Nợ toàn cầu vượt 365 nghìn tỷ USD, giới kinh tế cảnh báo về ‘vòng xoáy nguy hiểm’

Theo nghiên cứu được Viện Tài chính Quốc tế (IIF) công bố hôm 23/9, tổng nợ toàn cầu đã tăng thêm 10 nghìn tỷ USD trong nửa đầu năm, vượt mốc 365 nghìn tỷ USD.

Nợ Chính phủ gia tăng trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn trung và dài hạn tại nhiều nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ - trong đó có Mỹ, Nhật Bản, Pháp và Anh.

Lợi suất tăng phản ánh sự lo ngại ngày càng lớn của nhà đầu tư trước mặt bằng lãi suất cao, áp lực chi phí năng lượng kéo dài, tăng trưởng kinh tế ảm đạm và mức chi tiêu tài khóa lớn.

IIF đặc biệt lưu ý 4 nền kinh tế lớn nói trên đang đối mặt với tình trạng “thâm hụt kéo dài ở mức cao và chi phí trả lãi ngày càng tăng” – những vấn đề vốn từ lâu gắn liền với các quốc gia mới nổi rơi vào khủng hoảng nợ.

Tổ chức có trụ sở tại Washington cho biết các nền kinh tế phát triển đã chi hơn 3,3 nghìn tỷ USD để trả lãi cho trái phiếu Chính phủ được giao dịch trên thị trường quốc tế trong năm ngoái.

Con số này thậm chí cao hơn tổng chi tiêu toàn cầu cho AI ở mức 2,6 nghìn tỷ USD, quốc phòng 3,1 nghìn tỷ USD hay năng lượng sạch 2,3 nghìn tỷ USD.

Nợ công ngày càng trở thành vấn đề chính trị

IIF cảnh báo nợ công đã trở thành một vấn đề chính trị, tạo ra “vòng xoáy nguy hiểm giữa các cuộc bầu cử và những giải pháp nhanh chóng trong ngắn hạn, khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn về dài hạn trong khi vay thêm nợ ngày càng ít hiệu quả hơn”.

“Trong bối cảnh lãi suất tham chiếu tăng, chi phí trả lãi sẽ tăng mạnh, trong khi những áp lực từ chi tiêu cho y tế và lương hưu công vẫn phần lớn chưa được giải quyết”, IIF cho hay.

Trong báo cáo triển vọng kinh tế công bố mới đây, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng lợi suất trái phiếu tăng cho thấy các Chính phủ cần nỗ lực nhiều hơn để “kiềm chế và phân bổ lại chi tiêu công, nâng cao hiệu quả khu vực công và củng cố nguồn thu”.

OECD cho rằng các Chính phủ cần tiến hành cải cách để đảm bảo khả năng duy trì nợ trong dài hạn, đồng thời tạo dư địa ứng phó với những cú sốc kinh tế trong tương lai.

Trong một cuộc phỏng vấn tuần này, Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva lưu ý những cú sốc đối với kinh tế toàn cầu đang “đẩy mức nợ lên từng bậc như một cầu thang không dẫn tới thiên đường”, đồng thời chỉ trích việc các Chính phủ chưa hành động đủ mạnh.

“Có hai việc cần phải làm: đưa mức nợ xuống, ưu tiên củng cố tài khóa, đồng thời đảm bảo các NHTW thực hiện đúng nhiệm vụ ổn định giá cả”, bà nói.