Nhu cầu nhiên liệu hàng không có thể tăng 4 lần: HVN, VJC mở đường, PVN, BSR, PLX tăng tốc đón cơ hội
Nhu cầu nhiên liệu hàng không tại Việt Nam được dự báo tăng từ khoảng 3 triệu tấn hiện nay lên 11 triệu tấn vào năm 2050, mở ra cơ hội phát triển thị trường nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) cho Vietnam Airlines, Vietjet cùng PVN, BSR và Petrolimex.
Ngành hàng không Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn tăng trưởng mới, kéo theo nhu cầu nhiên liệu tăng mạnh trong nhiều thập kỷ tới.
Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), năm 2025, hệ thống 22 cảng hàng không của Việt Nam đã phục vụ khoảng 120 triệu lượt hành khách cùng gần 1,8 triệu tấn hàng hóa. Lượng tiêu thụ nhiên liệu Jet A-1 hiện đạt khoảng 2,8-3 triệu tấn mỗi năm.
Cùng với quy hoạch mở rộng mạng lưới sân bay lên 33 cảng hàng không vào năm 2030 và 36 cảng vào năm 2050, nhu cầu nhiên liệu được dự báo sẽ tăng lên khoảng 4 triệu tấn vào năm 2030 và đạt khoảng 11 triệu tấn vào năm 2050, tương đương gần gấp 4 lần hiện nay.
Theo các chuyên gia, quy mô thị trường ngày càng mở rộng sẽ tạo nền tảng để Việt Nam phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) - loại nhiên liệu được xem là lời giải quan trọng nhằm giảm phát thải của ngành hàng không toàn cầu.
Vietnam Airlines, Vietjet đã cất cánh cùng SAF, PVN, BSR và Petrolimex chuẩn bị nguồn cung
Trên thực tế, quá trình chuyển đổi đã bắt đầu.
Hai hãng hàng không lớn là Vietnam Airlines và Vietjet đã thực hiện các chuyến bay sử dụng SAF, đánh dấu bước đi đầu tiên trong lộ trình giảm phát thải.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp năng lượng như Petrovietnam (PVN), Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và Petrolimex cũng đang nghiên cứu phương án đầu tư sản xuất, phối trộn và phân phối SAF tại Việt Nam.
Song song với đó, khung pháp lý cũng dần được hoàn thiện. Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) lần đầu tiên đưa khái niệm nhiên liệu hàng không bền vững vào luật, đồng thời bổ sung các cơ chế khuyến khích nghiên cứu, đầu tư, sản xuất và phân phối SAF.
Theo Quyết định 876/QĐ-TTg, Việt Nam định hướng sử dụng tối thiểu 10% SAF đối với một số chuyến bay nội địa cự ly ngắn từ năm 2035. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14414:2025 cũng đã được ban hành, tạo cơ sở kỹ thuật cho việc phối trộn SAF theo thông lệ quốc tế.
Bên cạnh các chính sách trong nước, Việt Nam còn chịu tác động từ các cam kết quốc tế như mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của ICAO hay cơ chế CORSIA về bù đắp và giảm phát thải carbon trong hàng không quốc tế.
Cơ hội hình thành ngành công nghiệp mới
Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để tham gia chuỗi giá trị SAF toàn cầu.
Nguồn nguyên liệu đầu vào khá đa dạng, từ dầu ăn đã qua sử dụng, mỡ động vật, mỡ cá, sinh khối đến các phụ phẩm nông nghiệp. Nghiên cứu cho thấy tổng tiềm năng nguồn nguyên liệu có thể đạt trên 4 triệu tấn mỗi năm.
Cùng với đó là hệ thống lọc hóa dầu, kho cảng, logistics và mạng lưới phân phối xăng dầu đã được đầu tư nhiều năm qua, tạo nền tảng để phát triển ngành công nghiệp SAF trong nước.
Không chỉ giúp giảm phát thải carbon, SAF còn được đánh giá có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, logistics, hóa chất, chế biến và dịch vụ. Theo các nghiên cứu quốc tế, mỗi USD doanh thu từ SAF có thể tạo ra khoảng 2 USD đóng góp cho GDP.
Chi phí vẫn là rào cản lớn
Dù vậy, con đường phát triển SAF vẫn còn không ít thách thức.
Hiện giá thành SAF vẫn cao gấp khoảng 2-4 lần nhiên liệu hàng không truyền thống Jet A-1. Trong ngắn hạn, việc mua tín chỉ carbon vẫn có chi phí thấp hơn so với sử dụng SAF.
Tuy nhiên, khi cơ chế CORSIA được áp dụng bắt buộc từ năm 2027 và nguồn tín chỉ carbon ngày càng thu hẹp, xu hướng quốc tế được dự báo sẽ chuyển mạnh sang giảm phát thải ngay tại nguồn. Đây cũng là lý do SAF được xem là giải pháp chủ đạo của ngành hàng không trong dài hạn.
Để tận dụng cơ hội này, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng lộ trình sử dụng SAF phù hợp với điều kiện thực tế, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đầu tư, phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và huy động nguồn vốn.
Với triển vọng nhu cầu nhiên liệu hàng không tăng lên khoảng 11 triệu tấn vào năm 2050, SAF không chỉ là bài toán giảm phát thải mà còn có thể trở thành một ngành công nghiệp mới, mở ra dư địa tăng trưởng cho cả doanh nghiệp hàng không lẫn các tập đoàn năng lượng trong nước.
