Siêu dự án năng lượng 20 tỷ USD đầu tiên tại Việt Nam chậm tiến độ, Phó Thủ tướng ra chỉ đạo mới

Chiều 5/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã làm việc với tỉnh Quảng Ngãi cùng các bộ, ngành liên quan về đề xuất cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế (KKT) Dung Quất.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, việc xây dựng Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.

Theo đề án, trung tâm được định hướng phát triển thành tổ hợp công nghiệp năng lượng tích hợp, bao gồm các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), điện và năng lượng tái tạo, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Trung tâm có quy mô khoảng 2.000ha đất và 2.700ha mặt nước, gồm nhiều khu chức năng không liền kề, phục vụ các hoạt động công nghiệp, năng lượng, logistics và dịch vụ hỗ trợ.

Định hướng phát triển là hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, trung tâm sẽ tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, công nghệ thu giữ carbon cùng các giải pháp năng lượng sạch nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm cho rằng hiện còn ba điểm nghẽn lớn cần được tháo gỡ, gồm bảo đảm nguồn khí cho các dự án điện khí; hoàn thiện hạ tầng KKT Dung Quất; và giải quyết khối lượng lớn công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển các khu chức năng.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, Bộ Công Thương và địa phương đã nghiên cứu, đề xuất một số nhóm cơ chế, chính sách đặc thù cho trung tâm. Trong đó, nhóm chính sách về tài chính - ngân sách đề xuất ngân sách Trung ương hỗ trợ có mục tiêu để đầu tư hạ tầng KKT Dung Quất.

Nhóm chính sách về thủ tục hành chính và đất đai tập trung đơn giản hóa thủ tục đầu tư, đồng thời bổ sung các cơ chế đặc thù về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và sử dụng đất. Đáng chú ý, tỉnh đề xuất xây dựng mô hình quản lý theo cơ chế "một cửa, một dấu", tăng cường phân cấp, phân quyền cho Ban Quản lý KKT Dung Quất nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đề xuất các chính sách ưu đãi về tiền thuê đất, thuê mặt nước và thuế đối với doanh nghiệp, chuyên gia và nhân lực chất lượng cao.

Đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh, địa phương kiến nghị bổ sung các cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực năng lượng; triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với hydro xanh; đồng thời phát triển khu phi thuế quan.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, ngành đều thống nhất về sự cần thiết xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất, đồng thời cho rằng đề án phù hợp với chủ trương phát triển các trung tâm năng lượng quốc gia.

Các ý kiến đề nghị Bộ Công Thương và tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục rà soát, cập nhật đề án, các quy hoạch và hệ thống cơ chế, chính sách để bảo đảm phù hợp với Kết luận số 18-KL/TW, Luật Đất đai và các quy định pháp luật liên quan. Đồng thời, ưu tiên áp dụng tối đa các cơ chế hiện hành, chỉ đề xuất Quốc hội xem xét những nội dung thực sự vượt thẩm quyền hoặc cần cơ chế đặc thù.

Các bộ cũng đề nghị đánh giá kỹ tác động của các chính sách về ngân sách, đầu tư, đất đai, thuế và thương mại nhằm bảo đảm tính khả thi, tránh chồng chéo với quy định hiện hành cũng như hạn chế ảnh hưởng đến các địa phương và dự án tương tự.

Về định hướng phát triển, các ý kiến cho rằng cần tập trung hoàn thiện đồng bộ hạ tầng, đẩy nhanh các dự án kết nối, xây dựng cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển công nghiệp hóa dầu và nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế giám sát về công nghệ, chất lượng, bảo vệ môi trường.

Đối với các chính sách ưu đãi, các bộ đề nghị làm rõ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, đối tượng được hưởng ưu đãi về nhân lực chất lượng cao; đồng thời tận dụng tối đa các cơ chế hiện hành và làm rõ nhu cầu, cam kết đầu tư của các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao Bộ Công Thương và tỉnh Quảng Ngãi trong công tác chuẩn bị hồ sơ, xây dựng đề án và các báo cáo liên quan.

Ông cho biết việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất đã được Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quan tâm, chỉ đạo thông qua nhiều nghị quyết và kết luận.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và UBND tỉnh Quảng Ngãi hoàn thiện hồ sơ, cơ chế và chính sách, báo cáo Thủ tướng Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền dự thảo nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất.

Ông yêu cầu quá trình xây dựng chính sách phải tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp, đồng thời cập nhật các quy định pháp luật mới, bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành. Nguyên tắc là ưu tiên áp dụng tối đa các cơ chế sẵn có, chỉ đề xuất những nội dung thực sự cần thiết hoặc chưa được pháp luật quy định.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý tiến độ triển khai đề án hiện chậm so với yêu cầu, do đó các cơ quan cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét theo đúng kế hoạch.

Đồng thời, ông đề nghị các cơ quan xây dựng cơ chế, chính sách theo hướng thực chất, bảo đảm tính khả thi và có thể triển khai ngay trong thực tiễn; những nội dung vượt thẩm quyền cần được báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

BSR đề xuất loạt cơ chế đặc thù

Trước đó, tại buổi làm việc với Bộ Công Thương, Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã báo cáo các đề xuất về cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất.

BSR kiến nghị áp dụng cơ chế đầu tư đặc biệt đối với các dự án lọc hóa dầu, hóa chất, năng lượng sạch, hydro xanh, nhiên liệu phát thải thấp, LNG, logistics và các dự án nghiên cứu - phát triển (R&D) quy mô lớn; miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đã nằm trong quy hoạch; đồng thời phân cấp cho Ban Quản lý KKT Dung Quất thực hiện cơ chế "một cửa" trong giải quyết thủ tục đầu tư.

Về cơ chế tài chính, doanh nghiệp đề xuất miễn tiền thuê đất, thuế nhập khẩu nguyên liệu và thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu phục vụ sản xuất năng lượng tiêu thụ nội bộ; áp dụng chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo từng nhóm dự án; ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu - phát triển; đồng thời giảm 50% thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, nhà khoa học và lao động chất lượng cao làm việc tại trung tâm.

BSR cũng kiến nghị bổ sung cơ chế tín dụng linh hoạt nhằm tạo điều kiện huy động nguồn lực cho các dự án quy mô lớn; đồng thời đề nghị Bộ Công Thương sớm báo cáo Thủ tướng Chính phủ để trình Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất.

Ngoài ra, doanh nghiệp đề xuất sửa đổi các quy định về kinh doanh xăng dầu theo hướng tạo điều kiện chủ động hơn trong hoạt động nhập khẩu, chuyển khẩu và xuất khẩu dầu thô, nguyên liệu và xăng dầu; sớm ban hành cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro trước biến động của thị trường năng lượng; đồng thời đơn giản hóa các quy định về an toàn nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện nhưng vẫn bảo đảm an toàn vận hành.

Trước đó, theo đề xuất của Bộ Công Thương, Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất có tổng mức đầu tư dự kiến từ 16,1-20,5 tỷ USD, triển khai theo hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2025-2030 dự kiến đầu tư 14,1-17,5 tỷ USD, giai đoạn tiếp theo bổ sung khoảng 2-3 tỷ USD đến năm 2045.