Phó Thủ tướng chỉ đạo nóng tháo gỡ vướng mắc tại dự án BOT nghìn tỷ
Trước đó, Thanh tra Chính phủ kết luận dự án BOT Bắc Giang - Lạng Sơn không đạt mục tiêu đề ra, hiệu quả thấp, khiến doanh nghiệp dự án không đủ khả năng trả nợ gốc và lãi vay ngân hàng.
Theo Báo Pháp luật TP. HCM, Văn phòng Chính phủ vừa thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà về việc xây dựng Nghị định xử lý các vướng mắc tại các dự án BOT giao thông.
Theo kết luận, Thường trực Chính phủ và lãnh đạo Chính phủ đã tổ chức nhiều cuộc họp nhằm tháo gỡ khó khăn cho nhóm dự án BOT thua lỗ. Nội dung chỉ đạo tập trung vào việc xác định chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, đặc biệt là chi phí lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh.
Đối với trường hợp dự thảo Nghị định đề xuất sử dụng ngân sách Nhà nước để thanh toán cho nhà đầu tư, cơ quan soạn thảo phải làm rõ phần trách nhiệm của Nhà nước, nguồn vốn sử dụng và thẩm quyền quyết định, bảo đảm nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao chủ trì làm việc với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án và các tổ chức cung cấp vốn, đàm phán theo hướng không tính lợi nhuận vốn chủ sở hữu và không tính lãi vay trong giá trị dự kiến đề nghị thanh toán.
Trên cơ sở kết quả đàm phán, Bộ Xây dựng có trách nhiệm hoàn thiện dự thảo Nghị định và trình Chính phủ xem xét.
Thanh tra Chính phủ kết luận loạt sai phạm từ dự án BOT nghìn tỷ
Trước đó, Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra trực tiếp dự án từ ngày 25/7/2025 đến 4/9/2025. Kết luận thanh tra cho thấy, năm 2015, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) phê duyệt dự án với tổng mức đầu tư hơn 12.188 tỷ đồng, được huy động từ vốn chủ sở hữu và vốn vay, hoàn vốn thông qua thu phí.
Tuy nhiên, việc phê duyệt dự án khi chưa lập lại báo cáo đánh giá tác động môi trường đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường. Bộ cũng phê duyệt dự án trước khi Bộ Tài chính có ý kiến về vị trí đặt trạm thu phí trên Quốc lộ 1, không phù hợp với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó, tiến độ xây dựng giai đoạn 2015 - 2017 được xác định là không sát với thực tế.
Thanh tra còn phát hiện một số chi phí xây dựng được lập dự toán sai, làm tăng tổng mức đầu tư hơn 309 tỷ đồng. Ngoài ra, liên danh tư vấn thiết kế dự báo lưu lượng xe không chính xác, dự kiến lượng xe tăng đột biến từ năm 2020, gây khó khăn cho phương án vận hành và tài chính của dự án.
Trong giai đoạn 2015 - 2018, các nhà đầu tư không góp đủ vốn điều lệ theo quyết định phê duyệt, dẫn đến sai sót trong huy động vốn. Báo cáo của UBND tỉnh Lạng Sơn cho thấy doanh nghiệp dự án trình quyết toán vốn đầu tư 8.387 tỷ đồng, trong khi UBND tỉnh chỉ phê duyệt 8.161 tỷ đồng. Phần dự toán hoàn thành được xác định tính sai, làm tăng không đúng gần 80 tỷ đồng, khiến giá trị quyết toán phải giảm hơn 93 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ kết luận dự án không đạt mục tiêu ban đầu, hiệu quả thấp. Tại thời điểm thanh tra, doanh thu thực tế không đạt phương án tài chính trong hợp đồng BOT, khiến doanh nghiệp dự án không đủ khả năng trả nợ gốc và lãi vay ngân hàng.
Hiện Bộ Xây dựng đề xuất Nhà nước hỗ trợ khoảng 8.482 tỷ đồng cho 4 dự án BOT có doanh thu sụt giảm mạnh và không còn khả năng phục hồi, trong đó có dự án BOT Bắc Giang - Lạng Sơn.
