Mỹ mở mặt trận khoáng sản mới, đối đầu trực diện với Trung Quốc

Các công ty Mỹ từng tránh xa Congo vì các vấn đề chính trị và địa lý. Nhưng giờ đây, với sự hỗ trợ của Mỹ và đặc biệt là hiệp định giữa 2 nước, KoBold và các công ty khác đang hy vọng có thể tiếp cận những khoáng sản quan trọng như lithium, coban và đồng. Các khoáng sản này có vai trò sống còn trong ngành công nghệ tiên tiến, đặc biệt là sản xuất vũ khí, năng lượng tái tạo và chất bán dẫn. Điều này rất quan trọng với Mỹ, vì phần lớn các nguyên liệu này hiện nay đều do Trung Quốc cung cấp.

Hiệp định của ông Trump, nhằm giám sát một thỏa thuận hòa bình giữa Congo và Rwanda, tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản đầu tư Mỹ vào Congo. Tuy nhiên, sự tham gia của các công ty Mỹ tại đây không hề dễ dàng. Congo vẫn đang bị chia cắt bởi các cuộc xung đột, đặc biệt là ở phía Đông, nơi nhóm phiến quân M23 (được cho là nhận sự hỗ trợ từ Rwanda) đang kiểm soát. Việc khai thác mỏ tại khu vực này đòi hỏi phải đối mặt với các nguy hiểm về an ninh.

Ngoài ra, tham nhũng là một vấn đề dai dẳng. Trong quá khứ, Glencore, một công ty khai thác lớn, đã phải đối mặt với các cáo buộc hối lộ tại Congo. Các công ty khai thác mỏ nước ngoài thường xuyên phải đối mặt với tình trạng giấy phép bị thu hồi hoặc bị thay đổi mà không báo trước, trong khi các khoản thuế được thu từ nhiều cơ quan khác nhau mà không có sự minh bạch.

Mặc dù vậy, KoBold, với sự hỗ trợ của tỷ phú Bill Gates và cam kết từ chính phủ Mỹ, tin rằng việc kinh doanh tại Congo có thể diễn ra thuận lợi. Theo CEO Josh Goldman, sự quan tâm của Mỹ đã tạo ra sự thay đổi lớn trong cách các quan chức Congo đối xử với các công ty nước ngoài. Chính phủ Congo giờ đây dường như muốn làm hài lòng Mỹ, với hy vọng Trump sẽ gây sức ép lên Rwanda để ngừng hỗ trợ M23.

Tuy nhiên, vấn đề vẫn là thực thi hợp đồng. Các công ty khai thác phải đối mặt với một hệ thống thuế phức tạp và thiếu minh bạch, khiến họ dễ bị lạm dụng bởi các quan chức. Một số công ty đã phải ra tòa với chính phủ Congo, và các tranh chấp về quyền sở hữu mỏ có thể kéo dài hàng năm.

Hiệp định của ông Trump nhằm mục đích phá vỡ sự thống trị của Trung Quốc trong ngành khai thác mỏ Congo. Trung Quốc hiện chiếm 80% sản lượng khai thác mỏ của Congo và đã đạt được các thỏa thuận thuế ưu đãi kéo dài đến năm 2040. Các công ty Mỹ, theo thỏa thuận, sẽ được ưu tiên trong việc khai thác các "kho dự trữ tài sản chiến lược" của Congo, bao gồm mỏ Rubaya, nơi cung cấp một phần lớn lượng coltan của thế giới, một khoáng sản quan trọng cho ngành công nghệ.

Sự lạc quan từ các nhà đầu tư Mỹ là có cơ sở, nhưng triển vọng thành công vẫn còn nhiều thách thức. Đặc biệt, những mỏ có tiềm năng nhất lại nằm dưới sự kiểm soát của các nhóm phiến quân, làm cho việc khai thác ở những khu vực này trở nên khó khăn và rủi ro. Mặc dù các công ty Mỹ có thể tiếp tục gia tăng sự hiện diện tại Congo, sự thiếu ổn định và tham nhũng vẫn sẽ là những yếu tố quyết định trong tương lai của ngành khai thác mỏ tại đây.

Với những cam kết của ông Trump, hy vọng rằng Congo sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư Mỹ. Tuy nhiên, liệu cuộc chiến chống tham nhũng và xung đột có thể giúp thay đổi tình hình và thúc đẩy sự phát triển bền vững tại quốc gia này vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Theo The Economist