiếp tục chiếm áp đảo khi có tới 23 lô trái phiếu được phát hành, tổng giá trị khoảng 23.900 tỷ đồng. Tính đến giữa tháng 8, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành từ đầu năm đạt 327.961 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ chiếm 85,6%.

Diễn biến này cho thấy kênh trái phiếu đang dần lấy lại vai trò trong hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, sự sôi động hiện nay vẫn tập trung chủ yếu ở một số nhóm ngành, thay vì lan tỏa rộng trên toàn thị trường.

Ngân hàng đẩy mạnh phát hành, bất động sản trả lãi cao

Mặt bằng lãi suất trái phiếu có sự phân hóa khá rõ giữa các nhóm doanh nghiệp.

Trong tháng 8, các lô trái phiếu do Vietcombank và BIDV phát hành chủ yếu có lãi suất khoảng 7,87-8,2%/năm. Một số ngân hàng thương mại cổ phần chấp nhận mức lãi suất cao hơn để huy động vốn. Sacombank phát hành với lãi suất lên tới 10%/năm, trong khi PVcomBank ở mức 9,6-9,8%/năm và TPBank khoảng 9,1%/năm.

Ở nhóm bất động sản, mức lãi suất huy động thậm chí cao hơn đáng kể. Tandoland cũng huy động 258 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, với lãi suất lên tới 13%/năm trong hai kỳ đầu.

Mức lãi suất cao cho thấy doanh nghiệp bất động sản phải đưa ra mức sinh lời hấp dẫn hơn để thu hút dòng tiền, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển dự án vẫn lớn và khả năng tiếp cận các nguồn vốn khác có những giới hạn nhất định.

Trong khi đó, với ngân hàng, phát hành trái phiếu tiếp tục gắn với nhu cầu củng cố bộ đệm vốn, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng tín dụng và mở rộng hoạt động kinh doanh.

Như vậy, dù thị trường đang ghi nhận những tín hiệu tích cực về thanh khoản và khối lượng phát hành, cấu trúc thị trường vẫn cho thấy sự phụ thuộc lớn vào hai nhóm tổ chức phát hành chính là ngân hàng và bất động sản.

Gần 100.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn cuối năm

Một trong những vấn đề đáng chú ý là sự phục hồi của phát hành diễn ra song song với áp lực đáo hạn lớn.

Theo VBMA, trong những tháng cuối năm, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp dự kiến đến hạn thanh toán lên tới 98.295 tỷ đồng. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với 56.431 tỷ đồng, tương đương 54,3% tổng giá trị đáo hạn. Nhóm ngân hàng đứng thứ hai với 19.255 tỷ đồng, chiếm 18,7%.

Điều này đồng nghĩa với việc một lượng vốn lớn sẽ phải được doanh nghiệp chuẩn bị để thực hiện nghĩa vụ thanh toán trong thời gian tới. Với những doanh nghiệp có dòng tiền yếu hoặc phụ thuộc vào khả năng huy động vốn mới, áp lực đáo hạn có thể trở thành bài toán không nhỏ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện đã sôi động hơn nhưng chưa thể xem là bước vào một chu kỳ tăng trưởng mạnh như giai đoạn trước. Phần lớn lượng phát hành vẫn đến từ ngân hàng nhằm tăng cường năng lực vốn, trong khi các doanh nghiệp bất động sản chủ yếu huy động để phục vụ phát triển dự án.

Bên cạnh áp lực đáo hạn, thị trường vẫn phải xử lý những vấn đề tồn tại liên quan đến các khoản trái phiếu chậm trả, chất lượng doanh nghiệp phát hành và hiệu quả sử dụng vốn.

Do đó, sự phục hồi của thị trường không chỉ được đo bằng số lượng hay giá trị trái phiếu phát hành, mà còn phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nguồn vốn và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với trái chủ.

Khung pháp lý đối với thị trường cũng đang được tiếp tục hoàn thiện theo hướng nâng cao tiêu chuẩn phát hành, tăng tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia.

Ngày 5/6, Chính phủ ban hành Nghị định 200/2026/NĐ-CP về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Quy định mới vừa mở rộng các hình thức đầu tư mà doanh nghiệp có thể huy động vốn thông qua trái phiếu, vừa siết chặt yêu cầu quản lý và sử dụng vốn đúng mục đích theo phương án phát hành.

Nghị định cũng đặt ra các yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp phát hành, chuẩn hóa hồ sơ và phương án phát hành, tăng cường công bố thông tin, đồng thời nâng trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ và cơ chế xử lý vi phạm.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hiện xây dựng dự thảo thông tư hướng dẫn để đồng bộ các quy định về phát hành và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp với Nghị định 200. Nội dung dự thảo tập trung vào đăng ký, lưu ký, thực hiện quyền và chuyển quyền sở hữu trái phiếu; tổ chức và thanh toán giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán; công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành và chế độ báo cáo của các tổ chức liên quan.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng, sự trở lại của thị trường trái phiếu là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, để thị trường phát triển bền vững, bài toán quan trọng không chỉ là huy động được bao nhiêu vốn mà còn là doanh nghiệp có đủ năng lực trả nợ, sử dụng vốn đúng mục đích và duy trì kỷ luật tài chính hay không.