Mục tiêu doanh nghiệp Việt phải từng bước làm chủ công nghệ đường sắt: Hòa Phát, THACO, Viettel đang nhập cuộc đến đâu trên hành trình này?
Để góp phần thực hiện đột phá chiến lược về phát triển kết cấu hạ tầng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho rằng doanh nghiệp Việt phải từng bước làm chủ công nghệ.
Trong thời gian tới, Việt Nam đặt mục tiêu cho doanh nghiệp trong nước phải từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, sân bay, nhà ga, cảng nước sâu để giảm phụ thuộc vào các nhà thầu nước ngoài.
Đây cũng là thông tin được ông Trần Hồng Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đưa ra trong phiên thảo luận tại hội trường về các Văn kiện Đại hội diễn ra sáng 21/1.
Để đạt mục tiêu trên, theo ông, trước hết cần làm chủ trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước làm chủ về công nghệ thiết kế, sản xuất linh kiện vật tư, lắp ráp toa xe, đầu máy; tăng cường công tác kiểm tra giám sát, phòng chống tham nhũng tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát lãng phí trong xây dựng giao thông; đặc biệt là kiểm tra giám sát phòng ngừa từ sớm từ xa...
Trong nhiệm kỳ tới, ông Minh cũng lưu ý đến việc đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia tiến tới từng bước tự chủ về công nghệ. Đẩy mạnh nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao ứng dụng và phát triển các giải pháp về công nghệ tiên tiến trong quá trình phát triển kết cấu hạ tầng.
Ngoài ra, cũng theo ông Minh, nhiệm kỳ tới sẽ tập trung các mục tiêu trọng tâm như: Hoàn thành tối thiểu 5.000 km đường cao tốc; đưa năng lực hệ thống cảng biển lên trên 1,2 tỷ tấn, hệ thống cảng hàng không lên trên 155 triệu hành khách; và phấn đấu hoàn thành mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội sớm trước 2 năm và hoàn thành trên 1,6 triệu căn vào năm 2030 so với mục tiêu; nâng tỷ lệ nhà ở kiên cố toàn quốc lên 85-90% và phấn đấu đạt mục tiêu đô thị hóa trên 50% đến năm 2030.
“Chuyển hướng từ huy động sang khơi thông và nuôi dưỡng các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng. Hoàn thiện cơ chế lấy hạ tầng nuôi hạ tầng thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư; phát triển các công cụ tài chính mới để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các định chế tài chính quốc tế; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và thông tin quy hoạch; khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức PPP vào các lĩnh vực trọng yếu để tạo môi trường đầu tư thuận lợi”, ông Minh nhận định.
Thời gian qua, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn, nhiều dự án trọng điểm đã hoàn thành vượt tiến độ.
Đến hết năm 2025, cả nước hiện có 3.345km tuyến chính đường cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác. Riêng giai đoạn 2021-2025 đã hoàn thành, thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần số km đường cao tốc có được trong 20 năm trước đây.
Bên cạnh đó, hệ thống sân bay đã và đang được tập trung đầu tư, nâng cấp hoàn thiện, như: Sân bay Long Thành, Gia Bình, Phú Quốc..., hoàn thành nhà ga T2 Nội Bài, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất...; hệ thống đường sắt quốc gia (đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt kết nối đối ngoại, kết nối cảng biển, sân bay...). Hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM đang được tích cực đẩy mạnh triển khai.
Về năng lực làm chủ của các doanh nghiệp, thời gian qua cũng đã chứng kiến nhiều doanh nghiệp tư nhân chủ động đề xuất tham gia và chuẩn bị nguồn lực để cung cấp một số hạng mục hàng hóa và dịch vụ công nghiệp đường sắt, qua đó từng bước tăng tỷ lệ nội địa hóa trong ngành, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ trong nước.
Đáng chú ý, Tập đoàn Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp tiên phong, đầu tư vào dự án sản xuất ray và dự kiến ra mắt sản phẩm đầu tiên vào cuối năm 2027.
Trong khi đó, Tập đoàn Trường Hải (THACO) đã bắt tay hợp tác với Hyundai Rotem để nhận chuyển giao công nghệ, sản xuất đầu máy tàu điện đô thị và tàu cao tốc ngay tại Việt Nam. Theo THACO, bước đi này giúp họ làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, từ sản xuất, quản lý vận hành đến bảo dưỡng và sửa chữa, theo tiêu chuẩn quốc tế.
Trong lĩnh vực thông tin tín hiệu đường sắt, Viettel cũng từng khẳng định sẵn sàng làm chủ công nghệ, trong khi FECON tự tin có thể đảm nhiệm các hạng mục hạ tầng hiện đại, từ nền móng đến toàn bộ kết cấu dưới ray.
Những tín hiệu tích cực trên được kỳ vọng không chỉ nâng cao nội lực công nghiệp trong nước, mà còn tạo động lực phát triển công nghệ, giảm phụ thuộc nhập khẩu và mở ra cơ hội mới cho ngành đường sắt Việt Nam nói riêng và phát triển hạ tầng tại Việt Nam nói chung.
