Một 'kho báu' của Việt Nam chinh phục hơn 110 quốc gia, Tây Ban Nha chi gần 15 triệu USD trong 11 tháng

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Tây Ban Nha biến động mạnh. Số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy, 11 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Tây Ban Nha đạt gần 15 triệu USD, tăng 0,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Tuy nhiên, diễn biến theo tháng lại không tăng đều. Một số thời điểm ghi nhận mức tăng đột biến, như tháng 9 tăng 84%, đặc biệt tháng 11 tăng tới 534%, trong khi nhiều tháng khác giá trị xuất khẩu lại giảm sâu.

Động lực chính cho mức tăng nhẹ này đến từ nhóm sản phẩm cá ngừ chế biến khác (mã HS16), trong đó loin cá ngừ hấp đông lạnh là mặt hàng chủ lực, tăng 16% so với cùng kỳ.

Ngược lại, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp sang Tây Ban Nha giảm mạnh tới 57%, phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn ở phân khúc thành phẩm.

Tây Ban Nha: Trung tâm chế biến, cạnh tranh khốc liệt

Tây Ban Nha là một trong những thị trường thủy sản lớn nhất thế giới, với đặc trưng nhu cầu cao nhưng sản xuất trong nước không đủ, khiến nhập khẩu luôn giữ vai trò then chốt.

Nhờ vị thế là trung tâm chế biến cá ngừ của châu Âu, cạnh tranh tại thị trường này tập trung mạnh vào phân khúc loin/philê cá ngừ hấp đông lạnh, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến và hệ thống nhãn hàng.

Phân tích chuỗi cung ứng cá ngừ đóng hộp tại Tây Ban Nha cho thấy, nguồn cung nguyên liệu chủ yếu đến từ ngoài EU. Trong đó: Loin cá ngừ chủ yếu nhập từ Ecuador, Trung Quốc, Papua New Guinea; Cá ngừ đóng hộp nhập khẩu tập trung từ Ecuador, Mauritius, El Salvador.

Việt Nam hiện chỉ chiếm thị phần nhỏ, chủ yếu do thiếu nguồn nguyên liệu có xuất xứ thuần tuý, khiến khả năng cạnh tranh bị hạn chế.
Cạnh tranh tại Tây Ban Nha còn bị khuếch đại bởi cơ chế ưu đãi thuế quan của EU. Hội đồng EU đã thông qua quy định mở hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ) giai đoạn 2024–2026 cho các sản phẩm loin cá ngừ hấp, cho phép nhập khẩu từ ngoài EU với mức thuế giảm hoặc 0%.

Điều này khiến cuộc đua vào chuỗi cung ứng Tây Ban Nha không chỉ là câu chuyện giá và chất lượng, mà còn là khả năng đáp ứng quy cách nguyên liệu; Tiến độ giao hàng và lợi thế thuế quan.
Tiêu dùng thắt chặt, phân khúc phổ thông chịu áp lực

Áp lực chi phí sinh hoạt tại Tây Ban Nha cũng đang tác động rõ nét đến cấu trúc tiêu dùng. Báo cáo Spain Seafood Report 2024 của USDA cho biết, khoảng 1/3 hộ gia đình Tây Ban Nha đã giảm tiêu thụ cá và thịt để ứng phó lạm phát.

Người tiêu dùng có xu hướng tìm nguồn protein rẻ hơn; Ưu tiên sản phẩm đóng hộp, đông lạnh; Lựa chọn khẩu phần nhỏ, tiện lợi.

Xu hướng này giúp duy trì nhu cầu ổn định đối với các dòng cá ngừ phục vụ chế biến và bán lẻ, nhưng đồng thời gia tăng áp lực cạnh tranh ở phân khúc phổ thông.

Triển vọng 2026: Cơ hội nghiêng về bán thành phẩm

Từ bức tranh 11 tháng năm 2025, VASEP nhận định xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang Tây Ban Nha trong năm 2026 có thể tăng nhẹ, đặc biệt trong những tháng đầu năm.

Trong đó, nhóm loin cá ngừ hấp đông lạnh được dự báo tiếp tục tăng, phù hợp với vai trò trung tâm chế biến của Tây Ban Nha và xu hướng tiêu dùng chuộng sản phẩm tiện lợi tại EU.

Ngoài ra, việc EU siết chặt quy định đối với cá ngừ đông lạnh trên tàu lưới vây dùng cho tiêu thụ trực tiếp cũng có thể làm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm cá ngừ đông lạnh giá trị cao, qua đó tạo thêm dư địa cho sản phẩm bán thành phẩm đạt chuẩn.

Ngược lại, cá ngừ đóng hộp xuất trực tiếp sang Tây Ban Nha khó bứt phá nhanh, do phải cạnh tranh gay gắt với các nguồn cung có ưu đãi thuế tốt hơn như Ecuador, Philippines và các doanh nghiệp trong nội khối EU.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng “điểm rơi” chiến lược của doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam tại Tây Ban Nha trong năm tới nhiều khả năng nằm ở các sản phẩm loin, fillet và bán thành phẩm, thay vì nỗ lực mở rộng nhanh ở phân khúc thành phẩm cuối cùng.