Thanh tra Chính phủ kết luận nhiều tồn tại tại dự án cao tốc gần 150.000 tỷ đồng do Sơn Hải, Vinaconex, Lizen... thi công
Thanh tra đã chỉ ra hàng loạt tồn tại trong công tác quản lý, thiết kế và lựa chọn nhà thầu tại dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025.
Theo Báo Thanh tra, Thanh tra Chính phủ vừa thông báo giải mật một phần Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP ngày 16/9/2025 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quá trình thực hiện dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025.
Đây là dự án có sự tham gia của nhiều nhà thầu lớn như Tập đoàn Sơn Hải, Vinaconex (HoSE: VCG), Cienco4 (UPCoM: C4G), Lizen (HoSE: LCG), Xây dựng Trường Sơn... Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 146.990 tỷ đồng
Hàng loạt tồn tại trong quản lý, thiết kế và lựa chọn nhà thầu
Theo kết luận thanh tra, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) chưa thực hiện triệt để chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và thiếu thống nhất trong công tác chỉ đạo, điều hành việc phân chia các gói thầu xây lắp.
Bên cạnh đó, việc định hướng lập và phê duyệt hồ sơ yêu cầu còn có nội dung chưa đúng quy định. Công tác thẩm định thiết kế, dự toán của cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Bộ còn nhiều thiếu sót, chưa bảo đảm quy định tại Nghị định số 15/2021/NĐ-CP. Theo Thanh tra Chính phủ, nhiều tập thể và cá nhân liên quan đã bị xử lý kỷ luật.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc phê duyệt thiết kế các dự án thành phần trong giai đoạn phân kỳ đầu tư chưa tính đến phương án tổng thể cho tương lai, khiến nhiều hạng mục không tận dụng được đầy đủ phần công trình đã đầu tư trước đó.
Đáng chú ý, sau 16 năm, Bộ mới ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc. Điều này dẫn đến trong một thời gian dài, công tác quản lý Nhà nước đối với hệ thống đường bộ cao tốc, thiếu sự đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật và thông số thiết kế. Nhiều tuyến cao tốc đã đưa vào khai thác nhưng chưa có trạm dừng nghỉ và các hạ tầng thiết yếu.
Ngoài ra, Bộ cũng bị xác định chậm xây dựng phương án và tổ chức thu hồi vốn đầu tư theo các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ; đồng thời chậm báo cáo Chính phủ để trình Quốc hội đối với việc điều chỉnh diện tích đất rừng và đất trồng lúa thuộc dự án.
Theo kết luận thanh tra, trách nhiệm đối với những tồn tại, thiếu sót nêu trên thuộc Bộ Giao thông Vận tải cùng các tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan qua các thời kỳ.
Ban quản lý dự án mắc nhiều sai sót, kiến nghị giảm trừ hơn 782 tỷ đồng
Đối với các Ban Quản lý dự án (QLDA) - chủ đầu tư các dự án thành phần, Thanh tra Chính phủ xác định việc tham mưu Bộ phê duyệt thiết kế phân kỳ đầu tư chưa phù hợp với Tiêu chuẩn TCVN 5729:2012, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, ùn tắc và tai nạn khi các tuyến đường đi vào khai thác.
Bên cạnh đó, công tác lập hồ sơ yêu cầu, đánh giá hồ sơ đề xuất của nhà thầu còn tồn tại sai sót; việc lập, thẩm định và phê duyệt dự toán các gói thầu xây lắp còn nhiều khuyết điểm. Thanh tra cũng phát hiện nhiều hạng mục có sự chênh lệch về khối lượng giữa hợp đồng và thực tế thi công, trong khi việc xác định đơn giá, định mức và chi phí còn nhiều bất cập.
Qua thanh tra, cơ quan chức năng xác định phải giảm trừ khoảng 782,5 tỷ đồng. Ngoài ra, có khoảng 1.249 tỷ đồng liên quan đến việc vận dụng, sử dụng mã định mức chưa được cơ quan có thẩm quyền thẩm định và khoảng 297,2 tỷ đồng là chi phí tạm tính chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện thanh, quyết toán.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra một số sai sót trong việc ký kết, tạm ứng và thanh toán hợp đồng xây lắp. Tại thời điểm thanh tra, vẫn còn một số dự án thành phần chậm tiến độ so với kế hoạch.
Trách nhiệm đối với những tồn tại, vi phạm này được xác định thuộc các Ban QLDA thuộc Bộ Giao thông Vận tải cùng các tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ.
